Juma masjidi (Buzovna)
| Masjid | |
Buzovna Jome masjidi
| |
.jpg) | |
| Mamlakat |  Ozarbayjon
|
| Joylashuvi | Buzovna qishlogʻi, Axundov koʻchasi, 103 |
| Binokorlik sanasi | 1896-yil |
Buzovna jome masjidi yoki Ali ibn Abu Tolib masjidi – Ozarbayjonning Boku shahri Xazar tumani Buzovna qishlogʻida joylashgan masjid va tarixiy-meʼmoriy yodgorlik.
Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 2-avgustdagi 132-son qaroriga koʻra, masjid mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.
Tarixi
Dastlabki yillar
Buzovna jome masjidi Buzovna qishlogʻida joylashgan. Uning qurilishi 1896-yilda boshlangan, biroq bino 1900-yilgacha ham qurilish ishlari tugallanmagan holda qolib ketgan. 1918-yilda qurilish qayta boshlangan, ammo oxiriga yetkazilmagan[1][2][3].
Ozarbayjonga sovet istilosidan soʻng, 1928-yilda Ozarbayjonda dinlarga qarshi rasmiy harakat boshlandi[4]. Koʻplab masjidlar, cherkovlar va sinagogalar maʼrifiy va madaniy maqsadlarda foydalanish uchun klublar tasarrufiga oʼtkazildi[5]. 1917-yilda Ozarbayjonda taxminan 3000 ta masjid mavjud boʻlgan boʻlsa, bu raqam 1927-yilga kelib 1700, 1928-yilda 1369, 1933-yilda esa atigi 17 tani tashkil qilgan[5][6]. Shu davrda Buzovna jome masjidi ham oʻz faoliyatini toʻxtatgan va uning binosi omborxona hamda doʻkon sifatida ishlatilgan[2].
Mustaqillikdan keyin
Ozarbayjon mustaqilligini tiklagach, 2001-yil 2-avgustdagi Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-son qarori bilan masjid mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritildi[7].
2007-yil fevral oyida masjidni restavratsiya qilish ishlari boshlandi[8]. Taʼmirdan keyin masjid 2009-yil 19-dekabrda rasman qayta ochildi[9][10]. 500 m2 (5,400 kv ft) maydonni egallagan masjid bilan birga yordamchi va maʼmuriy binolar, erkaklar va ayollar uchun tahorat olish joylari hamda minorasiz qurilmalar barpo etildi[11]. Masjidning birinchi qavati erkaklar uchun, ikkinchi qavati esa ayollar namoz oʻqishi uchun moʻljallangan[9].
500 m2 (5,400 kv ft) maydonni egallagan masjid ohaktoshdan bunyod etilgan boʻlib, uning peshtoqi arab yozuvidagi tosh bitiklar bilan bezatilgan. Masjidning umumiy balandligi 28 metr, gumbazi esa 12 metrga etadi. Bir vaqtning oʻzida 500 nafar namozxon sigʻishi mumkin[8].
Hozirda masjidda roʻyxatdan oʻtgan diniy jamoa faoliyat yuritadi[12].
Manbalar
- ↑ Azərbaycanın seçilmiş İslam abidələri (az). Baku: Dini Qurumlarla İş Üzrə Dövlət Komitəsi, 2015 — 52-bet. Qaraldi: 2024-yil 13-sentyabr (2024-yil 19-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ 2,0 2,1 „Bakının Buzovna qəsəbəsində yenidən qurulan Cümə məscidi istifadəyə verilib“ (az). heydar-aliyev-foundation.org (2009-yil 19-dekabr). 2016-yil 3-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
- ↑ „Bakının Buzovna qəsəbəsində yenidən qurulan Cümə məscidi istifadəyə verilmişdir“ (az). azertag.az (2009-yil 19-dekabr). Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
- ↑ Yunusov 2004, s. 140.
- ↑ 5,0 5,1 Yunusov 2004, s. 141.
- ↑ Ələsgərova, Nəsrin „Ислам в Азербайджане: история и современность | Heinrich Böll Stiftung | Tbilisi – South Caucasus Region“ (ru). ge.boell.org (2005-yil 15-yanvar). 2019-yil 13-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 4-sentyabr.
- ↑ „Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 2 avqust Tarixli 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir“ (az). mct.gov.az (2001-yil 2-avgust). 2021-yil 7-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr.
- ↑ 8,0 8,1 „Xəzər rayonunun Buzovna qəsəbəsində Cümə məscidi“ (az). heydar-aliyev-foundation.org. 2024-yil 11-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
- ↑ 9,0 9,1 „Buzovna "Cümə" məscidi“ (az). Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi (2020-yil 7-aprel). 2025-yil 10-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
- ↑ „Buzovnanın 124 il tarixi olan Cümə məscidi - FOTOREPORTAJ“ (az). azvision.az (2020-yil 7-yanvar). Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
- ↑ „Buzovna qəsəbəsi Cümə məscidi“ (az). Sirat.az (2021-yil 15-sentyabr). 2023-yil 30-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
- ↑ „450 dini icma qeydiyyata alınıb“. 2014-yil 6-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 4-mart.
Adabiyotlar
 |
Vikiomborda „Juma masjidi (Buzovna)“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. |
- Ozarbayjon Respublikasi masjidlarining ensiklopediyasi (az). Boku: Baynalmilal Alhuda, 2001 — 310-bet.
- Yunusov, Arif. Ozarbayjonda islom (az). Boku: Zaman, 2004 — 364-bet. Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr (2023-yil 5-iyulda asl nusxadan arxivlangan).