Jeni Bojilova-Pateva
| Jeni Bojilova-Pateva | |
|---|---|
| Tavalludi |
Djenda Bojilova 1-dekabr 1878-yil |
| Vafoti |
17-iyun 1955-yil (76 yoshda) Sofiya, Bolgariya Xalq Respublikasi |
| Taxallusi |
|
| Fuqaroligi | bolgar |
| Turmush oʻrtogʻi | Ivan Patev |
Jeni Bojilova-Pateva, shuningdek, Zheni Bojilova-Pateva (bulg‘orcha: Жени Божилова-Патева; 1878-yil 1-dekabr — 1955-yil 17-iyun) — bolgar yozuvchisi, oʻqituvchi, ayollar huquqlari faoli va suffrajist, pasifistlar harakati ishtirokchisi. 1893-yilda oʻqituvchilik boʻyicha malaka olgach, shu kasb bilan shugʻullana boshladi. Biroq 1898-yilda turmush qurgan ayollarning huquqlarini cheklovchi qonun qabul qilingach, unga dars berish taqiqlanadi. Shundan soʻng faollik va jurnalistikaga sohasiga oʻtib, oʻsha yili xalqaro ayollar harakatiga qoʻshildi. Juda nufuzli feminist sifatida 1901-yilda Bolgar Ayollar Ittifoqi asoschilaridan biri boʻlgan. 1905-yilda Burgasda „Oʻzlikni anglash“ nomli feminist guruhni tashkil etgan va ushbu guruhga 25 yil davomida raislik qilgan. „Ayollar ovozi“ jurnalining muharriri sifatida Bolgariyada hamda xorijda ayollar harakati rivoji, shuningdek, ayollarga taalluqli muammolar haqida maqolalar eʼlon qilgan. Faoliyati davomida 500 dan ortiq maqola va kitoblarni chop ettirgan.
Ayollarga saylov huquqi berilishiga ishonch bildirgan Pateva koʻplab xalqaro konferensiyalarda qatnashgan va kongresslarda tez-tez maʼruza qilgan. Uning 1908-yilda yozilgan „V pomosh na jenata“ (tarjimasi „Ayollarga yordam“) kitobi Bolgar Ayollar Ittifoqi mafkurasining asosiy tayanchlaridan biriga aylanib, ayollar va bolalarga taʼsir qiluvchi siyosatni zamonga moslashtirish uchun zarur islohotlarni bayon qilgan. 1915-yilda Tinchlik va erkinlik uchun ayollar xalqaro ligasi tashkil etilgach, Pateva pasifistlar harakatining taniqli aʼzosiga aylandi. 1944-yilda Bolgariyada davlat sotsializmi oʻrnatilgach, ayollar ovoz berish huquqini qoʻlga kiritdi, biroq liga koʻplab quyi darajadagi tashkilotlar qatori tugatib yuborildi. 1945-yilda u madaniy-maʼrifiy jamiyat ochish uchun ruxsat soʻraganida xalq dushmani deb tamgʻalandi. Oradan 2 yil oʻtgach, Patevani oʻlim jazosiga hukm qilinishiga qarshi noroziliklari oqibatida uning uyi va oʻgʻlining fabrikasi milliylashtirilib, qashshoqlashib qoldi.
Oʻlimi va merosi
Pateva 1955-yil 17-iyunda Sofiyada qashshoqlikda vafot etdi[1][2]. 1994-yilda u asos solgan va 20 yil davomida boshqargan „Samosʼznanie“ ayollar tashkiloti qayta tiklandi[1]. 2016-yilda Burgas Yozuvchilar uyida uning sharafiga lavha oʻrnatildi[3]. Tarixchi Krassimira Daskalovaning soʻzlariga koʻra, u Anna Karima bilan birga oʻz davrining ayollar harakatidagi eng nufuzli ikki yetakchisidan biri sifatida eslanadi[4].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Стоянова 2009.
- ↑ Миланова 2017.
- ↑ Белов 2016.
- ↑ Daskalova 2016, s. 202.
Adabiyotlar
- Стоянова, Снежана „Жени Божилова Патева—Основателката и първата председателка на бургаското Женско Дружество "Самосъзнание" от 1905 г. до 1925 г.“ [Zheni Bozhilova-Pateva—The Founder and First Chairman of the Burgas Female Society "Self-Confidence" from 1905 to 1925] (Bulgarian). J. B. Pateva. Burgas, Bulgaria: Независимо женско дружество "Самосъзнание" (2009-yil 29-yanvar). 2018-yil 28-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 28-iyun.
- Миланова, Елена „Жени Патева, будителката“ [Jeni Pateva, the Writer] (Bulgarian). Момичетата от града. Sofia, Bulgaria: "Girls from the City" Ltd. (2017-yil 8-mart). 2018-yil 25-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 28-iyun.
- Белов, Тони. „Поставят паметна плоча на първата бургаска феминистка“ (Bulgarian) (2016-yil 3-may). 2019-yil 2-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 2-iyul.