Lanikaz
Lanikaz[1] (arabcha: Nilqāz) turkiy qabila yoki urugʻ edi. Ular Kimak konfederatsiyasini tashkil etgan yetti asl qabiladan biri boʻlgan. Ularning kelib chiqishi Markaziy Osiyo dashtlariga borib taqaladi.
Lanikazlar Kimak konfederatsiyasini tashkil etgan yetti asl qabiladan biri boʻlib, Imur[2]/Imi[3], Imak[2][3] Tatar, Qipchoq, Bayandur va Ajladlar bilan birga zikr etiladi[4]. Kimak qabilalari Markaziy Osiyo dashtlaridan kelib chiqqan boʻlib, hozirgi Qozogʻiston hududiga koʻchib kelishgan[2]. Kimaklar tarkibidagi Lanikazlar haqida Gardiziy asarlarida eslatib oʻtilgan[5]. Ularning etnonimi alan-i-kaz(ar) – yaʼni „Xazar Alanlari“ maʼnosidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin[6]. V. F. Minorskiy bu nomni Nilkaz shaklida keltirgan[7], S. Agajanov esa Nilkar shaklida beradi[2]. S. M. Axindjanov Nilkaz nomini moʻgʻul jaloyir qabilasining Nilkan urugʻi bilan bogʻlaydi[7]. S. Divitchioglyu uni Nilqas tarzida oʻqiydi[8].
Y. Zuyev „Lanikaz“ yozilishini „Gardiziy roʻyxatidagi kimak qabilasining aniq buzib yozilgan nomi“ deb ataydi va uni Laktan shakliga tuzatadi; Zuyev bu nomni oʻrta xitoycha 駱駝 *lɑk̚ dɑ – „tuya“ soʻzi bilan bogʻlaydi. Xitoy yilnomalarida Kimak Laktan 落坦 (Luotan < MC: *lɑk̚-tʰɑnX)[a]larning, kimaklar Qora Irtish mintaqasiga qaytib kelishidan avvalgi joylashuvi Xitoy yilnomalarida Külün koʻlidan sharqda, Argun daryosining shimoliy chap qirgʻogʻida deb tasvirlanadi[9][10][11]. Zuyevning qayd etishicha, xitoy yilnomalarida 'kimek-laktanlarning Changʼanga tabrik tashriflari haqida bir qator xabarlar keltirilgan boʻlib, bu qabilaning siyosiy ahamiyatidan dalolat beradi. Boshqa maʼlumotlar keltirilmagan.'[12].
Izoh
- ↑ boshqa nomi 落俎 Luozu < MC: *lɑk̚-t͡ʃɨʌX, va Shivey xalqi orasida sanab oʻtilgan
Manbalar
- ↑ Akerov 2005, s. 132, Róna-Tas 1997, s. 194, Kimball 1994
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Agajanov 1992, s. 69.
- ↑ 3,0 3,1 Kimball 1994.
- ↑ See Agajanov 1992, s. 69 and Kimball 1994
- ↑ Bosworth 2017.
- ↑ Róna-Tas 1997, s. 194.
- ↑ 7,0 7,1 Akerov 2005, s. 132.
- ↑ Divitçioğlu 2008, s. 60.
- ↑ Yu. Zuev, "Early Türks: Essays on history and ideology" (2002), p. 135
- ↑ Ouyang Xiu et al. Xin Tangshu „vol. 219“, section „Shiwei“ quote: „北有大山，山外曰大室韋，瀕於室建河，河出俱倫，迆而東；河南有蒙瓦部，其北落坦部“. translation: „In the north there are great mountains, beyond the mountains are the Great Shiwei, they are situated next to the river Shijian; the river flows from [lake] Julun, windingly eastwards; south of the river are the Mengwa tribe, north of them were the Luotan tribe.“
- ↑ Jiu Tangshu, „vol. 199b“, section Shiwei quote: „其北大山之北有大室韋部落，其部落傍望建河居。其河源出突厥東北界俱輪泊，屈曲東流，經西室韋界，又東經大室韋界，又東經蒙兀室韋之北，落俎室韋之南“. Translation: „In the north, there are great mountains, north of which there is the Great Shiwei tribe; that tribe dwells next to the Wangjian river. That river’s originates from Lake Julun north-east of the Tujue's boundary, flowing windingly eastwards; it borders the West Shiwei, further east it borders the Great Shiwei, further east it flows north of the Mengwu Shiwei [and] south of the Luozu Shiwei.“
- ↑ Zuev, Yu. (2002) p. 135
Adabiyotlar
- Zuev Yu.A., "Early Türks: Essays on history and ideology", Olmaota, Daik-Press, 2002, (rus tilida)
- Agajanov, S. G. „The States of the Oghuz, the Kimek and the Kipchak“, . History of Civilizations of Central Asia, Volume IV: The Age of Achievement AD 750 to the End of the Fifteenth Century. Motilal Banarsidass, 1992 — 61–76-bet. ISBN 978-81-208-1595-7.
- Bosworth, C. Edmund. The Turks in the Early Islamic World. Taylor & Francis, 15 May 2017 — 192–-bet. ISBN 978-1-351-88087-9.
- Pletneva S. A., „Qipchoqlar“, Moskva, „Nauka“, 1990, 74-bet, ISBN 5-02-009542-7
- Kimball, Linda Amy „The Vanished Kimak Empire“, . Opuscula Altaica : Essays Presented in Honor of Genri Shvarts, Studies on East Asia. Bellingham, Vashington: East Asian Studies Press, Western Vashington University, 1994 — 371–392-bet. ISBN 0-914584-19-7.
- Divitçioğlu, Sencer. Meta history: Egean beyliks. Eren, 2008 — 74-bet. ISBN 978-975-6372-40-1.
- Róna-Tas, András. A honfoglaló magyar nép: bevezetés a korai magyar történelem ismeretébe. Balassi Kiadó, 1997. ISBN 9789635061402.
- Akerov, Tabyldy Abdramanovich. Ancient Kyrgyz and the Great Steppe: following in the tracks of ancient Kyrgyz civilizations. Biyiktik, 2005. ISBN 978-9967-13-151-4.
 | Osiyo etnik guruhi haqidagi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |