Kristian IX
| Kristian IX | |
|---|---|
dancha: Christian 9. | |
 | |
.svg) .svg) | |
|
Mansab davri 15-noyabr 1863-yil – 29-yanvar 1906-yil | |
| Oʻtmishdoshi | Frederik VII |
| Vorisi | Frederik VIII |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi |
8-aprel 1818-yil Gottorp qal’asi, Shlezvig |
| Vafoti |
29-yanvar 1906-yil Amalienborg, Kopengagen, Daniya |
| Turmush oʻrtogʻi | Luiza Gessen-Kassel |
| Bolalari | Frederik, Aleksandra, Georg, Dagmara, Tira, Valdemar |
| Onasi | Luiza Karolina Gessen-Kassel |
| Otasi | Fridrix Vilgelm, Shlezvig-Golshteyn-Zonderburg-Glyuksburg gertsogi |
| Dini | Daniya xalqi cherkovi |
| Imzosi |
 |
Kristian IX (dancha: Christian 9.; 8-aprel 1818-yil, Gottorp qal'asi, Shlezvig — 29-yanvar 1906-yil, Amalienborg, Kopengagen, Daniya) — 1863-yildan 1906-yilgacha Daniya qiroli, Glyuksburglar sulolasidan. Ingliz qiroli Georg V va Rossiya imperatori Nikolay II ning bobosi.
Bolaligi, ta’lim va tarbiyasi
Shahzoda Kristian 1818-yil 8-aprelda Shlezvig gersogligidagi Shlezvig shahri yaqinidagi Gottorp qal’asida tug‘ilgan. U Shlezvig-Golshteyn-Zonderburg-Bek gertsogi Fridrix Vilgelm va Gessen-Kassel malikasi Luiza Karolinaning to‘rtinchi o‘g‘li edi. 1825-yilda Daniya qiroli Frederik VI uning otasini Shlezvig-Golshteyn-Zonderburg-Glyuksburg gertsogi etib tayinladi. 1831-yilda otasining erta o‘limidan so‘ng, shahzoda Kristian ofitserlik ta’limini olish uchun Kopengagenga ko‘chib o‘tdi.
Merosxo‘r deb e’lon qilinishi
1848-yilda qirol Kristian VIII vafot etdi. Taxtga uning yagona o‘g‘li Frederik VII o‘tirdi. Yangi qirol ikki marta uylangan, ammo avlodlari bo‘lmagan. Mamlakatda taxt vorisiyligi inqirozi yuzaga keldi. Frederik Daniya qiroli va Shlezvig-Golshteyn gertsogi edi. Ikkinchisida ayollarga taxtga o‘tirish huquqini bermaydigan Soli qonuni amal qilardi. Daniyada bunday qonun yo‘q edi. O‘sha yili Prussiya Shlezvig-Golshteynning nemis tilida so‘zlashuvchi aholisi ko‘magida uning hududiga bostirib kirib, Daniya-Prussiya urushini boshladi. Mojaro natijasida Prussiya mag‘lubiyatga uchradi. 1852-yilda, harbiy harakatlar tugagandan so‘ng, buyuk davlatlar tomonidan Londonda konferensiya chaqirildi, unda asosiy mavzu gersoglik maqomini tasdiqlash va Frederik VII vafotidan keyin Daniya taxtini meros qilib olish tartibi edi. Konferensiyada Rossiya, Fransiya, Buyuk Britaniya, Prussiya, Avstriya va Shvetsiya shahzoda Kristian Shlezvig-Golshteyn-Zonderburg-Glyuksburg qirol Frederik vafotidan keyin Daniyaning va boshqa barcha mulklarning yangi qiroli bo‘lishi to‘g‘risida qaror qabul qildi. Kristian 13 yoshidan Daniyada yashagan, Daniya armiyasida xizmat qilgan va qirollar Frederik VI va Kristian VIII ning ishonchli odami hisoblangan, bu, shubhasiz, uning foydasiga ishlagan. Qaror 1852-yil 8-mayda imzolangan hujjatda mustahkamlangan. Shunday qilib, Kristian boshqa taxt da’vogarlarini, jumladan, rafiqasi, akasi va ularning onasini ortda qoldirdi.
Kristian Daniya shahzodasi unvoniga sazovor bo‘ldi va yana bir Bernstorf saroyi foydalanishga topshirildi, u yerda er-xotin bolalar bilan yilning issiq mavsumida yashagan. Oila kamtarona turmush tarzini davom ettirdi va qirol saroyida juda kam bo‘ldi. Kristian va Luiza qirol bilan sovuq munosabatda bo‘lishdi, chunki u grafinya Danner unvonini olgan aktrisa Luiza Rasmussen bilan uchinchi Morganatik nikohini ma’qullamadi.