Jamil ibn Darroj
Jamil ibn Darroj shia olimlaridan va ishonchli roviylardan biri[1] boʻlib, Jaʼfar as-Sodiq, Muso al-Kozim va Ali ar-Rizoning sahobalaridan edi. Tugʻilgan sanasi taxminan hijriy 128-yilga toʻgʻri keladi. Uning kunyasi Abu Ali yoki Abu Muhammad boʻlgan[2].
Oilasi
Uning oilasi Kufada yashagan. Otasi Abu as-Sabih baqqol boʻlgan. Uning ukasi Nuh ibn Darroj ishonchli roviy hamda Kufa va bir muddat Bagʻdodning sharqiy qismi qozisi boʻlgan[2].
Faoliyati
Jamil ibn Darroj hadisda eng ishonchli shia roviylaridan biri boʻlib, Imomiyya ularning rivoyatlarining sahihligiga yakdil boʻlgan oʻn sakkiz faqih qatoriga kiradi[2].
Kashshiy bu oʻn sakkiz kishining nomlarini uchtadan olti kishilik uch guruhda sanab oʻtgan: 1) al-Boqir va as-Sodiqning umumiy sahobalari, 2) as-Sodiqning sahobalari, 3) as-Sodiq va al-Kozimning umumiy sahobalari. Jamil as-Sodiqning yosh sahobasi sifatida ikkinchi guruhning eng ishonchli faqihi deb hisoblanadi[2][1].
Jamil as-Sodiqning maxsus hadislarini tashuvchilardan biri boʻlgani, as-Sodiq unga boshqalarga oʻrgatmagan sirlarni oʻrgatgani aytiladi. As-Sodiqdan rivoyat qilingan hadisda: „Ey Jamil! Bizning sahobalarimiz (shialar) bilmaydigan hadislarni rivoyat qilma, aks holda ular seni inkor etadilar“, deyiladi[3][4][5].
Hadislari
Jamil Jaʼfar as-Sodiq, Muso al-Kozim va Ali ar-Rizodan bevosita qariyb uch yuz hadis rivoyat qilgan. Bundan tashqari, u ellikga yaqin roviydan, ularning aksariyati as-Sodiq sahobalaridan boʻlgan kishilardan rivoyat qilgan[2].
Faoliyati
Jamildan uch toʻplam xabar qilingan: biri mustaqil (Asl deb ataladigan va baʼzan kitob deb ham yuritilgan), ikkinchisi Murazim ibn Hakim Azdiy Madaʼiniy bilan hamkorlikda, uchinchisi esa Muhammad ibn Humron bilan hamkorlikda yozilgan[2].
Ishonchi
Jamil al-Kozim vafotidan soʻng qisqa muddat al-Rizoning imomatiga shubha qilgan va shu bois voqifiy shialardan sanalgan, biroq al-Rizoning imomatini koʻrsatuvchi dalillarni koʻrib chiqqach, bu qarashdan qaytgan va al-Rizoga sodiq kishilardan biriga aylangan.
Vafoti
Jamil umrining oxirida koʻr boʻlib qolgan va al-Rizo davrida vafot etgan[2].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Davānī, ʻAlī. وحید بهبهانی (Persian), 1983 — 48-50-bet.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Elahi Khorasani 2014.
- ↑ Baḥr al-ʿUlūm, Moḥammad Mahdī. „زیارتگاههای عراق“. Hajj and Pilgrimage Organization (Iran), s. 528.
- ↑ „خاصترین شاگردان امام صادق (علیهالسلام) را بشناسید“. الف (2023).
- ↑ „امام جعفر صادق (ع) بشریت را به سوی علم و دانش رهنمون ساخت“. ISNA (2024).
Havolalar
- Elahi Khorasani, Mojtaba (2014). "جمیل بن دراج" (Persian). Encyclopaedia of the World of Islam 10. Archived from the original on 2025-05-28. https://web.archive.org/web/20250528183836/https://rch.ac.ir/article/Details/9938. Qaraldi: 2026-02-27.Jamil ibn Darroj]]