Individual harakatlanish vositalari
Individual harakatlanish vositalari — Oʻzbekiston Respublikasi Yoʻl harakati qoidalarining 1-bobi («Umumiy qoidalar») 6-bandida belgilangan rasmiy huquqiy tushuncha boʻlib, unga koʻra: dvigatel (dvigatellar) (elektrosamokat, elektr skeytbordlar, segveylar, unitsikllar, monogʻildirak va boshqa shunga oʻxshash vositalar) yordamida odamning individual harakatlanishi uchun moʻljallangan bir yoki bir nechta gʻildiraklari (roliklari) boʻlgan transport vositasi[1].
Huquqiy asos
Mazkur atama Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 172-son qarori bilan tasdiqlangan «Yoʻl harakati qoidalari» (1-bob, 6-band) hamda Oʻzbekiston Respublikasining «Yoʻl harakati toʻgʻrisida»gi Qonuni (OʻRQ-900-son)[2] asosida huquqiy tartibga solinadi. Yoʻl harakati ishtirokchilari ushbu tushuncha va unga bogʻliq qoidalar talablarini bilishlari hamda ularga soʻzsiz amal qilishlari shart (YHQ 3-band)[1].
Qoidalardagi bogʻliq talablar
Yoʻl harakati qoidalarining tegishli bandlarida ushbu tushuncha bilan bogʻliq quyidagi meʼyorlar belgilangan[1]:
- 165-band: Yoʻlda velosiped, individual harakatlanish vositalarini va aravani boshqarish, miniladigan yoki yuk ortiladigan hayvonlarni haydab oʻtish 14 yoshdan kichik boʻlmagan, moped va skuterni, shuningdek, kichik hajmdagi mototransport vositalarini boshqarish esa 16 yoshdan kichik boʻlmagan shaxslarga ruxsat etiladi. (165-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 30-martdagi 125-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.04.2026-y., 09/26/125/0297-son)
- 166-band: Velosipedlar, individual harakatlanish vositalari, mopedlar, aravalar, miniladigan yoki yuk ortiladigan hayvonlarning yoʻlning chetki oʻng boʻlagida imkoni boricha oʻng tomonidan bir qator boʻlib harakatlanishiga yoʻl qoʻyiladi. Agar piyodalarga xalaqit bermasa, yoʻl yoqasidan harakatlanishga ham ruxsat etiladi. Yoʻlning qatnov qismida harakatlanishda velosipedchilar, individual harakatlanish vositalari, aravalar jamlanmasi, miniladigan yoki yuk ortiladigan hayvonlar guruhlari va haydab ketilayotgan hayvonlar toʻdasi yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlaydigan hamda ularni quvib oʻtishni osonlashtiradigan guruhlarga boʻlinishi kerak. (166-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 17-iyuldagi 429-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 17.07.2024-y., 09/24/429/0517-son)
- 167-band: Velosiped individual harakatlanish vositalari tovushli ishora moslamasi bilan jihozlangan va tormoz tizimi soz boʻlishi zarur. Sutkaning qorongʻi vaqtda va yetarlicha koʻrinmaydigan sharoitda harakatlanish uchun velosipedning old tomoniga oq rangli nur qaytargich yoki chiroq, orqa tomoniga qizil rangli nur qaytargich yoki chiroq, yon tomonlariga esa, zargʻaldoq yoki qizil rangli nur qaytargich oʻrnatilishi kerak. (167-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 17- iyuldagi 429-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 17.07.2024-y., 09/24/429/0517- son) Individual harakatlanish vositalari old tomonidan fara chiroqlari va orqa tomonida ogohlantirish chiroqlari yoki nur qaytargichlar bilan jihozlangan boʻlishi shart. (167-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 17-iyuldagi 429-sonli qaroriga asosan ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 17.07.2024-y., 09/24/429/0517-son) Velosiped yoʻlkasi boʻlmagan holda yoʻlning qatnov qismida harakatlanayotgan velosipedchilar sutkaning qorongʻi vaqtida va yetarlicha koʻrinmaydigan sharoitda nur qaytargichli kamzulda yoki nur qaytaruvchi elementli parchalari boʻlgan ustki kiyimda boʻlishi shart. Ushbu nur qaytaruvchi elementli parchalar boshqa haydovchilar tomonidan koʻrinishi taʼminlanishi kerak.
- 168-band: Velosipedchilar va individual harakatlanish vositalarini boshqarayotgan shaxslarga quyidagilar taqiqlanadi: rulni ushlamasdan yoki bir qoʻlda ushlab harakatlanish (manyovrdan oldin ishoralar berish bundan mustasno); odam tashish (ishonchli oyoq qoʻygich bilan jihozlangan velosipeddagi qoʻshimcha oʻrindiqda 7 yoshgacha boʻlgan bolani tashish bundan mustasno); gabaritidan boʻyiga va eniga 0,5 metrdan ortiq chiqib turgan yoki boshqarishga xalaqit beradigan yuklarni tashish; velosiped yoʻlkasi boʻlgan holda yoʻlning qatnov qismida harakatlanish; tramvay harakatlanadigan yoʻllarda va shu yoʻnalishda harakatlanish uchun boʻlagi bittadan koʻp boʻlgan yoʻllarda chapga burilish yoki qayrilib olish; yoʻlning qatnov qismidan, shu jumladan, piyodalar oʻtish joyidan velosipedlarni va individual harakatlanish vositalarini boshqarib kesib oʻtish (velosiped yoʻlaklarida harakatlanish bundan mustasno). Velosipedlarni va individual harakatlanish vositalarini shatakka olish, shuningdek, ulardan shatakka olishda foydalanish taqiqlanadi (velosipedga moʻljallangan tirkamalarni shatakka olish bundan mustasno). (168-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 17-iyuldagi 429-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 17.07.2024-y., 09/24/429/0517-son)
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. „Yoʻl harakati qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (172-son qaror, 1-ilova, 1-bob, 6-band)“. Oʻzbekiston Respublikasi Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi (Lex.uz) (2022-yil 12-aprel). Qaraldi: 2026-yil 13-noyabr.
- ↑ Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi. „Oʻzbekiston Respublikasining «Yoʻl harakati toʻgʻrisida»gi Qonuni (OʻRQ-900-son)“. Lex.uz (2024-yil 19-yanvar). Qaraldi: 2026-yil 13-noyabr.