Исоспин
Ядро физикаси ва заррачалар физикасида изоспин ( И ) заррачанинг юқорига ва пастга кварк таркибига боғлиқ квант сонидир . Аниқроқ айтганда, изоспин симметрияси барионлар ва мезонларнинг ўзаро таъсирида кенгроқ кўринадиган лаззат симметриясининг кичик тўпламидир.
Концепция номи спин атамасини ўз ичига олади, чунки унинг квант-механик тавсифи математик жиҳатдан бурчак моментумига ўхшайди (хусусан, уланиш усулида; масалан, протон-нейтрон жуфти умумий изоспин ҳолатида ҳам бирлаштирилиши мумкин. 1 ёки 0 дан бирида [1] ). Аммо бурчак моментумидан фарқли ўлароқ, у ўлчовсиз миқдор бўлиб, аслида спиннинг ҳар қандай тури эмас.
Бир хил ўзаро таъсир қилувчи зарралар тизимида спиннинг мавжудлиги классик механикада ўхшаш бўлмаган янги квант механик ҳодисанинг сабабидир: алмашинув ўзаро таъсири.
Этимологик жиҳатдан, бу атама изотопик спиндан олинган бўлиб, чалкаш атама бўлиб, ядро физиклари изобарик спинни афзал кўришади, бу маъноси аниқроқдир. Кварклар тушунчаси пайдо бўлгунга қадар кучли куч тенг таъсир қиладиган, лекин зарядлари ҳар хил бўлган (масалан, протон ва нейтрон) зарралар бир хил заррачанинг турли ҳолатлари ҳисобланган, лекин заряд ҳолатлари сонига боғлиқ бўлган изоспин қийматларига эга.[2] Изоспин симметриясини синчковлик билан ўрганиш тўғридан-тўғри кваркларни кашф қилиш ва тушунишга ва Янг-Миллс назариясини ривожлантиришга олиб келди. Изоспин симметрияси заррачалар физикасида муҳим тушунча бўлиб қолмоқда.
Спин ħ[1] (камайтирилган Планк доимийси ёки Дирак доимийси) бирликларида ўлчанади ва ħЖ га тенг, бу ерда Ж ҳар бир заррача турига хос бўлган бутун сон (шу жумладан нол) ёки мусбат ярим бутун сондир - шунинг учун - спин квант сони деб аталади (бу айланиш гуруҳи ва Лорентз гуруҳининг кўринишини тавсифловчи рақам, яъни унда қанча квантлик ва қанча квант бўлмаганлиги ҳозир номаълум), одатда дейилади. оддийгина спин (квант рақамларидан бири). Эркин заррачанинг спинини ўлчаб бўлмайди, чунки ўлчов [манба кўрсатилмаган 598 кун] ташқи магнит майдонни талаб қилади ва у заррачани эркин бўлмайди.
Кварк таркиби ва изоспин
Замонавий формулада изоспин ( И ) юқорига ва пастга кварклар И қийматига эга бўлган вектор миқдори сифатида аниқланади. = 1/2, 3-компонент ( И 3 ) юқори кварклар учун +1/2 ва пастга кварклар учун -1/2 га тенг, қолган барча кваркларда эса И бор. = 0. Шунинг учун, умуман адронлар учун [3] бу ерда н у ва н д мос равишда юқори ва пастга кваркларнинг сонлари,
Кваркларнинг ҳар қандай комбинациясида изоспин векторининг 3-компоненти ( И 3 ) бир жуфт кварк орасига тўғри келиши ёки қарама-қарши томонга қараб туриши мумкин, бу эса кварк лаззатларининг ҳар қандай комбинацияси учун умумий изоспин учун турли мумкин бўлган қийматларни беради. Бир хил кварк таркибига эга, аммо умумий изоспинлари ҳар хил бўлган адронларни экспериментал равишда фарқлаш мумкин, бу лаззат аслида скалер эмас, балки вектор миқдор эканлигини тасдиқлайди (юқорига ва пастга, оддийгина квант механик з проексияси).
Заррачалар физикасида барион тоқ сонли валент кваркларни (камида 3) ўз ичига олган композит субатомик заррачанинг бир туридир. Барионлар зарраларнинг ҳадрон оиласига киради; адронлар кварклардан ташкил топган. Барионлар ҳам фермионлар деб таснифланади, чунки улар ярим бутун спинга эга. Абраҳам Паис томонидан киритилган "барён" номи юнонча "оғир" (барос, барýс) сўзидан келиб чиққан, чунки улар номланиши вақтида маълум бўлган элементар зарраларнинг кўпчилиги барионларга қараганда камроқ массага эга эди. Ҳар бир барионда тегишли антизаррача (антибарён) мавжуд бўлиб, уларнинг тегишли антикварклари кваркларни алмаштиради.
Манбалар
- ↑ Повҳ, Богдан „Чаптер 2“, . Партиcлес анд Нуcлеи [1993], 2008 — 21-бет. ИСБН 978-3-540-79367-0.
- ↑ Греинер & Мüллер 1994.
- ↑ Пал, Палаш Баран. Ан Интродуcторй Cоурсе оф Партиcле Пҳйсиcс. CРC Пресс, 2014-07-29 — 226-бет. ИСБН 978-1-4822-1698-1.
Адабиётлар
- Греинер, W.. Қуантум Мечаниcс: Сймметриэс, 2нд, Спрингер, 1994 — 279-бет. ИСБН 978-3540580805.
- Итзйксон, C.. Қуантум Фиэлд Тҳеорй. МcГраw-Ҳилл, 1980. ИСБН 978-0-07-032071-0.
- Гриффитҳс, Д.. Интродуcтион то Элементарй Партиcлес. Жоҳн Wилей & Сонс, 1987. ИСБН 978-0-471-60386-3.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |