Kontent qismiga oʻtish

Korrupsiyaga qarshi kurash toʻgʻrisidagi qonun (Braziliya)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Korrupsiyaga qarshi kurash toʻgʻrisidagi qonuni (portugalcha: Lei anticorrupção), rasman 2013-yil 1-avgustdagi 12846-sonli qonun va odatda „Toza kompaniya qonuni“ (Lei da Empresa Limpa) nomi bilan tanilgan — 2013-yilda qabul qilingan boʻlib, Braziliyada faoliyat yuritayotgan yuridik shaxslar oʻrtasidagi korrupsion amaliyotlarga qarshi kurashishga qaratilgan. U fuqarolik va maʼmuriy jazolarni, shuningdek, kompaniyalar va hukumat oʻrtasida tuzilgan yozma kelishuv asosida huquqni muhofaza qilish organlari bilan hamkorlik qilgan taqdirda jazolarni yengillashtirish imkoniyatini belgilaydi.

Qonun faqat korporatsiyalar va boshqa tashkilotlarni oʻz ichiga olgan yuridik shaxslarga taalluqli boʻlib, boshqa qonunlar bilan tartibga solinadigan jismoniy shaxslarga nisbatan qoʻllanilmaydi[1].

Qonun koʻp marta qoʻllanilgan boʻlib, natijada Braziliya xazinasiga milliardlab real qaytarilishiga olib kelgan yengillik kelishuvlari tuzilgan. Ayniqsa, Odebrecht S. A. bilan tuzilgan kelishuv oʻz-oʻzidan oʻn ikki milliard real miqdoridagi mablagʻni qaytarishga sabab boʻlgan[2].

Jazoni yumshatish toʻgʻrisidagi kelishuvlar

Jazoni yumshatish toʻgʻrisidagi kelishuvlar (Acordo de Leniência) Braziliya korrupsiyaga qarshi kurash toʻgʻrisidagi qonunning 16-moddasida belgilangan[3]. Ular korrupsiyani tergov qilish jarayoniga jalb qilingan Braziliya kompaniyalari va Braziliyada faoliyat yuritayotgan xorijiy kompaniyalarga qaratilgan. Qonunga koʻra, kompaniyalar korrupsiya uchun javobgar hisoblanadi va ularga ogʻir jazolar, kelajakdagi tenderlarda ishtirok etishni cheklash, mol-mulkni musodara qilish, faoliyatni toʻxtatish yoki tugatish kabi choralar qoʻllanilishi mumkin[4].

Aloqador bitimlar

Asosiy maqola: Odebrecht–Car Wash kelishuvi

Braziliya kompaniyalari Braziliyadan tashqaridagi mamlakatlarda korrupsiya boʻyicha tergovlarga tortilgan, ularning baʼzilari Braziliya adliyasi bilan hamkorlikda ishlagan va bunday jarayonlarda erishilgan kelishuvlar asosida jarima toʻlagan. Eng eʼtiborga molik holat, Braziliyaning Odebrecht qurilish korporatsiyasi ustidan AQSh va Shveysariya tomonidan Braziliya hukumati koʻmagida oʻtkazilgan tergov boʻldi. Yuzlab siyosatchilar, shu jumladan prezidentlikka nomzodlar, hamda Oliy Federal sud sudyalariga toʻlangan pora pullari boʻyicha tergov natijasida, Odebrecht jazoni yumshatish toʻgʻrisidagi kelishuvda rekord darajadagi 6 milliard real (1,5 milliard dollar) miqdorida jarima toʻlashga rozi boʻldi[5]. Bosh prokuror Deltan Dallagnol bu holatni „jahon tarixidagi eng yirik zararni qoplash kelishuvi“ deb taʼrifladi[6][7].

Aybga iqrorlik kelishuvlari bilan taqqoslash

Braziliyadagi Toza kompaniya bilan jazoni yumshatish toʻgʻrisidagi kelishuv faqat yuridik shaxslarga, yaʼni korporatsiyalar yoki boshqa tadbirkorlik subyektlariga nisbatan qoʻllaniladi[1], jismoniy shaxslarga emas. Bu kelishuvlar faqat jismoniy shaxslarga nisbatan qoʻllaniladigan aybga iqrorlik kelishuvlaridan (colaboração premiada) farq qiladi. Shaxsiy jarimalar yoki qamoq jazosidan qutulish uchun korporatsiyalarning rahbarlari yoki xodimlari bilan alohida kelishuvlar tuzilishi mumkin[8].

Korrupsion sxemalarda ayblanayotgan shaxslar Prokuratura bilan mustaqil ravishda aybga iqrorlik kelishuvlari tuzishlari mumkin. Bu individual kelishuvlar odatda portugalcha: „colaboração premiada“ (mukofotlanadigan hamkorlik), rasman esa „delação premiada“ (mukofotlanadigan xabar berish) deb ataladi[4].

Braziliya qonunchiligiga koʻra, yumshatish toʻgʻrisidagi kelishuvlar va aybga iqrorlik kelishuvlari jazo choralarini qonuniy kamaytirish jihatidan oʻxshash boʻlsa-da, ular oʻrtasida aniq farqlar mavjud: „acordo de leniência“ fuqarolik va maʼmuriy xususiyatga ega boʻlib, faqat yuridik shaxslarga qoʻllaniladi; „colaboração premiada“ (yoki „delação premiada“) esa faqat jismoniy shaxslarga taalluqli[9][10]. Ular turli qonunlar bilan tartibga solinadi[11].

AQSh Adliya departamenti va Odebrecht oʻrtasidagi affidevitning birinchi sahifasi Nyu-York okrug sudiga topshirilgan boʻlib, u „aybga iqrorlik kelishuvi“ (raqami 16-643) deb nomlangan. Kelishuvda ishtirok etuvchi tomonlar „Amerika Qoʻshma Shtatlari“ va „Odebrecht, S. A., javobgar“ deb koʻrsatilgan. Unda allaqachon koʻrsatilgan tergov yordami va boshqa choralar evaziga jarimalarni 25% ga kamaytirish belgilangan[12][13].

Innovatsiya

Qonun tartibga solinishidan oldin, Braziliya qonunchilik madaniyatida faqat pora oluvchilar, yaʼni korrupsiyaga aralashgan shaxslar jazolanar edi. Biroq, Korrupsiyaga qarshi qonun yoki „Toza kompaniya qonuni“ qabul qilingach, pora beruvchilar, yaʼni korporativ korrupsionerlar ham javobgarlikka tortilib, jazolanishi shart boʻldi. Bu yangilik innovatsion yondashuv hisoblanadi[14].

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 Antonio Carlos Vasconcellos Nóbrega. „Understanding Leniency Agreements in Brazil“. Global Investigations Review (2019-yil 19-avgust). 2020-yil 21-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 20-yanvar.
  2. ↑ Bedinelli, Talita „Odebrecht e Braskem pagarão a maior multa por corrupção da história“ [Odebrecht and Braskem to pay the highest fine for corruption in history] (pt). El País (2016-yil 21-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 23-yanvar.
  3. ↑ Lobo & Ibeas „V Leniency Agreement“, . Brazilian Anti-Corruption Act (Federal Law 12,846/2013). Lobo & Ibeas Attorneys, 1 August 2013 — 11-bet. Qaraldi: 2020-yil 20-yanvar.  (bilingual pt/en)
  4. ↑ 4,0 4,1 Hogan Lovells. „Brazil's new guidelines for leniency agreements in corruption investigations“. Lexology. Law Business Research (2017-yil 15-sentyabr). Qaraldi: 2020-yil 20-yanvar.
  5. ↑ Paraguassu, Lisandra. „Brazil's Odebrecht signs $2 billion leniency deal in graft case: Sources“ (2016-yil dekabr).
  6. ↑ Brandt, Ricardo; Affonso, Julia; Macedo, Fausto „'O maior ressarcimento na história mundial', afirma Deltan nas redes“ ['The greatest repayment in world history,' says Deltan in the networks]. Uol (2016-yil 21-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 20-yanvar.
  7. ↑ Da redação. „Odebrecht negocia maior acordo de leniência do mundo“ [Odebrecht negotiates biggest leniency agreement in the world] (pt). Veja. Editora Abril (2016-yil 8-noyabr). Qaraldi: 2020-yil 20-yanvar.
  8. ↑ „The Role of Plea Bargains in the Fight Against Corruption: A Presentation by Brazil's Attorney General, Rodrigo Janot“. Brazil Institute. Wilson Center (2017-yil 20-iyul). Qaraldi: 2020-yil 20-yanvar.
  9. ↑ Paraguassu, Lisandra „Brazil's Odebrecht signs $2 billion leniency deal in graft case: sources“. Reuters (2016-yil 1-dekabr). — „Engineering firm Odebrecht SA signed a roughly 6.7 billion real ($1.94 billion) leniency deal on Thursday with prosecutors in Brazil’s biggest graft case while nearly 80 employees of the company signed plea bargains, sources said.“. Qaraldi: 2020-yil 21-yanvar.
  10. ↑ Reuters Editorial. „Brazil Supreme Court approves Odebrecht graft plea deal testimony“. Reuters (2017-yil 30-yanvar). — „The president of Brazil’s Supreme Court, Carmen Lucia Rocha, approved plea bargain statements from 77 executives of engineering conglomerate Odebrecht [ODBES.UL] under investigation for paying bribes in the country’s biggest graft scandal, the court said on Monday.“. Qaraldi: 2020-yil 21-yanvar.
  11. ↑ Machado, Arthur Pinheiro „Odebrecht and The Plea Bargain That May Change Brazil“. Forbes (2016-yil 12-dekabr). — „Odebrecht, which conducts business in Brazil, the United States and several African countries, is involved in a plea bargain of absolutely overwhelming – almost nuclear – potential.“. Qaraldi: 2020-yil 21-yanvar.
  12. ↑ U.S. Department of Justice. „Odebrecht Plea Agreement“. Justice.gov 1–5 (2017-yil dekabr). Qaraldi: 2020-yil 22-yanvar.
  13. ↑ „Case Information United States of America v. Odebrecht S.A.“. Foreign Corrupt Practices Act Clearinghouse, Stanford Law School. Stanford University. — „On December 21, the company entered into a plea agreement with the DOJ. Under the terms of the agreement, Odebrecht plead guilty to the conspiracy charge, agreed to pay a criminal fine of $2.6 billion, and agreed to appoint an independent compliance monitor for a term of three years.“.
  14. ↑ „Lei Anticorrupção e acordos de leniência“ (pt-br). Estadão. Qaraldi: 2025-yil 29-sentyabr.

Havolalar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Korrupsiyaga_qarshi_kurash_toʻgʻrisidagi_qonun_(Braziliya)&oldid=551800" dan olindi