Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Кеплеръс Супернова

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

 

Кеплер Супернова
Кашф этилиши
Кашф этилган санаси 1604-йил, 8-9- октябр
Меҳвар таснифи
Давр Ж2000

СН 1604, шунингдек, Кеплернинг ўта янги юлдузи, Кеплернинг янги юлдузи ёки Кеплер юлдузи сифатида ҳам танилган. Иа синфидаги ўта янги юлдуз бўлиб, Сомон йўлидаги, Опҳиучус юлдуз туркумида пайдо бўлган.1604-йилда пайдо бўлган бўлиб, бу бизнинг галактикамиздаги энг сўнгги ўта янги юлдуз бўлиб, шубҳасиз, қуролланмаган кўз билан кўриш мумкин.[1] Ердан 6 килопарсек (20 000 ёруғлик йили) узоқликда жойлашган. Ўта янги юлдузлар учун жорий номлаш тизими қабул қилинишидан олдин, у Де Стелла Новаъда тасвирланган немис астрономи Жоҳаннес Кеплер номи билан атала бошланган.[2]

Кузатувлар

Қуролланмаган кўз билан кўринадиган Кеплер юлдузи, ўзининг энг юқори чўққисида тунги осмондаги бошқа юлдузларга қараганда ёрқинроқ бўлиб, кўринадиган катталиги -2,5. У кун давомида уч ҳафтадан кўпроқ вақт давомида кўринади. Уни кузатилиши ҳақидаги тарихий ёзувлар, Европа, Хитой, Корея ва Араб манбаларида мавжуд.[3][4]

Kepler Drawing of SN 1604
Жоганнес Кеплернинг Де Стелла Новадан (1606) асл чизмаси. Стелла нованинг жойлашуви тасвирланган, Н белгиси билан белгиланган (8 катакча пастга, чапдан 4 та юқорига)

Бу бир авлодда кузатилган иккинчи ўта янги юлдуз эди ( СН 1572дан кейин Тйчо Браҳе томонидан Cассиопеиа да кўрилган). Сомон йўлида бошқа ўта янги юлдузлар аниқ кузатилмади, аммо 1885-йилда С Андромеда бизнинг галактикамиздан ташқаридаги бошқа кўплаб юлдузлар кузатилган. Катта Магеллан туманлигидаги СН 1987А ни оддий кўз билан кўрса бўлади.[5]

Сигналлари Ерга етиб бориши мумкин бўлган иккита Сомон йўли ўта янги юлдузлари ҳақида далиллар мавжуд. 1680 ва 1870 - Cассиопеиа А ва мос равишда Г1.9+0.3. Ўша йилларда иккаласи ҳам аниқлангани ҳақида ҳеч қандай тарихий маълумот йўқ. Эҳтимол юлдузлараро чангнинг ютилиши уларнинг нурини заифлаштирган.[6]

Кеплер ўта янги юлдузининг қолдиғи ўзига хос прототип обектлардан бири ҳисобланади ва ҳали ҳам астрономияда кўп тадқиқот қилинадиган обект ҳисобланади.[7]

Баҳслар

Ўша давр астрономлари (шу жумладан Кеплер) Марс ва Юпитернинг бирлашувини кузатиш билан шуғулланишган, улар Байтлаҳм юлдузи билан боғланган хайрли бирикма нуқтаи назаридан кўришган. Бироқ, булутли об-ҳаво Кеплерга самовий кузатувларни амалга оширишга тўсқинлик қилди. Шунга қарамай, унинг ҳамкасблари астрономлар Вилгелм Фабри, Майкл Маэстлин ва Ҳелисаэус Роэслин 9 октябр куни кузатувлар ўтказишга муваффақ бўлишди, аммо ўта янги юлдузни қайд этмадилар. [8] Европадаги биринчи кузатув 1604-йил 9-октабрда Италиянинг шимолидаги Лодовико делле Коломбе томонидан қайд этилган [9] Кеплер ўз кузатувларини фақат 17 октябр куни Прагадаги император Рудолф ИИ учун император саройида ишлаётган пайтда бошлашга муваффақ бўлди. [10] Кейинчалик ўта янги юлдуз унинг номини олди, гарчи у унинг биринчи кузатувчиси бўлмаса ҳам, унинг кузатувлари обектни бутун йил давомида кузатиб борди. Бу кузатишлар унинг Де Стелла нова ин педе Серпентарии ("Опҳиучус оёғидаги янги юлдуз ҳақида", Прага 1606) китобида тасвирланган.

