La Dolce Vita
| La Dolce Vita | |
|---|---|
|
| |
| Rejissyor(lar) | Federico Fellini |
| Prodyuser(lar) |
|
| Ssenariy muallif(lar)i |
|
| Rollarda | |
| Bastakor(lar) | Nino Rota |
| Operator(lar) | Otello Martelli |
| Montajyor(lar) | Leo Catozzo |
| Studiya |
|
| Distribyutor | |
| Premyera sanasi |
|
| Davomiylik | 174 daqiqa |
| Mamlakatlar | |
| Tillar | |
| Daromad |
$19,5 million (AQSh)[1] 16,6 million tomoshabin (Italiya va Fransiya)[2] |
La Dolce Vita (Shirin hayot; italyancha: La dolce vita) — 1960-yilda rejissyor Federico Fellini tomonidan suratga olingan satirik komediya-drama filmi. Filmda Marcello Mastroianni Rimning „shirin hayoti“da yetti kecha va kunduz davomida muhabbat va baxt izlagan sariq matbuot jurnalisti Marcello Rubini rolini ijro etgan. Film 1960-yilgi Cannes kinofestivalida „Oltin palma novdasi“"nini qoʻlga kiritgan[3] va Oscar mukofotining „Eng yaxshi kostyumlar dizayni“ nominatsiyasida gʻolib boʻldi.
Syujeti
Voqealar Rim shahrida boshlanadi. Vertolyot Iso paygʻambarning ulkan haykalini arqonga osib, qadimiy shahar ustidan olib oʻtadi, uning ortidan esa gʻiybat va shov-shuvlar ortidan quvuvchi sariq matbuot jurnalist Marcello Rubini oʻz vertolyotida ergashadi. Shu tariqa boshlangan sarguzashtlar silsilasida Marcello tungi klublarning birida boy va injiq merosxoʻr Maddalena bilan tanishib, tunni u bilan birga oʻtkazadi. Biroq u tongda uyiga qaytganida, dahshatli manzaraga guvoh boʻladi, uning unashtirilgan qayligʻi Emma haddan tashqari koʻp dori ichib, oʻz joniga qasd qilgan edi. U zudlik bilan Emmani shifoxonaga olib boradi, ammo shunday ogʻir daqiqalarda ham uning xayolini Maddalena band etgan edi, Marcello unga qoʻngʻiroq qilish payida boʻladi.
Ertasi kuni Marcello aeroportda shved-amerikalik taniqli kino yulduzi Sylviyani kutib oladi. U aktrisa bilan Muqaddas Pyotr gumbazini tomosha qiladi, tun boʻyi Rim koʻchalarini aylanib, tong saharda Trevi favvorasiga tushadi. Biroq bu lahzalar uzoqqa bormaydi, mehmonxona oldida Sylviyaning mast qayligʻi Robert ularni kutib turgan edi, u gʻazab ustida qizni ham, Marcelloni ham uradi. Keyingi kunlarda Marcello oʻzining yuksak madaniyatli, ziyoli doʻsti Steiner bilan cherkovda organ musiqasini chalib, ruhiy taskin qidiradi. Soʻngra ikki goʻdak Bibi Maryamni koʻrganini daʼvo qilgan soxta „moʻjiza“ maydoniga reportaj tayyorlash uchun yoʻl oladi. Jala quyayotgan tunda yigʻilgan olomonning tartibsiz baqir chaqirlari ostida boshlangan bu soxta tomosha, tongga yaqin shifo ilinjida olib kelingan va sarosimada halok boʻlgan bechora goʻdakning jasadini koʻtarib chiqish bilan ayanchli yakun topadi. Keyinchalik Steinerning shinam xonadonida oʻtgan ijodkorlar va ziyolilar davrasida Marcello oʻz doʻstining tashqi tomondan risoladagidek va farovon koʻringan hayoti ortida aslida daxshatli ichki ziddiyatlar hamda maʼnaviy boʻshliq yashiringanidan voqif boʻladi.
