Károly Ereky
Karoli Ereki (1878-yil 20 oktabr - 1952-yil 17-iyun) vengriyalik qishloq xoʻjaligi muhandisi. " Biotexnologiya " atamasi 1919-yilda u tomonidan kiritilgan[1]. Ba'zilar biotexnologiyaning "otasi" deb hisoblashadi[2][3][4].
Birinchi yillar
Ereki Karoli Vittmann 1878-yil 18 oktabrda Vengriyaning Estergon shahrida tugʻilgan. Uning otasi Istvan Vittmann va onasi Mariya Dukay Takach edi. Birinchi venger ayol shoiri Judit Dukay Takach (1795-1836) uning qarindoshlaridan biridir. 1893-yilda u oʻz nomini Ereky deb oʻzgartirdi. Uning uchta akasi bor edi: Jenő, Ferenc va Istvan. Ereki Sumeg va Sekesfexervardagi Grammatika maktabini tamomlagan. U Budapesht Texnik Universitetiga oʻqishga kirdi va 1900-yilda texnik muhandislik darajasini oldi.
Ereky va uning vatandoshi, taniqli elektrotexnika muhandisi va Wittmann osiloskopining ixtirochisi Frants Vittman oʻrtasida oilaviy aloqa boʻlishi mumkin.
Karyera
Keyin u 1905-yilgacha Avstriyaning Vena shahridagi turli qogʻoz va oziq-ovqat sanoati kompaniyalarida mashina dizayneri boʻlib ishladi. U Budapeshtga koʻchib oʻtdi va Jozsef Texnik Universitetida dotsent boʻldi. 1919-yilda Vengriya oziq-ovqat vaziri boʻldi. U venger tilida yozilgan va nemis tilida nashr etilgan yuzdan ortiq nashrlar yozgan. Ereki ham nemis va ingliz tilida gaplasha olardi.
1922-yilda u xlorofilning mexanizmlari va uni hayvonlarning oziqlanishida qanday qoʻllash mumkinligi haqida kitob yozdi. 1925-yilda u barg oqsillari haqida kitob yozdi va uni tijorat mahsuloti sifatida targʻib qildi.
Biotexnologiya
Ereky 1919-yilda Berlinda oʻzining Biotechnologie der Fleisch-, Fett- und Milcherzeugung im landwirtschaftlichen Grossbetriebe (Yirik qishloq xoʻjaligida goʻsht, yogʻ va sut ishlab chiqarish biotexnologiyasi) kitobida "Biotexnologiya" soʻzini Vengriyada nashr etdi.
Ereky oʻz kitobida xom ashyoni yanada foydali mahsulotga aylantirishga asoslangan texnologiyani tasvirlab berdi[5]. Ming choʻchqa boqiladigan qassobxona, shuningdek, 50 ming choʻchqa sigʻimli boʻrdoqi fermasi qurdi, yiliga 100 mingdan ortiq choʻchqa boqdi. Korxona juda katta edi va dunyodagi eng yirik va eng daromadli goʻsht va yogʻ bizneslaridan biriga aylandi. 20-asrda Ereky biotexnologiya oziq-ovqat va energiya tanqisligi kabi ijtimoiy inqirozlarga yechim topishi mumkinligini bashorat qilgan. Ereky uchun "biotexnologiya" atamasi xom ashyoni biologik jihatdan ijtimoiy foydali mahsulotlarga aylantirish jarayonini anglatadi.
Kitob Germaniyada bir necha hafta ichida bir necha ming nusxada sotilgan. 1921-yilda kitob golland tiliga tarjima qilingan.
Ikkinchi jahon urushi va vafoti
1946-yil 19 sentabrda Ereki Vengriyadagi aksilinqilobiy roli uchun xalq sudi tomonidan 12 yilga Vac qamoqxonasiga joʻnatilgan. U 1952-yil 17-iyunda 74 yoshida qamoqda vafot etdi.
Manba
- ↑ Biotechnologie der Fleisch-, Fett-, und Milcherzeugung im landwirtschaftlichen Grossbetriebe: für naturwissenschaftlich gebildete Landwirte verfasst. P. Parey, 8 Iyun 1919. Qaraldi: 23-may 2022-yil.
- ↑ „The founding father of biotechnology: Károly (Karl) Ereky, auths, Fári, M.G. & Kralovánszky, U. P., International Journal of Horticultural Science 2006, 12 (1): 9–12 Agroinform Publishing House, Budapest, Printed in Hungary ISSN 1585-0404“. 7 iyul 2011da asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ „What Is Biotechnology? | An Introduction to Biotechnology“. Biotechnology.amgen.com (17 yanvar 2014). 2020-yil 5-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 8 iyun 2020.
- ↑ „Biotechnology Definition“. Investopedia. 2022-yil 6-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 23-may.
- ↑ Fiechter (ed.), History of Modern Biotechnology I, p. 153