Ivanna Blajkevich
| Ivanna Blajkevich | |
|---|---|
| ukraincha: Іванна Блажкевич | |
| Tavalludi |
9-oktyabr 1886-yil |
| Vafoti |
2-mart 1977-yil (90 yoshda) |
Ivanna Omelyanivna Blajkevich (1886-yil 9-oktyabr — 1977-yil 2-mart) — ukrain bolalar yozuvchisi, jamoat arbobi va pedagog.
Yoshligi va taʼlimi
Ivanna Blajkevich (qizlik familiyasi Borodiyevich) 1886-yil 9-oktyabrda Denysiv qishlogʻida, Galitsiya va Lodomeriy qirolligida (hozirgi Ukraina, Ternopil viloyati) tugʻilgan[1]. Borodiyevichlar oilasidagi uchinchi farzand edi. Otasi madaniyat va jamoat arbobi hamda xalq oʻqituvchisi boʻlgan. Onasi kelib chiqishi polyak boʻlsa-da, oʻzini ukrain deb hisoblagan[1]. Blajkevich boshlangʻich taʼlimni oʻz qishlogʻida olgan, keyinchalik Ternopildagi yetti yillik maktabda tahsil olgan. Uning akasi Yevgen Borodiyevich Ukraina Sich oʻqchilari (USS) va Ukraina Galitsiya armiyasi (UGA) legionlarida jang qilgan. Sheʼrlar va yodnomalar yozgan hamda asarlarni ukrain tiliga tarjima qilgan.
Faoliyati
1914-yilda Blajkevichning turmush oʻrtogʻi Ivan Blajkevich Zalukvya maktabi direktori etib tayinlangan. Birinchi jahon urushi boshlanishi bilan frontga safarbar etilgan. Shundan soʻng Blajkevich maktab ishlarini boshqargan. Dehqonlar boʻlimi, Oʻzaro yordam kooperativi, oʻqish xonasi va surgundan qaytganlarga yordam berish qoʻmitasi faoliyatini tashkil etgan[2]. 1918-yil 1-noyabrda Blajkevich Lvovda boʻlib, Gʻarbiy Ukraina Xalq Respublikasiga sadoqat qasamyodini qilgan dastlabki shaxslar qatorida boʻlgan. Uning iltimosiga koʻra, 1918-yil 2-noyabrda Zalukvyadan yuz nafar yoshlar Galichda hokimiyatni qoʻlga olgan.
1919-yil 9-iyundagi xotiralarida Blajkevich 12 kun ichida 17 marta tintuv va 8 marta hibsga olinganini yozadi; hatto bir safar uning oʻgʻli Bogdanning koʻksiga nayza qoʻyilgan. Taʼqiblardan qochish uchun bir necha oy davomida Krilos qishlogʻi va Rojnyativ shahri yaqinidagi oʻrmonlarda yashagan[3].
Blajkevich 1920-yilda Lvov oʻqituvchilar seminariyasini sirtqi ravishda tamomlagan[4]. Uzoq vaqt Galitsiya qishloqlarida oʻqituvchi va bolalar bogʻchasi tarbiyachisi boʻlib ishlagan, ayollar va yoshlar orasida jamoat ishlari bilan faol shugʻullangan.
1928-yilda Blajkevich Ukraina Sotsialistik radikal partiyasi tomonidan Seym deputatligiga nomzod sifatida koʻrsatilgan[5].
Polsha hokimiyati tuhmat va qoʻrqitish yoʻli bilan uning saylovda qatnashishiga toʻsqinlik qilgan. Bu yetarli boʻlmagach, uning ikki farzandi oʻldirilgan (ikki qizini uch kun ichida dafn etgan). Qizi Lyubaning dafn marosimidan keyingi kun Blajkevich polyak tilida yozilgan xat olgan, unda jumladan: „Farzandlaringizning oʻlimi — bizning qasosimizning boshlanishi“ degan soʻzlar bor edi.
1938-yilda Blajkevich polyak shovinistlari tomonidan qattiq tazyiqqa uchragan[2].
1939-yil sentyabrda Gʻarbiy Ukraina Xalq yigʻini deputati etib saylangan. 1941–1943-yillarda Denisiv qishlogʻidagi qishloq xoʻjaligi maktabi direktori boʻlib ishlagan[6].
1963-yilda Irina Vilde va Oles Gonchar tashabbusi bilan Blajkevich Ukraina Yozuvchilar uyushmasiga qabul qilingan.
1973-yilda faol ayol, Ukraina qoʻzgʻolonchilar armiyasi bosh qoʻmondoni Galina Didik Blajkevich uyida yashagan, biroq keyinchalik KGB koʻrsatmasi bilan u yerdan chiqarib yuborilgan.
Blajkevich umrining oxirigacha adabiy faoliyat bilan shugʻullangan: oʻtmishdagi mashhur yozuvchilar bilan uchrashuvlari haqida xotiralar yozgan, bolalar uchun yangi sheʼrlar yaratgan.
Ivanna Blajkevich 1976-yil 2-martda oʻzining tugʻilib oʻsgan Denisiv qishlogʻida vafot etgan.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Шевелєва, Мар'яна „Іванна Блажкевич – серце дітям, життя Україні“. Український інтерес (2021-yil 9-oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 18-aprel.
- ↑ 2,0 2,1 Чорна, Мар'яна (2012). "Кооперативна діяльність Іванни Блажкевич у східній Галичині (1905–1939 рр.)" (Uk). Наукові записки Тернопільського національного педагогічного університету імені Володимира Гнатюка. Серія: Історія 1. https://shron1.chtyvo.org.ua/Chorna_Mariana/Kooperatyvna_diialnist_Ivanny_Blazhkevych_u_skhidnii_Halychyni_1905_1939_rr.pdf?.
- ↑ Савак Б., Хома В. Бородієвич Євген Омелянович // "1". Tatar Encyclopaedia. Qozon: Tatariston Respublikasi Fanlar akademiyasining Tatar ensiklopediyasi instituti. 2002.(Tatarcha.)
- ↑ „Іванна Блажкевич - Тернопільська обласна бібліотека для дітей“ (uk). todb. Qaraldi: 2022-yil 18-aprel.
- ↑ „125 років від дня народження І.О.Блажкевич (1886-1977), української письменниці“ (2014-yil 2-fevral). 2014-yil 2-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 18-aprel.
- ↑ Черкаська, Ганна „Іванна Блажкевич“ (uk). UAHistory (2021-yil 8-oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 18-aprel.