Kontent qismiga oʻtish

Katalina real vaqtdagi oʻtkinchi hodisalar tadqiqoti\

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Catalina Real-time Transient Survey
Qisqartmasi CRTS
Turi Astronomik tadqiqot loyihasi
Tadqiqot obyekti Oʻtkinchi astronomik hodisalar (Transients)
Boshqaruvchi tashkilotlar Kaliforniya texnologiya instituti (Caltech)
Arizona universiteti
Joylashuvi AQSh
Sayti crts.caltech.edu

Catalina Real-time Transient Survey (qisqacha CRTS; o'zbekcha: Katalina real vaqtdagi o'tkinchi hodisalar tadqiqoti) — koinotdagi qisqa muddatli, yorqinligi to'satdan o'zgaradigan astronomik obyektlarni (masalan, oʻta yangi yulduzlar, o'zgaruvchan yulduzlar, faol galaktikalar) kashf etish va kuzatishga ixtisoslashgan keng ko'lamli astrofizik loyihadir. Loyiha Catalina Sky Survey (CSS) teleskoplari tomonidan to'plangan katta hajmdagi optik ma'lumotlarni chuqur tahlil qilish asosida ishlaydi.

CRTS Kaliforniya texnologiya instituti (Caltech), Arizona universiteti va boshqa bir qator yirik ilmiy muassasalar hamkorligida amalga oshiriladi.

Ishlash prinsipi va maqsadi

Loyiha tungi osmonning juda katta qismini (jami 33 000 kvadrat daraja) qamrab oladi. Teleskoplar osmonning bir xil mintaqasini doimiy ravishda bir necha marta suratga oladi. CRTS kompyuter tizimlari bu suratlarni real vaqt rejimida avtomatik ravishda bir-biri bilan taqqoslaydi. Agar oldingi suratlarda bo'lmagan yangi yorug'lik manbasi aniqlansa yoki mavjud obyektning yorqinligi keskin o'zgarsa, tizim uni "o'tkinchi hodisa" sifatida qayd etadi.

CRTS loyihasining o'ziga xos va eng muhim jihati shundaki, u o'z kashfiyotlarini sir saqlamaydi. Yangi aniqlangan o'tkinchi hodisalar haqidagi ma'lumotlar zudlik bilan ochiq internet tarmog'ida (va astronomik telegrammalarda) e'lon qilinadi. Bu butun dunyodagi professional va havaskor astronomlarga o'z teleskoplarini o'sha nuqtaga qaratib, darhol qo'shimcha kuzatuvlar olib borish imkonini beradi.

Kashfiyotlari

Loyiha faoliyati davomida minglab muhim osmon jismlarini kashf etdi. Uning yordamida aniqlangan asosiy astronomik hodisalar quyidagilardir:

  • O'ta yangi yulduzlar (Supernovae): Uzoq galaktikalardagi gigant yulduz portlashlari (ayniqsa noyob bo'lgan o'ta yorqin supernovalar).
  • Kataklizmik o'zgaruvchan yulduzlar: Bir-biri bilan uzluksiz modda (gaz) almashayotgan zich qo'shaloq yulduz tizimlari.
  • Blazarlar va faol galaktika yadrolari (AGN): Markazidagi o'ta massiv qora tuynuk faolligi sababli nurlanishi o'zgarib turadigan galaktikalar.
  • Asteroidlar va mitti sayyoralar: Quyosh tizimida joylashgan turli jinslar va kometalar.

Shuningdek qarang

Manbalar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Katalina_real_vaqtdagi_oʻtkinchi_hodisalar_tadqiqoti%5C&oldid=1229598" dan olindi