Делле Cоломбе-Галилео баҳси

1606-йилда Делле Cоломбе "Дисcоурсе оф Лодовиcо делле Cоломбе" асарини нашр этди. Унда у "1604-йил октябр ойида пайдо бўлган юлдуз на комета, на янги юлдуз" эканлигини кўрсатади ва Галилео Галилеи ушбу имкониятдан фойдалангандан сўнг, у космологияга Аристотелча қарашни ҳимоя қилган.[11] Галилейнинг даъволарининг тавсифи қуйидагича эди:

Галилео параллакснинг маъноси ва аҳамиятини тушунтириб берди. Нова ҳеч нарсани англатмаслигини айтди ва у Ойдан ташқарида жойлашган деган хулосага келди. Бу ерда у битта ўқини юбориб, тўхтаган бўлиши мумкин. Бунинг ўрнига у Аристотел коинотни бошқа назарияни чизди. Нова, эҳтимол, Аристотел кометалари каби ердан чиқарилган ва ўзида акс эттирилган қуёш нурлари билан порлаб турадиган кўп миқдордаги ҳавога эга материаллардан иборат эди. Бироқ, улардан фарқли ўлароқ, у Ойдан ташқарига чиқиши мумкин. У нафақат осмонга ўзгаришлар олиб келди, балки соф квинтессенсияга бузилган тупроқ элементларини олиб кириш орқали провокацион тарзда амалга оширди. Бу осмонни вайрон қилувчи имкониятларни оширди. Юлдузлараро бўшлиқ бизнинг атмосферамизга ўхшаш нарса билан тўлдирилган бўлиши мумкин. Масалан, Стоиклар физикасида, Тихо 1572-йилдаги "Нова" ҳақидаги узун ҳисоботида бу ҳақда гапирган. Ва агар осмоннинг материали қуйида жойлашган жисмларнинг материалига ўхшаса, бизнинг қўлимиз остидаги жисмлар билан тажрибага асосланган ҳаракат назарияси самовий минтақаларга ҳам тегишли бўлиши мумкин. "Аммо мен ҳамма нарса мен айтганимдан бошқача бўлиши мумкин эмас деб ўйлайдиган даражада дадил эмасман."[12]

Кеплер-Роэслин баҳси

Кеплернинг "Де Стелла Нова" (1606) асарида у бу ўта янги юлдуз ҳақида Роэслинни танқид қилган. Кеплернинг таъкидлашича, ўзининг мунажжимлар башоратида Роэслин фақат иккита кометани, 1556 ва 1580 -йиллардаги Буюк кометани танлаган. Роэслин 1609-йилда бу ҳақиқатан ҳам у қилган иш деб жавоб берди. Кеплер ўша йилнинг охирида жавоб берганида, у шунчаки Роэслин кенгроқ маълумотларни киритиш орқали яхшироқ далиллар келтириши мумкинлигини айтган.[13]

Супернова қолдиғи

Хира туманлик 1941-йилда Моунт Wилсон расадхонасида СН 1604 нинг ўта янги юлдузи қолдиғи бўлган ёрқинлиги 19 маг билан топилган.[14] Кўринадиган ёруғликда фақат филаментларни кўриш мумкин. Бироқ, бу кучли радио манбаси бўлиб, унинг диаметри 4 арc ни ташкил этади. Унинг масофаси ҳали яхши аниқланмаган, аммо 3 дан 7 килопарсекгача (10 000 дан 23 000 ёруғлик йили) ўртасида деб тахмин қилинади.[15]

Яна қаранг

Фойдаланилган адабиётлар

  1. ↑ „Кеплер'с Супернова: Реcентлй Обсервед Супернова“. Универсе фор Фаcц. 2019-йил 4-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 21-декабр.
  2. ↑ Рейнолдс, С. П.; Боркоwски, К. Ж.; Ҳwанг, У.; Ҳугҳес, Ж. П.; Баденес, C.; Ламинг, Ж. М.; Блондин, Ж. М. (2 Оcтобер 2007). "А Деэп Чандра Обсерватион оф Кеплер'с Супернова Ремнант: А Тйпе Иа Эвент wитҳ Cирcумстеллар Интераcтион". Тҳе Астропҳйсиcал Жоурнал 668 (2): Л135–Л138. дои:10.1086/522830. 
  3. ↑ Степҳенсон, Ф. Ричард & Греэн, Давид А., Ҳисториcал Суперноваэ анд тҳеир Ремнанц, Охфорд, Cларендон Пресс, 2002, пп. 60–71.
  4. ↑ Неуҳäусер, Ралпҳ; Рада, Wафиқ; Кунитзсч, Паул; Неуҳäусер, Дагмар Л. (2016). "Арабиc Репорц абоут Суперноваэ 1604 анд 1572 ин Раwḥ ал-Рūḥ бй cĪсā б. Луṭф Аллāҳ фром Емен". Жоурнал фор тҳе Ҳисторй оф Астрономй 47 (4): 359–374. дои:10.1177/0021828616669894. 
  5. ↑ „СН1987А ин тҳе Ларге Магелланиc Cлоуд“. ЭСО.орг. Эуропеан Соутҳерн Обсерваторй (2019-йил 27-феврал). Қаралди: 2019-йил 25-ноябр.
  6. ↑ „Чандра Х-Рай Обсерваторй“. Дисcоверй оф Мост Реcент Супернова ин Оур Галахй, Май 14, 2008. Қаралди: 2012-йил 2-май.
  7. ↑ „Чандра :: Пҳото Албум :: Кеплер'с Супернова Ремнант :: Септембер 11, 2012“. чандра.ҳарвард.эду. Қаралди: 2020-йил 12-апрел.
  8. ↑ Бурке-Гаффней, W. (1937). "Келпер анд тҳе Стар оф Бетҳлеҳем". Жоурнал оф тҳе Роял Астрономиcал Соcиэтй оф Cанада 31: 417–425. ҳттп://адсбит.ҳарвард.эду/cги-бин/нпҳ-иартиcле_қуэрй?1937ЖРАСC..31..417Б&дефаултпринт=ЕС&филетйпе=.пдф. Қаралди: 21 Жануарй 2018. Кеплеръс Супернова]]
  9. ↑ Делле Cоломбе Л., Дисcорсо ди Лодовиcо Делле Cоломбе нел қуале си димостра че ла нуова Стелла аппарита л’Оттобре пассато 1604 нел Сагиттарио нон è Cомета, не стелла генерата, ò cреата ди нуово, не аппаренте: ма уна ди қуэлле че фуроно да принcипио нел cиэло; э cиò эссер cонформе алла вера Философиа, Теологиа, э Астрономиче димостразиони, Фирензе, Гиунти, 1606.
  10. ↑ „Билл Блаир'с Кеплер'с Супернова Ремнант Паге“. 2016-йил 16-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 7-октябр.
  11. ↑ делле Cоломбе, Лодовиcо. Дисcорсо ди Лодовиcо делле Cоломбе (ит), 1606. 
  12. ↑ Ҳеилброн, Жоҳн Л. (2010).
  13. ↑ Фритз. „Диалогиcал Струcтурес ин 17тҳ Cентурй Cонтроверсиэс“. www.фесцчрифт-герд-фритз.де. Герд фритз. 2022-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 4-август.
  14. ↑ Бааде, W. (1943). "Нова Опҳиучи оф 1604 АС а Супернова". Тҳе Астропҳйсиcал Жоурнал 97: 119. дои:10.1086/144505. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_астропҳйсиcал-жоурнал_1943-03_97_2/паге/119. 
  15. ↑ Патнауде, Даниэл Ж.; Баденес, Cарлес; Парк, Сангwоок; Ламинг, Ж. Мартин (2012). "Тҳе Оригин оф Кеплер'с Супернова Ремнант". Тҳе Астропҳйсиcал Жоурнал 756 (1): 6. дои:10.1088/0004-637Х/756/1/6. 

Қўшимча ўқиш учун адабиётлар

Ҳаволалар