Иттербий
| 70 | Иттербий
|
Йб | |
| 4ф146с2 | |
Иттербий (лотинча Йттербиум), Йб - менделеев даврий системасининг ИИ гуруҳига мансуб кимёвий элемент, лантаноидларга киради. Тартиб рақами 70, атом массаси 173,04. Табиий Иттербий 7 та барқарор изотопдан ташкил топган. 168Йб (0,14%), 17°Йб(3,03%), 171Йб(14,3%), 172Йб(21,82%), мЙб(16,13%), 174Йб(31,84) ва 176Йб (12,73%). Бирикмаларда 2,3 валентли, атом радиуси 0,193 нм, ион радиуси (қавсларда координация сонлари кўрсатилган) Йб3+ 0,101 нм (6), 0,107 нм (7), 0,113 нм (8), 0,118 нм (9), Йб2+ 0,116 нм (6), 0,122 нм (7), 0,128 нм (8). 1978-йилда швед кимёгари Иттербий Мариняк Швециянинг Иттербю (Йттербй) қишлоғида таркибида Иттербий бўлган элемент топганлиги учун бу янги элементга Иттербий номи берилган. Иттербий — сийрак элемент, ер пўстидаги миқдори масса жиҳатидан 3,3-10~5%, денгиз сувларида эса 5,2-10~7 мг/л ни ташкил этади. Нодир элементлар билан бирга бастнезит, монацит, фергюсонит, ксенотим, гадолинит ва б. минераллар таркибида учрайди. Иттербий — оқиш кулранг металл. Зичлиги 7,02 г/см3. Суюқланиш температураси 824°, қайнаш темпатураси 1211°, Бринелл бўйича каттиклиги 343 МПа. Ҳаво таъсирида секин, 400° да тез оксидланиб, оксид ва карбонат аралашмасини ҳосил қилади. Минерал кислоталар билан хона температурасида реаксияга киришади. Иссиқ сувда ҳаво таъсирида секин оксидланади. Қиздирилганда галогенлар билан бирикади. Иттербий (П)-оксид Йб2О3 — куб пан-жарали рангсиз кристалл модда. Зичлиги 9,213 г/см3 5000 МПа босим остида 823 К да моноклин модификациягаўтади. Зичлиги 10,00 г/см3. Иттербийнинг оксалат, нитрат ва б. тузларини 800— 1000° да парчалаб олинади. Махсус керамик маҳсулотлар, люминофорлар олишда қўлланади. Иттербий бошқа нодир элементлар билан аралашмада пўлат учун кайтарувчи ва модификатор сифатида ишлатилади.[1]
Манбалар
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | ||||||||||||||||||||||||||||
| 1 | Ҳ | Ҳе | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2 | Ли | Бе | Б | C | Н | О | Ф | Не | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3 | На | Мг | Ал | Си | П | С | Cл | Ар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 4 | К | Cа | Сc | Ти | В | Cр | Мн | Фе | Cо | Ни | Cу | Зн | Га | Ге | Ас | Се | Бр | Кр | |||||||||||||||||||||||||||
| 5 | Рб | Ср | Й | Зр | Нб | Мо | Тc | Ру | Рҳ | Пд | Аг | Cд | Ин | Сн | Сб | Те | И | Хе | |||||||||||||||||||||||||||
| 6 | Cс | Ба | Ла | Cе | Пр | Нд | Пм | См | Эу | Гд | Тб | Дй | Ҳо | Эр | Тм | Йб | Лу | Ҳф | Та | W | Ре | Ос | Ир | Пт | Ау | Ҳг | Тл | Пб | Би | По | Ат | Рн | |||||||||||||
| 7 | Фр | Ра | Аc | Тҳ | Па | У | Нп | Пу | Ам | Cм | Бк | Cф | Эс | Фм | Мд | Но | Лр | Рф | Дб | Сг | Бҳ | Ҳс | Мт | Дс | Рг | Cн | Нҳ | Фл | Мc | Лв | Ц | Ог | |||||||||||||
| 8 | Ууэ | Убн | Убу | Убб | Убт | Убқ | Убп | Убҳ | Убс | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Кимёга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |