Konya arxeologiya muzeyi
Konya arxeologiya muzeyi – Turkiyaning Konya shahridagi davlat arxeologiya muzeyidir. U 1901-yilda tashkil etilgan va 1962-yilda hozirgi joyiga koʻchib oʻtishdan oldin ikki marta koʻchirilgan[1]. Muzeydagi eng muhim ekspozitsiyalardan biri qadimgi Çatalhöyük shahridan topilgan sarkofaglar va boshqa arxeologik topilmalardan iborat. Boshqa koʻrgazmalar neolit davri, jez davri (ilk jez va oʻrta jez bosqichlari), temir davri (Frigiya va Urartu), shuningdek Qadimgi Yunoniston, ellinizm, Rim imperiyasi va Vizantiya imperiyasi davrlariga oid yodgorliklarni oʻz ichiga oladi. Namoyish etilgan ashyolar orasida sopol buyumlar, tosh va bronza buyumlar, bezaklar hamda bitiklar mavjud[1] [2]. Koʻrgazmada namoyish etilayotgan buyumlar orasida milodiy III asrga oid marmardan yasalgan sarkofag ham mavjud boʻlib, undagi relyef haykaltaroshlik tasvirlarida Gerkulesning hayoti aks ettirilgan[2].Muzeyning tashqi hovlisida bir qator kichik haykallar, sarkofaglar va epigrafika namunalari mavjud.
Tarixi
Muzey 1901-yilda Karma Secondary School binosining bir burchagida tashkil etilgan. U 1927-yilda Mavlono muzeyiga, 1953-yilda esa İplikçi masjidiga koʻchirilgan. Muzey 1962-yilda hozirgi manzilida qurilgan yangi binoda qayta ochilgan[1]. U Konya shahri ichki qismida, tor koʻchalar orqali yetib boriladigan hududda joylashgan boʻlib, Sahip Ata Caddesi koʻchasida joylashgan[3] [2]. Konya arxeologiya muzeyi Konya shahrida davlat tasarrufidagi sakkizta muzeydan biridir[4].
Zallari
.jpg)
Binoda bir nechta koʻrgazma zallari joylashgan[1]:
Tarixiy davrgacha boʻlgan zalda Çatalhöyükdagi qazishmalardan topilgan Neolit davriga oid (miloddan avvalgi 3000–1950-yillar) qadimiy buyumlar namoyish etilgan boʻlib, ular terrakota sopol idishlar va tosh qurollardan iborat. Shuningdek, Virgin, Karahöyük va Beyşehir hududlaridagi arxeologik qazishmalardan topilgan Ilk bronza davriga oid (miloddan avvalgi 1950–1750-yillar) ashyolar, asosan qirrali terrakota sopol buyumlar koʻrgazmaga qoʻyilgan. Konya Karahöyükdan topilgan Oʻrta jez davriga oid (miloddan avvalgi 1950–1750-yillar) terrakota buyumlar va bronza uzuklar ham ushbu zalda namoyish etiladi[1].
Temir davri zalida Konya Alaaddin Hill, Frigiya va Kıcıkışla hududlaridan topilgan miloddan avvalgi VIII–VI asrlarga oid temir davri namunalari namoyish etilgan. Ular turli shakldagi boʻyalgan va boshqa turdagi sopol buyumlardan iborat. Shuningdek, Urartu davriga mansub haykalchalar ham koʻrgazmaga qoʻyilgan. Klassik davrga oid ashyolar Kıcıkışla hududidagi qazishmalardan topilgan boʻlib, ularga kylix shaklidagi idishlar hamda qora rangda boʻyalgan va bezatilgan oinokhoe kiradi. Ellinistik davr ekspozitsiyalari miloddan avvalgi 330–30-yillarga taalluqli boʻlib, turli xil sopol buyumlardan tashkil topgan. Rim davriga oid koʻrgazmalar esa Germes, Erot va buqa tasvirlangan kichik bronza buyumlardan iborat[1].
