Ismoil ibn Shuab
| Ismoil ibn Shuab | |
|---|---|
| Tiflis amiri | |
| Saltanat | VIII asr — 813 |
| Oʻtmishdoshi | Noma’lum |
| Davomchisi | Muhammad ibn Atab |
| Sulola | Shuabiylar |
| Dini | Sunniylik |
Ismoil ibn Shuab at-Tiflisiy — Tiflis amirligining ilk maʼlum hukmdori. Tiflis amirligi markazi Gruziyaning Tbilisi shahri atrofida joylashgan oʻrta asrlardagi arab davlati edi. Ismoilning hukmronligi VIII asr oxiridan 813-yilgacha davom etgan boʻlib, asosan Yaʼqubiy nomli arab tarixchisi tomonidan hujjatlashtirilgan. U Ismoilning Abbosiylar xalifaligiga qarshi qoʻzgʻolonlari haqida yozgan.
Hayoti
Ismoil Shuabiylar sulolasining birinchi maʼlum aʼzosi boʻlib, bu qudratli arab sulolasi 730-yillardagi abbosiylar bosqinidan beri Tbilisida barpo etilgan edi. U VIII asr oxiriga kelib Kartliga yurishlarni boshqargan harbiy qoʻmondon Sayyid ibn al-Xayyom ibn-Shuybning oʻgʻli boʻlishi, hamda Ali ibn Shuabning akasi boʻlishi mumkin.
Taxminan VIII asr oxiri atrofida Ismoil, ehtimol xalifa Horun ar-Rashid tomonidan, at-Tiflis amiri etib tayinlanib, Gruziyadagi arab boshqaruvini boshqargan va bu unvonni birinchi boʻlib olgan. Hukmronligi, ehtimol, Abo Tbilisiyning shahid qilinishi davriga toʻgʻri keladi: u Gruzin pravoslav cherkovi eʼtiqodini targʻib qilgani uchun amirlik tomonidan oʻldirilgan nasroniy arab edi.
Ismoil at-Tiflisiy kuchayib borayotgan Bagrationiylar sulolasining daʼvolariga roʻbaroʻ boʻlishiga toʻgʻri keldi. Bu sulolaning shahzodasi Ashot Gruziyaning janubi-gʻarbidan markazigacha boʻlgan keng hududlarni boshqarib, Tiflis amirligini yakkalab qoʻygan edi[1]. Ismoil Kaxeti knyaz-episkopi Grigol hamda Sharqiy Kafkazning togʻ qabilalari bilan ittifoq tuzib, Ashotga qarshi urush boshladi, biroq Ksani jangida magʻlub boʻldi[2].
809-yilda u Horun ar-Rashid vafotidan soʻng yuzaga kelgan vorislik mojarosidan foydalanib, Abbosiylar xalifaligiga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi. Biroq Muhammad ibn Horun al-Amin boshchiligidagi harbiy yurish uni boʻysunishga qasamyod qilishga majbur qildi. Toʻrt yil oʻtib, Al-Maʼmun abbosiylar imperiyasini egallaganidan keyin, u kaxetilik Grigol bilan yana bir bor isyon koʻtardi. Bunga javoban, Al-Maʼmun Ashot Bagrationiyni Iberiya (Iveriya) knyazi sifatida tan olib, unga Ismoilni Tiflisdan quvib chiqarish vazifasini yukladi[3].
813-yilda Ismoil ibn Shuab tarix sahnasidan yoʻqoladi va uning oʻrnini Muhammad ibn Atab egallaydi.
Adabiyotlar
- Brosset, Marie-Félicité. Histoire de la Géorgie depuis l'Antiquité jusqu'au XIXe siècle. Volume I (fr). Saint-Petersburg: Imperial Academy of Sciences, 1849.
- Suny, Ronald Grigor. The Making of the Georgian Nation. Indianapolis: Indiana State University, 1988.
Manbalar
- ↑ Brosset 1849, s. 260.
- ↑ Brosset 1849, s. 261.
- ↑ Suny 1988, s. 30.