Internet tsenzurasi
 | Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Internet tsenzurasi — davlat, hukumat organlari, harbiy tuzilmalar yoki boshqa subyektlar tomonidan internetdagi ma’lumotlar, veb-saytlar, ijtimoiy tarmoqlar va onlayn xizmatlarga kirishni cheklash yoki nazorat qilish jarayonidir. Bunday tsenzura siyosiy, ijtimoiy, axloqiy yoki xavfsizlik bilan bog‘liq sabablarga ko‘ra amalga oshiriladi.[1]
Internet tsenzurasi odatda quyidagi ko‘rinishlarda namoyon bo‘ladi:
- ma’lum saytlar yoki domenlarga kirishni bloklash;
- ijtimoiy tarmoqlar, messenjerlar yoki video platformalarga vaqtincha cheklovlar;
- siyosiy noroziliklar davrida internet tezligini pasaytirish yoki servislarni o‘chirish;
- kontentni filtrlaydigan maxsus dasturiy ta’minotdan foydalanish;
- VPN va anonimlashtiruvchi xizmatlarni cheklash.
Ko‘plab mamlakatlarda internet tsenzurasi avvalo siyosiy faoliyatni nazorat qilish, norozilik namoyishlarini bostirish yoki axborot oqimini boshqarish maqsadida joriy etiladi. Zamonaviy tendensiyalardan biri — ijtimoiy tarmoqlarni vaqtinchalik bloklash va butunlay internet uzilishlarini qo‘llashdir. Tadqiqotlar bunday choralar so‘z erkinligi, axborot erkinligi va fuqarolik jamiyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishini ta’kidlaydi.[2]
Internet tsenzurasi bo‘yicha eng keng monitoring olib boradigan tashkilotlar orasida OONI, Censored Planet, Access Now va Freedom House mavjud. Ular turli texnik va ekspert usullari orqali bloklash holatlarini aniqlab boradi.[3]