Kirom Buxoriy

Abdulatif Kirom Buxoriy (forscha: کرام بخارائی‎‎) — XVIII asr tojik adabiyotining shoirlaridan biri boʻlgan. U Buxoroda tugʻilgan. Yoshlik yillari ona shahrida oʻtib, shu yerda yozish va soʻzlash sanʼatini oʻrgangan. U soʻzlashuvda Sayido Nasafiyning, sheʼriyatda esa Abdulqodir Bedil va Soib Tabriziyning izdoshi edi.

Kirom Buxoriyning tugʻilgan va vafot etgan sanalari aniq emas. U XVII asr tojik adibi boʻlgan. Buxoroda voyaga yetgan. Koʻchalarda sarson-sargardon yurgani tufayli oʻz vatanini tark etgan. Nihoyat, koʻp yillik darbadarlikdan soʻng Buxoroga qaytib kelgan.

Abdulatif Kirom Buxoriy XVIII asrning yirik shoirlaridan biri edi. U yoshlik yillarini oʻz ona shahri Buxoroda oʻtkazgan va ijodni ham shu yerda boshlagan. Shuningdek, u oʻz davrining zabardast notiqlaridan biri boʻlgan. Shoirning soʻnggi kunlari haqida hech qanday maʼlumot saqlanmagan. U gʻazal ustasi sifatida mashhur. Oʻzidan keyin mukammal gʻazallar devonini qoldirgan.

Buxoriyning tojik tilidagi gʻazallaridan:

Дӯстӣ кун пешаи худ, бо касе душман мабош,

Бо ҳарифони мулоим сахт чун оҳан мабош.

Корвони зиндагонӣ бар сари роҳи фаност,

Як замоне ғофил аз андешаи рафтан мабош.

Хор бо мижгони худ бояд гирифт аз пои халқ,

Дар ҳавои олами таҷред чун сӯзан мабош...

Ҳосилат чун сарв аз озодагӣ дасти тиҳист,

Дар гиреҳ аз фикри кишту донаи хирман мабош...

Хасмро аз дӯстӣ оҷиз тавон кардан, Киром

Ҳар ки душман бо ту гардад, ту ба он душман мабош.

maʼnosi:

Doʻstlikni pesha qil, hech kimga dushman boʻlma,

Muloyim raqiblar-la temir yangligʻ qattiq boʻlma.

Hayot karvoni fano yoʻlining boshidadir,

Bir zamon ketmoq fikridan gʻofil boʻlma.

Xalq oyogʻidan tikonni oʻz kipriging-la ol,

Tajrid olami havosida ignadek boʻlma…

Sarv misol ozodlikdan hosiling boʻsh qoʻldir,

Xirmon, don va ekin fikri-la tugunda boʻlma…

Ey Kirom, dushmanni doʻstlik bilan ojiz etmoq mumkin,

Har kim senga dushman boʻlsa, sen unga dushman boʻlma.

Adabiyotlar

Энсиклопедияи Миллии Тоҷик (tg), Dushanbe, 2022. ISBN 9789998500068. OCLC 1428209068.