Жанубий орол
| География | |
|---|---|
| Майдони | км2 |
| Денгиз сатҳидан баландлиги | м. |
| Ма'мурият | |
| Демография | |
| Қо'шимча ма'лумот | |
Жанубий орол — Янги Зеландиянинг катта ороли. Шимолий оролдан Кук бўғози, Стюарт оролдан Фаво бўғози орқали ажралган. Майдони 150 437 км². Аҳолиси-1,260,000 киши (2024). Релефи тоғли, ҳудудининг кўп қисми Жанубий Алп тоғларидан (Кук тоғи, 3764 м, мамлакатдаги энг баланд чўққи) иборат. Иқлими субтропик денгиз, жанубида мўътадил иқлим. Тоғ ўрмонлари, яйловлар, тоғларнинг юқори қисми қор ва музликлар билан қопланган. Фордленд, Маунт-Кук миллий парклари ташкил этилган. Оролнинг шарқий қисмидаги Кентербери текислиги — мамлакатнинг асосий деҳқончилик раёни. Бош шаҳри — Крайстчерч.[1]
Европага жойлашишдан олдин Те Вайпоунамуда учта йирик иwи , Каи Таху, Кати Мамоэ ва тарихий Ваитаха кам яшайди, асосий аҳоли пунктлари, шу жумладан замонавий Кристчерч яқинидаги Каиапои Пада. Мускет урушлари даврида иwи кенгайиб бораётган Те Тау Иху мустамлака қилди, бу ҳудуд замонавий Тасман, Нелсон ва Малборо қисмларини, жумладан Нгати Куиа, Рангитан, Нгати Тама ва кейинчалик Те Раупараханинг босиб олиш урушларидан кейин Нгати Тоарангатирани ўз ичига олади. Британия турар-жойлари эрта кенг ва арзон ер сотиб олиш билан бошланди ва кўчманчилар тезда маорилардан ошиб кетишди. Натижада Wаирау Аффрай Жанубий оролда содир бўлган Янги Зеландия урушларининг ягона тўқнашуви эди. Орол бой ва фаровон бўлди ва Дунедин 1860-йилларда Хитойнинг кенг кўламли иммиграцияси натижасида шаклланган Отаго олтин тўлқини пайтида гуллаб-яшнади . Олтин шов-шувидан кейин " шимолга силжиш " Шимолий орол жанубни энг кўп аҳолига айлантирганини англатарди.
Жанубий орол жанубий Алп тоғлари томонидан шаклланган бўлиб , орол бўйлаб шимолдан жанубга ўтади. Уларга Янги Зеландиянинг энг баланд чўққиси - Аораки / Кук тоғи киради , баландлиги 3,724 метр (12,218 фут). Шимоли-шарқда баланд Кайкоура тизмалари жойлашган. Оролнинг шарқий томонида Кентербери текисликлари жойлашган бўлса, Ғарбий қирғоқ Фиордленд , маҳаллий буталар ва миллий боғларнинг жуда кўп қисми , Фох ва Франс Жосеф музликлари каби қўпол қирғоқлари билан машҳур .
2024-йил июн ҳолатига кўра 1,260,000 аҳолига эга Жанубий оролда Янги Зеландиянинг 5,3 миллион аҳолисининг 24 фоизи истиқомат қилади. 1860-йиллардан сўнг, мамлакатнинг Эвропада жойлашишининг дастлабки босқичларида олтин тўлқинлари, Жанубий оролда Европа аҳолисининг кўпчилиги ва бойлиги бор эди. Шимолий орол аҳолиси ХХ аср бошларида Жанубий орол аҳолисини ортда қолдирди, 1911-йилда Янги Зеландия аҳолисининг 56% Шимолий оролда истиқомат қилди. Одамлар ва корхоналарнинг шимолга силжиши ХХ аср давомида давом этди.[2]
Манбалар
- ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
- ↑ Кинг, Майкл (2003). Янги Зеландия пингвинлари тарихи . Окленд: Пингвин китоблари. 280–281- бетлар . ИСБН 978-0-14-301867-4..
| Географияга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |