Kontent qismiga oʻtish

Lanugo

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Lanugo
[1][2].
Mutaxassislik Pediatriya

Lanugo – juda nozik, mayin, odatda pigmentsiz tuk boʻlib, baʼzan homila yoki chaqaloq tanasida uchraydi. Lanugo homila soch follikulalari hosil qilgan ilk tuk hisoblanadi va odatda homiladorlikning 16-haftasida paydo boʻlib, 20-haftagacha koʻpayib boradi. Lanugo koʻpincha tugʻilishdan oldin, homiladorlikning 7 yoki 8-oylarida toʻkiladi, ammo baʼzida chaqaloq tugʻilganda ham saqlanib qolishi mumkin. Bunday holda, u bir necha hafta ichida oʻz-oʻzidan yoʻqoladi[3].

Lanugoning oʻrnini xuddi shu yuzalarni qoplaydigan, vellus tuk deb ataladigan mayda tuklar egallaydi. Bu tuklar nozikroq va koʻz ilgʻashi qiyinroq boʻladi. Voyaga yetguncha saqlanib qoladigan, koʻproq koʻzga tashlanadigan tuklar terminal tuklar deyiladi. Ular maʼlum joylarda paydo boʻladi va gormonlarga bogʻliq hisoblanadi[4]. Bu atama lotincha „jun“ maʼnosini anglatuvchi „lana“ soʻzidan kelib chiqqan.

Odamlar

Homilaning rivojlanishi

Inson rivojlanishi davomida lanugo homilalarda homiladorlikning normal jarayoni sifatida oʻsadi, lekin u odatda homiladorlikning oʻttiz uch-oʻttiz oltinchi haftalarida tushib, yengil tuklar bilan almashadi. Lanugo teridan toʻkilayotganda, rivojlanayotgan homila tomonidan sochlarning yutilishi tabiiy holat hisoblanadi, chunki u amniotik suyuqlikni ichadi va oʻz muhitiga siydik chiqaradi. Natijada, lanugo yangi tugʻilgan chaqaloqning mekoniysi tarkibiga oʻz hissasini qoʻshadi. Yangi tugʻilgan chaqaloqlarda lanugoning mavjudligi muddatidan oldin tugʻilganlik belgisi boʻlishi shart emas, chunki u homiladorlikning oʻttiz toʻqqizinchi haftasida (toʻliq muddatda) tugʻilgan chaqaloqlarda ham kuzatilishi mumkin.

Lanugo teri yuzasidagi verniks kazeozani mahkamlab turish uchun langar vazifasini bajaradi. Ular birgalikda homilaning nozik terisini amniotik suyuqlikdan himoya qiladi[5]. Bundan tashqari, verniks kazeoza homilani bachadondan tashqaridagi hayotga tayyorlashga yordam beradi. U tugʻilish jarayonini osonlashtiradi, tana haroratini boshqarishga, suv yoʻqotilishining oldini olishga va tugʻma immunitetni mustahkamlashga xizmat qiladi. Agar lanugo verniks kazeozani mahkamlab turmasa, bu funksiyalar toʻliq amalga oshirilmagan boʻlardi[6].

Notoʻgʻri ovqatlanish

Yogʻ yoʻqligida lanugo izolyator vazifasini bajarib oʻsadi va shu sababli toʻyib ovqatlanmaydigan bemorlarda, jumladan ovqatlanish buzilishi boʻlgan kishilarda kuzatilishi mumkin. Boshqa jismoniy belgilar bilan birga aniqlanganda, lanugo shifokorga anoreksiya nervoza yoki bulimiya nervoza tashxisini qoʻyishda yordam beradi[7].

Teratoma

Koʻpincha teratomalar (tugʻma oʻsmalar) da uchraydi.

Boshqa sutemizuvchilar

Lanugo boshqa sutemizuvchilarda ham keng tarqalgan. Masalan, tyulenlar va fillar koʻpincha lanugo qoplamasi bilan tugʻiladi[8] [9][10][11]. Homilador kitlar va delfinlarning ayrim turlarida ham lanugo mavjud[12][13].

Manbalar

  1. ↑ Saunders, an imprint of Elsevier, Inc., Dorland's Medical Dictionary for Health Consumers „Lanugo : definition“. TheFreeDictionary. Qaraldi: 2013-yil 17-fevral.
  2. ↑ „lanugo“. Random House Webster's Unabridged Dictionary
  3. ↑ „Definition of Lanugo“. MedicineNet: medterms medical dictionary. Qaraldi: 2013-yil 17-fevral.
  4. ↑ Ascher-Walsh, Charles J „What is lanugo?“. Pregnancy&Baby. SheKnows. 2019-yil 14-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 7-fevral.
  5. ↑ Moore, Keith L. The Developing Human: Clinically Oriented Embryology. Elsevier, Dec 19, 2011 — 98-bet. ISBN 978-1437720020. 
  6. ↑ Singh, G; Archana (2008). "Unraveling the mystery of vernix caseosa". Indian Journal of Dermatology 53 (2): 54–60. doi:10.4103/0019-5154.41645. PMID 19881987. PMC 2763724. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2763724. 
  7. ↑ Williams, Pamela M.; Goodie, Jeffrey; Motsinger, Charles D. (15 January 2008). "Treating Eating Disorders in Primary Care". American Family Physician 77 (2): 187–195. PMID 18246888. http://www.aafp.org/afp/2008/0115/p187.html. 
  8. ↑ Androukaki, E.; Fatsea, E., 't Hart, L., Osterhaus, A.D.M.E., Tounta, E. and Kotomatas, S. (May 2002). "Growth and Development of Mediterranean Monk Seal Pups during Rehabilitation". Monachus Science Posters 5 (1): This poster was presented at the 16th ECS (European Cetacean Society) Conference, "Marine Mammal Health: from Individuals to Populations", 7–11 April 2002, Liege, Belgium. http://www.monachus-guardian.org/mguard09/09scien3.htm. Qaraldi: 13 April 2013. Lanugo]]
  9. ↑ Ishwaran, Natarajan (1993). "Ecology of the Asian Elephant in Lowland Dry Zone Habitats of the Mahaweli River Basin, Sri Lanka". Journal of Tropical Ecology 9 (2): 169–182. doi:10.1017/S0266467400007148. https://www.jstor.org/stable/2559288. 
  10. ↑ The Hair (Wayback Machine saytida 2017-06-14 sanasida arxivlangan), Paul MacKenzie, Elephant Information Repository website (Wayback Machine saytida 2017-04-30 sanasida arxivlangan)
  11. ↑ Elephant Hair, Elephant Anatomy, Animal Corner website (Wayback Machine saytida 2007-11-17 sanasida arxivlangan)
  12. ↑ Coyne, Jerry A.. Why Evolution is True (en). OUP Oxford, 14 January 2010 — 89-bet. ISBN 9780191643842. 
  13. ↑ „11 Cool Facts About Whales, Dolphins, and Porpoises“. NOAA Fisheries (2021-yil 16-fevral). 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Lanugo&oldid=569337" dan olindi