Janubiy Xitoy dengizi

Janubiy Xitoy dengizining shimoli-sharqiy qismi
Joylashuvi	Sharqiy Osiyo va Janubiy-Sharqiy Osiyo
Okean tipi	dengiz
Havzaga aloqador oʻlkalar	Roʻyxat Bruney Xitoy Indoneziya Malayziya Filippin Tayvan Vyetnam
Yuzasi	3,500,000 square kilometre (1,400,000 kv mi)
Orollari	Janubiy Xitoy dengizidagi orollar roʻyxati
Aholi punktlari	Major cities Alaminos Bà Rịa Bạc Liêu Bacoor Balanga Bintulu Cẩm Phả Cam Ranh Candon Cavite City Da Nang Dagupan Đồng Hới Hạ Long Hà Tĩnh Haikou Haiphong Ho Chi Minh City Hội An Hong Kong Kaohsiung Kota Kinabalu Kuala Terengganu Kuantan Kuching Laoag Las Piñas Macau Malolos Manila Mersing Miri Móng Cái Nakhon Si Thammarat Nam Định Nanwan Navotas Nha Trang Olongapo Parañaque Pasay Pattaya Pekan Phan Rang–Tháp Chàm Phan Thiết Quảng Ngãi Qui Nhơn Sầm Sơn San Fernando Sanya
Yoriqlari	Manila xandaqi

Janubiy Xitoy dengizi — Tinch okean gʻarbidagi yarim yopiq dengiz. Janubiy-Sharqiy Osiyo sohili bilan Tayvan, Luson, Palavan va Kalimantan orollari oraligʻida joylashgan. Maydoni 3,500,000 square kilometre (1,400,000 kv mi); hajmi — 3622 ming km³. Chuqurligi janubi-gʻarbida 200 m, shimoli-sharqda 5560 m gacha, oʻrtacha chuqurligi : 1140 m. Janubiy Xitoy dengiziga Sinszyan, Xongxa, Mekong, Menam va boshqa daryolar quyiladi. Qirgʻogʻi ancha tekis. Yirik qoʻltiqlari: Bakbo va Siyam. Eng yirik oroli — Xaynan. Mayda orollarning koʻpchiligi marjon orollardir. Suv osti zilzilalari va vulqon otilishlari boʻlib turadi. Iqlimi subekvatorial. Qishda shimoli-sharqiy, yozda janubiy va janubiy-gʻarbiy shamollar esadi. Yoz va kuzda tez-tez tayfunlar boʻlib turadi. Dengiz suvining oʻrtacha temperaturasi fevralda 20—28°, avgustda 28—29°. Shoʻrligi 32—34 promille. Yogʻingarchilik yiliga 2000-2500 mm ni tashkil etadi. Suv qalqishi 5,9 m gacha boʻlishi mumkin. Dengizda baliq va boshqa dengiz hayvonlari ovlanadi.

Yirik portlari

• Bangkok
• Xoshimin
• Syangan
• Guanchjou
• Shantou
• Xayfon
• Manila

Janubiy Xitoy dengizidan muhim xalqaro dengiz yoʻllari oʻtgan.

Yoʻnalish: Sharqiy Osiyo — Yevropa yoʻli; Xitoy / Yaponiya / Janubiy Koreya

- Janubiy Xitoy dengizi

- malakka boʻgʻozi

- Hind okeani

- Suveysh kanali

- Yevropa

Ahamiyati: Eng muhim global savdo yoʻli; sanoat mahsulotlari va konteyner tashuvlarining katta qismi shu yoʻnalishlarda amalga oshiriladi.

Janubiy Xitoy dengizi — dunyodagi eng muhim va strategik suv havzalaridan biri boʻlib, osiyo mintaqasida katta iqtisodiy, siyosiy va ekologik ahamiyatga ega.

Yaqin Sharq — Sharqiy Osiyo neft yoʻli:

Yoʻnalish; Fors qoʻltigʻi

— Ormuz boʻgʻozi

— Hind okeani

— Malakka boʻgʻozi

— Janubiy Xitoy dengizi

— Xitoy, Yaponiya

Ahamiyati: Osiyo davlatlari uchun asosiy neft va gaz taʼminot yoʻli.

Janubiy-Sharqiy Osiyo ichki savdo yoʻllari:

Yoʻnalish; Avstraliya

— Indoneziya boʻgʻozi

— Vetnam / Filippin / Malayziya

Ahamiyati: Temir rudasi, koʻmir va boshqa xomashyolar tashish uchun muhim.