Kvas
 | |
| Turi | salqin ichimlik |
|---|---|
| Milliy oshxona |
 Rossiya , Belarus  Polsha, Ukraina |
| Asl nomi | belaruscha: , ukraincha: va maked.: квас, serb-xorvatcha аловина, slovakcha: kysel', kyselica, parovec, polyakcha: kwas chlebowy, litovcha: gira, latishcha: kvass, estoncha: kali |
Kvas (belaruscha: , ukraincha: va maked.: квас, serb-xorvatcha dial. alovina, slovakcha: kysel', kyselica, parovec, polyakcha: kwas chlebowy, litovcha: gira, latishcha: kvass, estoncha: kali) — javdar uni va solod (javdar yoki arpa solodi)dan yoki quritilgan javdar nonidan achitish yoʻli bilan tayyorlanadigan anʼanaviy slavyan va balt nordon ichimligi. Baʼzan unga xushboʻy oʻtlar, asal, asalari uyasi qoʻshiladi; shuningdek lavlagi, mevalar va rezavorlardan ham tayyorlanadi. Kvas nafaqat ichimlik sifatida, balki rus oshxonasidagi okroshka, botvinya kabi sovuq shoʻrvalar uchun asos sifatida ham ishlatiladi.
XII asrgacha kvas Rus hududida hozirgi pivodan ham kuchliroq va quyuqroq boʻlgan. Alkogolli ichimlik hisoblangan, oʻsha davr tilida „mast“ maʼnosiga yaqin soʻz „kvasnik“ boʻlgan („kvas ichmoq“ maʼnosidagi jargon ibora hozirgacha saqlanib qolgan). XII asrdan boshlab kvas nordon, kam alkogolli ichimlik va kuchli mast qiluvchi ichimlik sifatida farqlana boshlagan. Kuchli mast qiluvchi kvas „tayyorlangan“ (yaʼni qaynatilgan) kvas deb atalgan, oddiy kvas esa tabiiy ravishda achigan[1][2].
Yuqori lujitsa tilidagi „kwas“ — „bayram, toʻy ziyofati“[3] va qadimgi slovak tilidagi „kvas“ — „ziyofat, mehmondorchilik, sayil“[4] soʻzlari ilgari kvas bayramlar va toʻylarda asosiy mast qiluvchi ichimlik boʻlganini koʻrsatadi[4].
Yoyilishi
Anʼanaviy ravishda kvas issiq suvda ivitilgan javdar noni yoki javdar uni hamda solod aralashmasidan tayyorlanadi; u xona haroratida shakar va non xamirturushi yordamida taxminan 12 soat davomida achitiladi. Sanoat usulida esa kvas turli don aralashmalari qoʻshilgan suslo konsentratidan ishlab chiqariladi. Bu ichimlik Belarus, Estoniya, Latviya, Litva, Moldova, Armaniston, Gruziya, Polsha[5][6], Rossiya[7][8] va Ukrainada keng tarqalgan. Kvas (yoki unga oʻxshash ichimliklar) Xitoy, Finlyandiya, Qozogʻiston va Oʻzbekistonda ham mashhur.
Adabiyotlar
- Похлёбкин В. В. „2. Термины спиртных напитков, существовавшие в Древней Руси с IX по XIV век“, . История водки (IX—XX вв.). М.: Интер-Версо, 1991. ISBN 5-85217-012-7.
- Валенцова М. М.. — 488–489-bet.
Manbalar
- ↑ Kvas. Sposobi prigotovleniya. — Feniks. — ISBN 5-222-08996-7.
- ↑ Похлёбкин 1991.
- ↑ Verxnelujitsko-russkіy slovar Wayback Machinedagi asl nusxadan arxivlangan arxiv nusxasi. (21-sentyabr 2013-yil) // arhivarij.narod.ru
- ↑ 4,0 4,1 Валенцова 1999, s. 488.
- ↑ s. a., Wirtualna Polska Media „Co warto wiedzieć o kwasie chlebowym“ (pl). WP Kuchnia (2016-yil 8-yanvar). 2023-yil 22-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 28-noyabr.
- ↑ „Kwas chlebowy i jego znaczenie dla zdrowia. Przepis na kwas chlebowy“ (pl). Medonet (2022-yil 19-dekabr). 2023-yil 30-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 28-noyabr.
- ↑ Sinelschikova, Yekaterina „A brief history of Kvass, Russia's 'bread in a bottle'“ (en). Russia Beyond (2021-yil 23-avgust). 2023-yil 30-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 28-noyabr.
- ↑ „История кваса и его полезные свойства“ (ru). Сергиев Канон. 2023-yil 30-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 28-noyabr.