Karadoz Bey masjidi

Masjid

Karadoz Bey masjidi

Karadoz Bey masjidi (turkcha: Karagöz Mehmed Bey Camii) — Bosniya va Gersegovinaning Mostar shahrida joylashgan sunniy masjid. Usmoniylar imperiyasi davrida hijriy 965-yilda (milodiy 1557/1558) qurib bitkazilgan bu masjid 1990-yillarning boshlarida Bosniya urushi paytida vayron qilingan. Masjid binosi 2004-yilda qayta tiklangan.

Masjid oʻzining katta gumbazi va 34.5 m balandlikdagi minorasi bilan mintaqadagi eng yirik masjidlardan biri hisoblanadi.

Tarixi

Masjidning ichki qismi

Masjid devoridagi arabcha bitikda uning hijriy 965-yilda (milodiy 1557–1558) mamlakat vazirining ukasi Mehmedbek ibn Abu as-Saodat tomonidan qurdirilgani qayd etilgan. Ayrim olimlar bu vazir Usmoniylar imperiyasi bosh vaziri Rustam posho boʻlganini taʼkidlagan, biroq manbalarda Rustam poshoning Sinan posho ismli birgina ukasi boʻlgani qayd etilgan.

Masjid loyihasi saroy meʼmori Xoʻja Sinon tomonidan ishlab chiqilgan boʻlishi mumkin. Masjid kub shaklida qurilgan boʻlib, ustki qismi katta gumbaz bilan qoplangan. Old tomonida ikki qatorli ayvon joylashgan. Ichki ayvonning uchta gumbazini toʻrtta marmar ustunlar koʻtarib turadi. Tashqi ayvonning tepasi qiyaroq tom bilan yopilgan boʻlib, tomni kichik, sakkiz qirrali ustunlar koʻtarib turadi. Masjidning katta gumbazi diametri katta 10.65 metr (34.9 ft).

Ikkinchi Jahon urushi davrida masjidga jiddiy shikast yetgan. 1990-yillarning boshlarida Bosniya urushi paytida esa deyarli butunlay vayron boʻlish xavfi ostida qolgan. Biroq Mostardagi boshqa tarixiy inshootlari qatori Karadoz Bey masjidida ham 2002–2004-yillarda keng koʻlamli taʼmirlash ishlari amalga oshirilgan. Masjid toʻliq taʼmirlanib, 2004-yil iyul oyida jamoatchilik uchun qayta ochilgan.

Adabiyotlar

• Necipoğlu, Gülru. Sinan davri: Usmoniylar imperiyasidagi meʼmoriy madaniyat. Reaktion Books, 2005. ISBN 978-1-86189-253-9. 
• Marić, Ante (2006). "Vukodoldagi episkop uyi" (Xorvatcha). Hum (1): 245–249. 

Havolalar

• Vikiomborda „Karadoz Bey masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.