Rim davri zalida miloddan avvalgi 30–yildan milodiy 395-yilgacha Iconiumdan topilgan qadimiy buyumlar namoyish etilgan. Ularga „ Ustinlar bilan sidemara turidagi marmar Gerkules sarkofagi“(250–260 AD), sopol buyumlar, shisha buyumlar, fil suyagi va bezaklar kiradi. Vizantiya davriga (mill.avv.395–1453) oid ekspozitsiyalarda Sille, Tatköy, Çumra, Alibeyhöyük va Kilisedagi Tatköy cherkovining „asosiy mozaikalar“i, shuningdek, davrga oid „bronza eshik tutqichlari, qozon tutqichlari, roliklar, xochlar, belgilar va oʻq uchlari“ koʻrgazmaga qoʻyilgan[1]. Eng diqqatga sazovor eksponatlar orasida Gerkules hayotidan sahnalar bilan bezatilgan III asr marmar sarkofagi, Rim davriga oid loydan yasalgan sarkofag, naqshli marmar sarkofag, II asr Poseydon haykali va Onado'lidagi ona xudosi Kibelaga oid ibodat toshi mavjud[2].
Toʻplamlari
Muzeyda shahar ichidagi va yaqin hududlardan toʻplangan bitiklar mavjud. Ular orasida 231 ta yunoncha bitik bor, shundan 91 tasi Konya shahridan, qolganlari yaqin atrof hududlardan olingan. Bundan tashqari, 10 ta lotincha bitik ham mavjud[5].
Koʻrgazmadagi yana bir eʼtiborga molik toʻplam oltita amforalaridan iborat boʻlib, ular dengiz savdosi uchun vino, garum va zaytun moyini saqlash maqsadida ishlatilgan. Ushbu amforalar turli kichik guruhlarda, uchburchak taglik shaklida maxsus ishlab chiqarilgan boʻlib, kemaga maksimal sonini joylashtirish va sayohat davomida barqaror shaklni saqlash uchun moʻljallangan[6].
Hovli maydoni
Muzey ichidagi eksponatlar bilan bir qatorda, hovlida kichik haykallar, sarkofaglar, ustun boshliqlari va epigrafik namunalar joylashtirilgan[3][2]. Eksponatlar kirish peshayvoni va old hovlida ham saqlanadi. Peshayvonda Vizantiya davriga oid eksponatlar, Sille va Konyadan topilgan tosh va marmar qabriston toshlari hamda Rim davriga oid qabriston plitalari namoyish etilgan[1]. Muzeyning ochiq hovlisida koʻrgazmaga qoʻyilgan ikki muhim haykaldan biri Havoriy Pavel davriga taalluqli Derbe yozuvi tushirilgan ohaktosh blokidir, ikkinchisi esa yozuvli ikki tosh monumentdan iborat; ulardan biri Derbe shahri nomi tushirilgan ohaktosh bloki, ikkinchisi Lystra nomi yozilgan altar plitasi hisoblanadi.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 „Konya Museums and Ruins:Archaeology Museum“. Republic Of Turkey, Ministry Of Culture And Tourism. Qaraldi: 2015-yil 29-avgust.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Fant & Reddish 2003, s. 17.
- ↑ 3,0 3,1 Hope-Simpson 2014, s. 246.
- ↑ Dural & Hodder 2007, s. 149.
- ↑ McLean, B. Hudson. Greek and Latin Inscriptions in the Konya Archaeological Museum. British Institute of Archaeology at Ankara, 2002. ISBN 978-1-898249-14-6.
- ↑ „A Group Of Commercial Amphorae At Konya Archeological Museum“. Selçuk University Faculty of Letters Department of Archaeology. Qaraldi: 2015-yil 29-avgust.[sayt ishlamaydi]
Adabiyotlar
- Dural, Sadrettin; Hodder, Ian. Protecting Çatalhöyük: Memoir of an Archaeological Site Guard. Left Coast Press, 2007. ISBN 978-1-59874-050-9.
- Fant, Clyde E.; Reddish, Mitchell G.. A Guide to Biblical Sites in Greece and Turkey. Oxford University Press, USA, 4 September 2003. ISBN 978-0-19-988145-1.
- Hope-Simpson, Dermot. Travels in My Eighties. Author House, 31 July 2014. ISBN 978-1-4969-8332-9.