Kontent qismiga oʻtish

Jafar posho

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Jafar poshoni uning vafotidan avval Osman poshoning huzuriga ziyorati. Jafar posho Tabrizning qirollik ridosini kiyish uchun Osman poshoning qoʻlini oʻpmoqda[1], 1598-yilgi miniatyura, Secaatname

Jafar posho, shuningdek, Jafar posho Frenk („yevropalik“) – 1585-yilda shahar Usmoniylar tomonidan egallab olinganidan soʻng Tabriz shahri hokimi etib tayinlangan[1]. Shahar 18 yil Usmoniylar nazorati ostida boʻlgan, 1603-yilda Safaviylar davlati hukmdori Shoh Abbos tomonidan qayta zabt etilgan.

Hayoti

Jafar posho dastlab admiral boʻlgan. Unga Jafar posho Hādim (xizmatkor), Jafar posho Frenk (yevropalik) va dengiz floti kapitani Jafar posho laqablari berilgan[2]. U turli davrlarda Usmoniylar flotida admiral, Liviya Tripolisi, Suriya Tripolisi va Kipr hokimligida turli lavozimlarni egallagan[2]. Baʼzi manbalar uning kelib chiqishi vengerlardan boʻlganini taʼkidlasa, boshqa Usmoniy manbalari esa uning italiyalik ekanligini tasdiqlaydi[2].

1585-yilda Jafar posho Özdemirzoda Osman posho qoʻmondonligi ostida Tabrizni zabt etish boʻyicha Usmoniylar qoʻshini tarkibiga qoʻshildi[2]. Shahar qoʻlga kiritilgach, posho 1586–1591-yillarda Tabriz hokimi etib tayinlandi[2]. Jafar posho mashhur Hasht Behesht saroyini buzdirib, uning oʻrnida ulkan mudofaa inshooti – Jafar posho qal’asini qurdirgan[3][4]. Biroq Hasht Behisht saroyi Eronda keyinchalik qurilgan koʻplab inshootlar, xususan, Isfahondagi Hasht Behesht saroyi meʼmorchiligining shakllanishiga kuchli taʼsir koʻrsatgan, „Hasht Bihisht“ meʼmoriy modeli rivojiga asos boʻlgan[5][6].

Jafar posho mintaqada tartibni taʼminlashda ham ishtirok etgan. Tinchlik sulhiga koʻra, Gurjistonning barcha hududlari Usmoniylar mulki sifatida tan olingan edi. Biroq Simon I 1595-yilda Usmoniylarga qarshi kurashni qayta boshladi va 1599-yilda uzoq qamaldan soʻng Gorini qayta egalladi. Bunga javoban sulton Mehmed III 1599-yilda Jafar posho boshchiligida ularni jazolash uchun katta qoʻshin yubordi[7]. Simon Naxiduri hududi yaqinida jangga kirishdi, ammo qattiq magʻlubiyatga uchradi va chekinayotgan chogʻida asirga olindi[7].

Tabrizdagi faoliyatidan soʻng Jafar posho Usmoniylar Oʻrta yer dengizi floti admirali lavozimiga koʻtarilgan.[2]

  • 1585-yilda Usmoniylar tomonidan Tabrizning zabt etilishi. Şehname-i Nadiri (Nodiriyning shohlar kitobi, 1620-yillar)
    1585-yilda Usmoniylar tomonidan Tabrizning zabt etilishi. Şehname-i Nadiri (Nodiriyning shohlar kitobi, 1620-yillar)
  • Jafar posho qal’asi detallari, Tabriz (Jean Chardin, 1673)
    Jafar posho qal’asi detallari, Tabriz (Jean Chardin, 1673)
  • Jafar posho qal’asining joylashuvi, Tabriz (Chardin, 1673)
    Jafar posho qal’asining joylashuvi, Tabriz (Chardin, 1673)

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 Ajorloo, Bahram (September 2024). "Investigating the Roman and Byzantine patterns of the Great Southern outworks of Rab e-Rashidi". Bagh e-Nazar: 60–61. doi:10.22034/BAGH.2024.435340.5537. https://www.bagh-sj.com/jufile?ar_sfile=2580443. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Ajorloo, Bahram (September 2024). "Investigating the Roman and Byzantine patterns of the Great Southern outworks of Rab e-Rashidi". Bagh e-Nazar: 55. doi:10.22034/BAGH.2024.435340.5537. https://www.bagh-sj.com/jufile?ar_sfile=2580443. 
  3. ↑ Melville, Charles (1981). "Historical Monuments and Earthquakes in Tabriz". Iran 19: 171. doi:10.2307/4299714. ISSN 0578-6967. https://www.academia.edu/42727519. 
  4. ↑ „Archnet > Site > Bagh-i Sahibabad (MEGT)“. www.archnet.org. 2025-yil 20-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 21-noyabr.
  5. ↑ Mirzaie, Masume (2017). "Recognition the Architectural form of Tabriz's Hasht-Behesht Palace". Bagh-e Nazar, University of Tehran: 83–84. https://www.researchgate.net/publication/320058409. 
  6. ↑ Pfeiffer, Judith. Politics, Patronage and the Transmission of Knowledge in 13th - 15th Century Tabriz (en). BRILL, 7 November 2013 — 352-bet. ISBN 978-90-04-26257-7. 
  7. ↑ 7,0 7,1 Mikaberidze 2015, s. 490.

Adabiyotlar

  • Mikaberidze, Alexander. Historical Dictionary of Georgia, 2nd, Rowman & Littlefield, 2015. 


"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Jafar_posho&oldid=515138" dan olindi