Kiyiklar: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
|status=LC | |status=LC | ||
}} | }} | ||
'''Kiyiklar''' (lot. ''Dama'') — [[bugʻusimonlar|bugʻular]] oilasining asl | '''Kiyiklar''' (lot. ''Dama'') — [[bugʻusimonlar|bugʻular]] oilasining asl bugʻular ostoilasiga mansub urugʻ. Bu urugʻ ikkta zamonaviy turni oʻz ichiga oladi, [[Yevropa kiyigi]] va Eron kiyigi. | ||
== Tashqi koʻrinishi == | == Tashqi koʻrinishi == | ||
Eron kiyigi | Eron kiyigi oʻrtacha vazni 70–140 kilogramm<ref name=":0">{{Jurnal manbasi |last=van der Made |first=Jan |last2=Rodríguez-Alba |first2=Juan José |last3=Martos |first3=Juan Antonio |last4=Gamarra |first4=Jesús |last5=Rubio-Jara |first5=Susana |last6=Panera |first6=Joaquín |last7=Yravedra |first7=José |date=2023-03-14 |title=The fallow deer Dama celiae sp. nov. with two-pointed antlers from the Middle Pleistocene of Madrid, a contemporary of humans with Acheulean technology |url=https://doi.org/10.1007/s12520-023-01734-3 |magazine=Archaeological and Anthropological Sciences |language=en |volume=15 |issue=4 |pages=41 |doi=10.1007/s12520-023-01734-3 |issn=1866-9565}}</ref>, balandligi 80–110 santimetr atrofida boʻladi. Yevropa kiyigi esa oʻrtacha 35–80 kilogramm vaznga ega<ref name=":0" />, uzunligi 130–160 santimetr, balandligi 75–95 santimetr atrofida boʻladi<ref>Burnie D and Wilson DE (Eds.), ''Animal: The Definitive Visual Guide to the World's Wildlife''. DK Adult (2005), ISBN 0789477645</ref>. | ||
Yungining tusi yil fasliga qarab oʻzgaradi. Yozda tepa va yon qisimlar yungi qizgish-qoʻngʻir tusga kiradi va och dogʻlar paydo boʻladi. Pastgi qismi va oyoqlari oq tusga kiradi. Qishda tepa va yon qisimlar toʻq-qoʻngʻir, deyarli qora tusga kiradi, pastgi qismi esa kulrang boʻladi. | Yungining tusi yil fasliga qarab oʻzgaradi. Yozda tepa va yon qisimlar yungi qizgish-qoʻngʻir tusga kiradi va och dogʻlar paydo boʻladi. Pastgi qismi va oyoqlari oq tusga kiradi. Qishda tepa va yon qisimlar toʻq-qoʻngʻir, deyarli qora tusga kiradi, pastgi qismi esa kulrang boʻladi. | ||
== Klassifikatsiyasi == | == Klassifikatsiyasi == | ||
Urugʻ ayrim mualliflar fikriga koʻra bitta tur va ikkta ostturdan iborat<ref>Wilson D. E. & Reeder D. M.''. Mammal Species of the World''. ISBN 0801882214. </ref>. Boshqalar esa ikkta alohida turni ajratishadi<ref>''Daujat, Julie; Rabiei, Alireza; Saltz, David; Baker, Karis; Noam Werner (IUCN SSC Deer SG / General Curator EAZA Deer TAG Chair, The Tisch Family Zoological Gardens.'' IUCN Red List of Threatened Species: Dama mesopotamica. ''IUCN Red List of Threatened Species''</ref>. | |||
{| class="wikitable" style="text-align:center" border="1" frame="box" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="3" width="75%" | {| class="wikitable" style="text-align:center" border="1" frame="box" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="3" width="75%" | ||
! style="background: #90EE90" width="20%" |Tashqi koʻrinishi | ! style="background: #90EE90" width="20%" |Tashqi koʻrinishi | ||
2026-yil 20-noyabr, 15:05 dagi (joriy) koʻrinishi
| Kiyiklar | ||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Yevropa erkak kiyigi | ||||||||||||||||||||||
| Biologik klassifikatsiya | ||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||
| Dama | ||||||||||||||||||||||
Kiyiklar tarqalish hududi
| ||||||||||||||||||||||
Kiyiklar (lot. Dama) — bugʻular oilasining asl bugʻular ostoilasiga mansub urugʻ. Bu urugʻ ikkta zamonaviy turni oʻz ichiga oladi, Yevropa kiyigi va Eron kiyigi.
