Jeyran Bayramova
| Jeyran Bayramova | |
|---|---|
| Tavalludi |
1896-yil mart Zərqava, Kuba uyezdi, Rossiya imperiyasi |
| Vafoti |
1987 Boku, Ozarbayjon, SSR, SSRI |
| Kasbi | siyosatchi |
| Mukofotlari | Lenin ordeni (2 marta), Oktyabr Inqilobi ordeni |
Jeyran Bayramova (1896-yil martda tugʻilgan – 1987-yilda vafot etgan) – ozarbayjonlik ayollar huquqlari faoli va siyosatchi (kommunist). Oʻz mamlakatida ilk marta tashkil etilgan ayollar harakatining kashshoflaridan va ozarbayjon ayollar harakatining ilk tashkiloti boʻlgan Ali Bayramov klubi asoschisi[1].
Tarjimai hol
Yoshligi
Jeyran Bayramova 1896-yil mart oyida Qubadagi Zərqəva qishlogʻida kambagʻal oilada dunyoga kelgan[2]. U 15 yoshida Bokudagi 3-rus-tatar maktabida oʻqishni boshlagan[3]. 1918-yilda „Svetaya Nina“ qizlar gimnaziyasiga oʻqishga kirgan, biroq gimnaziya direktori uni inqilobchilar bilan aloqadorligi sababli oʻqishdan haydagan[4].
Inqilobchi Ali Bayramov Jeyranning opasi Masma bilan turmush qurgan edi. U Jeyranning oilasi bilan bir uyda yashagan va Jeyran Bayramovaning inqilobiy faoliyatga qoʻshilishida asosiy tashabbuskor boʻlgan. Masma 1916-yilda vafot etgan va oilasining roziligi bilan Jeyran Ali Bayramovga turmushga chiqqan[5]. Ularning uyi Bokuda inqilobchilar toʻplanadigan joylardan biri edi. Jeyran Bayramova 1919-yil oktyabrda Bolsheviklar partiyasiga qoʻshilgan[6].
Birinchi ayollar tashkiloti
1920-yilda Bayramova ikki xonali kvartirasida ayollar klubini ochdi va uning birinchi direktoriga aylandi. Klubda taʼlim kurslari, tikuvchilik ustaxonalari hamda „Sunbul“ nomli bolalar bogʻi faoliyat yuritgan. Bu Sharqdagi ilk ayollar klubi edi. Keyinchalik hukumat idoralari Ali Bayramov sharafiga klubga „Ali Bayramov klubi“ nomini berdi. Klub Ozarbayjondagi ayollar uchun madaniy va siyosiy markaz boʻlib xizmat qilgan[7].
Jeyran Bayramova 1921, 1957, 1967 va 1972-yillarda oʻtkazilgan Ozarbayjon ayollari qurultoylarida, shuningdek, 1922-yilda Bokuda boʻlib oʻtgan Zakavkazye mehnatkash ayollarining birinchi qurultoyida ishtirok etgan[8].
Hibsga olinishi va keyingi hayoti
Ali Bayramov 1920-yilda otib tashlangach, Jeyran Bayramova Oruc Bayramovga turmushga chiqdi[9]. Oruc Bayramov 1935-yilda Ichki ishlar xalq komissarligi tomonidan aksilinqilobiy targʻibot bilan shugʻullanganlikda ayblanib hibsga olingan va 1937-yil 31-iyulda otib tashlangan. Shundan soʻng 1937-yil 8-sentabrda Jeyran Bayramova „xalq dushmanining“ turmush oʻrtogʻi sifatida 8 yilga qamalib, Qozogʻistondagi Akmola qamoq lageriga yuborildi. Keyinchalik Respublika Oliy sudi huzuridagi Jinoyat ishlari hay’atining 1955-yil 14-dekabrdagi qarori asosida oqlangan[10].
1960-yil mart oyida Bayramova Xalqaro xotin-qizlar kuni munosabati bilan oʻtkazilgan tantanalarda ishtirok etish uchun Moskvaga bordi. U yerda SSSR Oliy Soveti Prezidiumi tomonidan Lenin ordeni bilan taqdirlandi[8]. 1967-yilda u ikkinchi marta Lenin ordeni bilan, 1968-yilda esa Sovet Qurolli Kuchlarining 50-yilligi munosabati bilan taʼsis etilgan yubiley medali bilan mukofotlandi. Bayramova partiya doirasidagi xizmatlari uchun ham turli yubiley medallari va faxriy yorliqlar bilan bir necha bor taqdirlangan[11].
1976-yil 19-mayda Bayramova inqilobiy faoliyati, avvalgi siyosiy va ijtimoiy faolligi hamda tavalludining 80 yilligi munosabati bilan Oktyabr inqilobi ordeni bilan taqdirlangan[12].
Manbalar
- ↑ „BAYRAMOVA Ceyran Şirin qızı“ (az). www.gender-az.org. 2016-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 21-mart.
- ↑ Bayramova 1983, s. 7.
- ↑ Sultanova 1973, s. 4.
- ↑ Sultanova 1973, s. 7.
- ↑ Bayramova 1983, s. 30-31.
- ↑ Sultanova 1973, s. 8.
- ↑ Sultanova 1973, s. 13.
- ↑ 8,0 8,1 Sultanova 1973, s. 19.
- ↑ „Rəsulzadədən və 24 yaşlı nazirindən xəbərsiz törədilən qətl - ƏLİ BAYRAMOV CİNAYƏTİ“ (az). publika.az (2022-yil 28-iyun). Qaraldi: 2024-yil 21-mart.
- ↑ „Şərqdə ilk dəfə öz mənzilində “Qadınlar klubu” yaradan qadın“ (az). Xalqqazeti.az. Qaraldi: 2024-yil 21-mart.
- ↑ Sultanova 1973, s. 20.
- ↑ Bayramova 1983, s. 104-105.