Iskana (qishloq)
Iskana — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumanining Miraki shaharchasiga qarashli qishloq. Qishloq oʻzining boy tarixiy merosi, diniy arboblari, qadimiy meʼmoriy inshootlari va tabiiy yodgorliklari bilan ajralib turadi. Iskana baʼzan „Imkana“ shaklida ham tilga olinadi[1].
| Joylashuvi | Shahrisabz, O‘zbekiston |
|---|---|
| Tuman(lar) | Shahrisabz tumani |
| Yaqin metro bekatlari | yo‘q |
| Tramvaylar | yo‘q |
| Trolleybuslar | yo‘q |
| Avtobuslar | mavjud |
| Yoʻnalishli taksilar | mavjud |
| Diqqatga sazovor joylari | Krekit, suzish inshootlari qurilgan |
Geografik joylashuvi
Iskana qishlogʻi Shahrisabz tumanining janubiy qismida, togʻ oldi hududida joylashgan boʻlib, Miraki shaharchasiga maʼmuriy jihatdan qarashlidir. Qishloq tabiatan togʻli hududda joylashgani sababli, bu yerda toza havo, tabiiy manzaralar va tarixiy obidalar mavjud.
Tarixi
Iskana qadimdan Shahrisabz (Kesh) vohasining madaniy va diniy markazlaridan biri sifatida tanilgan. XVI asrda bu yerda mashhur naqshbandiya tariqatining yetuk vakili Mavlono Xojagi Imkanagiy (1512–1599) yashab oʻtgan[2]. U tariqatning Imkana maktabiga asos solgan va uning taʼsiri Hindiston va boshqa mintaqalarga yoyilgan. Xojagi Imkanagiy shogirdlari bilan birgalikda tariqatni rivojlantirishga ulkan hissa qoʻshgan.
Meʼmoriy va tabiiy yodgorliklar
Iskana qishlogʻi quyidagi yodgorlik va inshootlar bilan mashhur:
• Xojaispir maqbarasi – Qishloq yaqinida joylashgan va Mavlono Xojagi Imkanagiy hamda boshqa tariqat vakillari shu yerda dafn etilgan. Bu joy ziyoratgoh sifatida saqlanib qolgan.
• Qadimiy chinor – Qishloqda 15 asrdan oshgan ulkan chinor daraxti mavjud. Daraxt tanasining ichi boʻsh boʻlib, unga 25 ga yaqin bola bemalol sigʻadi. Bu chinor tarixan darsxona sifatida ham foydalangan.
• Koriz inshooti – Qishloqda qadimiy suv chiqarish inshooti — koriz mavjud. U 13 ta vertikal quduq orqali togʻ etagidan suv olib kelib, qishloqqa taqsimlagan. Bu tizim oʻz davrining ilgʻor muhandislik namunalaridan biridir.
Iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish
2024-yilda Iskana qishlogʻi joylashgan Miraki qishlogʻi “Turizm mahallasi” maqomini oldi[3]. Ushbu maqom doirasida quyidagi ishlanmalar rejalashtirilgan:
• 240 gektarlik sayyohlik markazi barpo etiladi;
• Eko qishloq, vino zavodi, mehmonxona, ekstremal sport maktabi va akvapark kabi inshootlar quriladi;
• Loyihani 2026-yil oxiriga qadar yakunlash va 18 ming ish oʻrni yaratish rejalashtirilgan.
• Bu tashabbuslar Iskana va Miraki qishlogʻining turizm salohiyatini oshirish, infratuzilmani rivojlantirish hamda yoshlar uchun ish oʻrinlari yaratishga qaratilgan.
Aholisi
Iskana qishlogʻi aholisi, asosan, oʻzbek millatiga mansub boʻlib, dehqonchilik, chorvachilik va hunarmandchilik bilan shugʻullanadi. Soʻnggi yillarda yoshlar turizm, xizmat koʻrsatish va tadbirkorlik sohalariga ham jalb qilinmoqda.
Manbalar
- ↑ Shahrisabzda qadimiy Imkana qishlog‘i borligini bilasizmi? – Darakchi.uz (15.06.2023)
- ↑ Mavlono Xojagiy Imkanagiy — Vikipediya. Qaraldi: 2025-yil 14-may.
- ↑ Miraki qishlog‘i “Turizm mahallasi” maqomini oldi – Sputnik Oʻzbekiston (28.04.2024).
https://oz.sputniknews.uz/20240428/shahrisabz-qishloq-turizm-mahalla-maqom-43641465.html .
• Oʻzbekiston Respublikasi Din ishlari boʻyicha qoʻmitasi axborotlari.
• „Naqshbandiya tariqatining tarixi“, Toshkent, 2005.