Janubiy Lonak koʻli
Janubiy Lonak koʻli - Sikkimning uzoq shimoli-gʻarbiy mintaqasida joylashgan koʻl. Janubiy Lonak koʻli muzliklar erishi natijasida vujudga kelgan koʻl[1]. Janubiy Lonak koʻli Himoloy mintaqasidagi eng tez kengayib borayotgan koʻllardan biri va koʻl toshqiniga moyil boʻlgan 14 yuqori darajali xavfli koʻllardan biri hisoblanadi[2][3].
Manzil
Koʻl dengiz sathidan 5,200 m (17,100 ft) yuqorida joylashgan. Janubiy Lonak koʻli Lonak muzligi erishi natijasida vujudga kelgan[4].
Suv sathining koʻtarilishi
Koʻl bilan bogʻliq boʻlgan bir necha quyidagi maʼlumotni keltirish mumkin: Janubiy Lonak muzligi va qoʻshni Shimoliy Lonak va asosiy Lonak muzliklarining qoʻshimcha erigan suvlari erishi tufayli koʻlning suv sathi gʻayritabiiy darajada jadal oʻsib bormoqda[5].
1962-yildagi maxfiylashtirilgan CORONA maʼlumotlariga koʻra, Janubiy Lonak koʻli birinchi boʻlib muzliklardan erishidan shakllanmagan koʻl sifatida paydo boʻlgan degan farazlarni oʻrganish maqsadida keyinchalik Markaziy razvedka boshqarmasi va Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy-havo kuchlari tomonidan 1960-1972-yillarda Amerikaning birinchi kosmik razvedka dasturining bir qismi sifatida ushbu maʼlumotlarni toʻplashga kirishilgan[6]. Koʻlning birinchi paydo boʻlishi 1977-yilda Landsat dasturining multispektral skaner (MSS) maʼlumotlarida aniqlangan. MSS maʼlumotlari va muzlikning chekinishi kuzatish jarayonida koʻl hududi ham kuzatdi. Koʻl 1977-yilda 17,54 gektar maydonga ega boʻlib, muzlik maydoniga ulangan. Keyinchalik koʻlning maydoni 1989-yil, 2002-yil va 2008-yil yillardagi vaqtinchalik sunʼiy yoʻldosh maʼlumotlari yordamida aniqlandi[6]. 1977-yildan 2008-yilgacha koʻlning maydoni 81,1 gektarga koʻtarildi[6].
Yana qarang
Lonak muzligi – Hindistonning shimoli-sharqidagi Himoloy tizmasidagi uchta yirik muzliklaridan biri.
Manbalar
- ↑ Sattar, Ashim; Goswami, Ajanta; Kulkarni, Anil V. (2019-06-10). "Hydrodynamic moraine-breach modeling and outburst flood routing - A hazard assessment of the South Lhonak lake, Sikkim" (en). Science of the Total Environment 668: 362–378. doi:10.1016/j.scitotenv.2019.02.388. ISSN 0048-9697. PMID 30852213.
- ↑ „Glacial lake keeps disaster managers on toes in Sikkim“ (en). www.downtoearth.org.in. Qaraldi: 2022-yil 27-aprel.
- ↑ Sattar, Ashim; Goswami, Ajanta; Kulkarni, Anil. V.; Emmer, Adam; Haritashya, Umesh K.; Allen, Simon; Frey, Holger; Huggel, Christian (2021-09-01). "Future Glacial Lake Outburst Flood (GLOF) hazard of the South Lhonak Lake, Sikkim Himalaya". Geomorphology 388: 107783. doi:10.1016/j.geomorph.2021.107783. ISSN 0169-555X.
- ↑ Sharma, R. K.; Pradhan, Pranay; Sharma, N. P.; Shrestha, D. G. (2018). "Remote sensing and in situ-based assessment of rapidly growing South Lhonak glacial lake in eastern Himalaya, India" (en). Natural Hazards 93 (1): 393–409. doi:10.1007/s11069-018-3305-0. https://ideas.repec.org/a/spr/nathaz/v93y2018i1d10.1007_s11069-018-3305-0.html.
- ↑ „NMSHE: National Mission For Sustaining The Himalayan Ecosystem“. knowledgeportal-nmshe.in. 2022-yil 4-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-aprel.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Raj, K. Babu Govindha; Remya, S. N.; Kumar, K. Vinod (2013). "Remote sensing-based hazard assessment of glacial lakes in Sikkim Himalaya". Current Science 104 (3): 359–364. ISSN 0011-3891. https://www.jstor.org/stable/24089638.
Qoʻshimcha oʻqish
Hazra, P. va Krishna, AP (2021, iyul). Janubiy Lhonak muzlik koʻlining Glof sezuvchanligini AHP asosida baholash, Sikkim Himoloy, Hindiston. 2021 yilda IEEE xalqaro geofan va masofadan zondlash simpoziumi IGARSS (s. 5489-5492). IEEE. .