Marcelloning Rimga kelgan otasi bilan oʻtgan kechasi ham ularni bir biriga yaqinlashtirmaydi, otasining tobi qochib, yana yolgʻiz uyiga qaytib ketadi. Kunlarning birida, aristokratlar qasridagi ziyofatda Marcello Maddalenani uchratadi. Qiz aks sado beruvchi xonadan turib unga turmush qurishni taklif qiladi. Marcello bunga tayinli javob bermagach, qizning eʼtibori boshqa odamga chalgʻiydi. Tong otganda Marcello Emma bilan mashinada urishib qoladi va uni yoʻlda qoldirib ketadi, lekin koʻp oʻtmay baribir ortiga qaytib keladi. Biroq bu yarashuv ham uzoq davom etmaydi, koʻp oʻtmay u doʻsti Steiner oʻzining ikki farzandini va oʻzini oʻldirgani haqidagi dahshatli xabarni eshitadi.
Oradan vaqt oʻtib, Marcello jurnalistikani ham, kitob yozishni ham butunlay tashlaydi va reklama agenti boʻlib ishlay boshlaydi. Dengiz boʻyidagi xonadonda oʻtgan navbatdagi mast ziyofat tonggacha choʻziladi. Saharlab hamma sohildagi baliqchilar tutgan ulkan dengiz maxluqi (baliq) yoniga yigʻiladi. Marcello uning oʻlik koʻzlari hamon odamga tikilib turgandek tuyulayotganini aytadi. Film oxirida daryoning narigi qirgʻogʻidan Marcelloni kafeda ishlaydigan yosh ofitsiant qiz Paola chaqiradi. Ammo kuchli shamol va toʻlqinlar shovqini tufayli uning ovozi eshitilmaydi. Marcello qizning nima deyayotganini tushunolmaydi va oxiri qoʻl siltab, mast doʻstlarining yoniga qaytib ketadi. Paola esa ichki tushkunlik botqogʻiga botgan bu insonga achinish va oʻziga xos sirli bir tabassum bilan ortidan tikilib qoladi.
Ishlab chiqarish
Rejissyor Federico Fellini taʼkidlashicha, film yaratilishiga ayollarning keng „qop“ koʻylaklari (libos ostida nima yashiringanini bilib boʻlmaydigan kiyimlar) ilhom manbai boʻlgan. Ssenariy hammuallifi Brunello Rondi ham ushbu fikrni tasdiqlagan. Steiner obrazi esa Tullio Pinellining gʻoyasi boʻlib, u oʻzi bilan birga maktabda oʻqigan yozuvchi Cesare Paveseni yodga olgan holda, haddan tashqari koʻp fikrlash oqibatida ruhiy va hissiy jihatdan boʻshab qolgan inson obrazini yaratgan[4]. „Soxta moʻjiza“ 1958-yilda Terni yaqinida ikki bolaning Bibi Maryamni koʻrganlik daʼvosiga, „dengiz yirtqichi“ esa 1953-yildagi Wilma Montesini sirli oʻlimiga ishiga ishora qiladi.
Prodyuser bosh rolga Paul Newmanni taklif qilgan, biroz Federico Fellini uni „haddan tashqari kelishgan“ deb hisoblab, tanlovni „oddiy qiyofaga“ ega Marcello Mastroiannida toʻxtatgan.
Filmning asosiy qismi Rimdagi „Cinecittà“ studiyasida suratga olingan. Sahnalashtiruvchi rassom Piero Gherardi 80 dan ortiq suratga olish maydonchasini, jumladan Via Veneto koʻchasi, Muqaddas Pyotr sobori gumbazi va turli tungi klublar maketini yaratgan. Aristokratlar qasri bilan bogʻliq sahnalar esa Bassano di Sutri saroyining oʻzida tasvirga olingan boʻlib, xizmatkorlar, ofitsiantlar va mehmonlarning ayrimlarini haqiqiy aristokratlar ijro etgan[5]. Dengiz maxluqi (yirtqichi) va Paola bilan xayrlashuv sahnalari Rimdan 30 kilometr uzoqlikdagi Passo Oscuro sohilboʻyi kurortida suratga olingan. Trevi favvorasidagi mashhur epizod qishda, bir hafta davomida tasvirga tushirilgan. Federico Fellini taʼkidlashicha, Anita Ekberg sovuq suvda soatlab muammosiz tura olgan, Marcello Mastroianni esa kiyimi ostidan gidrokostyum kiygan boʻlsada, faqat bir oz spirtli ichimlik ichib, oʻzini isitib olgachgina suvga tushishga rozi boʻlgan[6].
Film 1960-yil 5-fevralda Italiyada, 11-mayda esa Fransiyada katta ekranlarga chiqdi. Film Italiyada 13 617 148, Fransiyada esa 2 956 094 ta chipta sotishga muvaffaq boʻldi va bu bilan ulkan tomoshabinlar auditoriyasini qamrab oldi hamda AQShda oʻsha davrgacha eng koʻp daromad keltirgan xorijiy tildagi filmga aylandi[2]. Vatikanning rasmiy „L’Osservatore Romano“ gazetasi filmni keskin qoralab chiqdi.
Ispaniyada filmni katta ekranlarga chiqarish diktator Francisco Franco vafotigacha (1975-yilgacha) taqiqlab qoʻyildi, Portugaliyada esa film namoyishiga ruxsat berilishi uchun tomoshabinlar 10 yil kutishlariga toʻgʻri keldi. Filmdagi fotomuxbir Paparazzo obrazi keyinchalik koʻplab tillarda „paparazzi“ soʻzining kelib chiqishiga asos boʻldi.
Rollarda
- Marcello Mastroianni — Marcello Rubini
- Anita Ekberg — Sylvia Rank
- Anouk Aimée — Maddalena
- Yvonne Furneaux — Emma
- Lex Barker — Robert
- Magali Noël — Fanny
- Alain Cuny — Enrico Steiner
- Nadia Gray — Nadia
- Jacques Sernas — Divo
- Laura Betti — Laura
- Walter Santesso — Paparazzo
- Valeria Ciangottini — Paola
- Riccardo Garrone — Riccardo
- Annibale Ninchi — Marcelloning otasi
- Ida Galli — „Yil debyutanti“
- Audrey McDonald — Jane
- Alain Dijon — Frankie Stout
- Enzo Cerusico — suratkash muxbir
- Giò Stajano — Pierone
- Giulio Questi — Don Giulio Mascalchi
- Sondra Lee — raqqosa
- Dominot — drag-artist
- Ferdinand Guillaume — Pagliaccio
- Oretta Fiume — Lisa
- Harriet White Medin — Edna
- John Francis Lane — John
- Umberto Orsini — qora koʻzoynakli erkak
- Archie Savage — koʻcha raqqosi
- Nico — oʻzi
- Adriano Celentano — oʻzi
- Iris Tree — oʻzi
- Winie Vagliani — Steinerning ziyofatidagi qoʻshiqchi
- Desmond OʻGrady — oʻzi
Manbalar
- ↑ Klady, Leonard (1995-yil 20-fevral). „Top Grossing Independent Films“. Variety. A84-bet.
- ↑ 2,0 2,1 „La Dolce Vita (1960)“. JP's Box-Office. 28-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 5-may 2018-yil.
- ↑ „Festival de Cannes: La Dolce Vita“. festival-cannes.com. 18-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 15-fevral 2009-yil.
- ↑ Kezich, Tullio (2006). Federico Fellini: His Life and Work. New York: Faber and Faber. 199-bet. ISBN 978-0-571-21168-5.
- ↑ Bondanella, Peter (1992). The Cinema of Federico Fellini. Princeton: Princeton University Press. 142-bet.
- ↑ „La Dolce Vita, 50 years and counting“. BBC News (5-mart 2009-yil). 13-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 14-mart 2016-yil.