Tashqi koʻrinishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Eron kiyigi oʻrtacha vazni 70–140 kilogramm[1], balandligi 80–110 santimetr atrofida boʻladi. Yevropa kiyigi esa oʻrtacha 35–80 kilogramm vaznga ega[1], uzunligi 130–160 santimetr, balandligi 75–95 santimetr atrofida boʻladi[2].
Yungining tusi yil fasliga qarab oʻzgaradi. Yozda tepa va yon qisimlar yungi qizgish-qoʻngʻir tusga kiradi va och dogʻlar paydo boʻladi. Pastgi qismi va oyoqlari oq tusga kiradi. Qishda tepa va yon qisimlar toʻq-qoʻngʻir, deyarli qora tusga kiradi, pastgi qismi esa kulrang boʻladi.
Tarqalishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Yevropa kiyigi — Anatoliya, Bolqon yarim oroli, Apennin yarim orolida tarixan tarqalgan deb taxmin qilinadi. Keyinchalik Italya hududidan butun Yevropaga tarqalib ketgan[3].
Eron kiyigi — Eron va Isroilda tarqalgan. Qadimda butun Mesopotamiya boylab uchragan[4].
Klassifikatsiyasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Urugʻ ayrim mualliflar fikriga koʻra bitta tur va ikkta ostturdan iborat[5]. Boshqalar esa ikkta alohida turni ajratishadi[6].
| Tashqi koʻrinishi | Nomi | Lotincha nomi | Ostturlari |
|---|---|---|---|
| Kiyiklar urugʻi (Dama) | |||
| Kiyik | Dama dama |
| |
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 van der Made, Jan; Rodríguez-Alba, Juan José; Martos, Juan Antonio; Gamarra, Jesús; Rubio-Jara, Susana; Panera, Joaquín; Yravedra, José (2023-03-14). „The fallow deer Dama celiae sp. nov. with two-pointed antlers from the Middle Pleistocene of Madrid, a contemporary of humans with Acheulean technology“. Archaeological and Anthropological Sciences (inglizcha). 15-jild, № 4. 41-bet. doi:10.1007/s12520-023-01734-3. ISSN 1866-9565.
- ↑ Burnie D and Wilson DE (Eds.), Animal: The Definitive Visual Guide to the World's Wildlife. DK Adult (2005), ISBN 0789477645
- ↑ Baker, K. H.; Gray, H. W. I.; Lister, A. M.; Spassov, N.; Welch, A. J.; Trantalidou, K.; De Cupere, B.; Bonillas, E.; De Jong, M. (2024-02-12). „Ancient and modern DNA track temporal and spatial population dynamics in the European fallow deer since the Eemian interglacial“. Scientific Reports. 14-jild, № 1. 3015-bet. doi:10.1038/s41598-023-48112-6. ISSN 2045-2322. PMC 10861457. PMID 38346983.
{{cite magazine}}: Check|pmc=value (yordam); Check|pmid=value (yordam) - ↑ Don E. Wilson, DeeAnn M. Reeder Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, Том 1 Mammal Species of the World Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, Don E. Wilson, ISBN 0801882214, 9780801882210
- ↑ Wilson D. E. & Reeder D. M.. Mammal Species of the World. ISBN 0801882214.
- ↑ Daujat, Julie; Rabiei, Alireza; Saltz, David; Baker, Karis; Noam Werner (IUCN SSC Deer SG / General Curator EAZA Deer TAG Chair, The Tisch Family Zoological Gardens. IUCN Red List of Threatened Species: Dama mesopotamica. IUCN Red List of Threatened Species
| Hayvon haqidagi uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |