Kontent qismiga oʻtish

Isteʼmol fondi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Isteʼmol fondi — muayyan vaqt (mas, bir yil) da yaratilgan mahsulot va xizmatlarning aholi joriy isteʼmoliga sarflanadigan qismi; mahsulot va xizmatlar vazifasiga koʻra isteʼmol buyumlari va ishlab chiqarish vositalari (resurslar) dan iborat boʻladi. Birinchi qism hisobidan I. f. shakllanadi. Ammo, uning pul-qiymat shakli ham boʻlib, bu isteʼmolga moʻljallangan mahsulot va xizmatlarning bozor narxidagi qiymatidir. I. f. gʻoyat xilma xil va tenglashtirib boʻlmaydigan tovarlardan iborat boʻlganidan, moddiy oʻlchamlarda emas, balki qiymat shaklida hisoblanadi. I. f. hajmi mamlakatning i.ch. qudrati va yalpi milliy mahsulotning taqsimlanishiga bogʻliq (mas, 1996-yil AQSH mahsuloti 7,4 trln. dollar, Yaponiyaniki 5,1 trln. dollarga teng boʻldi. Ammo, I. f. AQShda shu mahsulotning 7,8%, Yaponiyada esa 65% dan iborat boʻldi, chunki bunda investitsiya ulushi katta.) I. f. jon boshiga hisoblangan hajmi aholi farovonligining asosiy koʻrsatkichi hisoblanadi. Bu koʻrsatkich milliy investitsiya hajmiga bogʻliq. Agar mamlakatga xorijiy investitsiyalar qancha koʻp kirib kelsa, milliy investitsiyani qisqartirish hisobidan I. f.ni oshirish ehtimoli shuncha katta boʻladi. I. f., qamrov darajasiga koʻra, umummamlakat darajasidagi I. f. (davlat byudjeti vositasida shakllanadi va ijtimoiy fondlar shaklini oladi), firma va xujaliklar darajasidagi I. f. (korporativ guruhiy fondlar shaklida) va xonadon darajasidagi I.f. ga (individual fondlar shaklida boʻlib, xonadonning isteʼmol byudjetida namoyon boʻladi) ajraladi. Oila daromadi I.f. (oila daromadining ehtiyojni qondirishga ketgan qismi) va jamgʻarish fondi (oila daromadining jamgʻarma qismi)ga boʻlinadi.[1]

Manbalar

  1. ↑ OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil