Imod ud-Davla Muhammad
Imod ud-Davla Muhammad ibn Ali (forscha: عماد الدوله محمد بن علی) — Bu Halim Shayboniylar oilasiga mansub harbiy amaldor, Gʻaznaviylar xizmatida Hindistonda bosh qoʻmondon lavozimida faoliyat yuritgan.
Tarjimai holi
Imod ud-Davla Muhammad Bu Halim Shayboniylar oilasiga mansub boʻlib, Ali ismli shaxsning oʻgʻli boʻlgan. Uning Rabi ibn Ali ismli ukasi ham bor edi. Imod ud-Davla Muhammaddan avval Bu Halim sulolasining soʻnggi tilga olingan vakili Najmiddin Zarir boʻlib, u sulola asoschisi Bu Halimning oʻgʻli boʻlgan. Imod ud-Davla Muhammad va uning ukasining nomi ilk bor sulton Arslonshoh hukmronligi davrida manbalarda tilga olinadi. Bu davrda Imod ud-Davla Muhammad Gʻaznaviylar qoʻshinining Hindistondagi bosh qoʻmondoni (sipohsolor) sifatida qayd etilgan. Ukasi Rabi ibn Alining ham nomi tilga olingan, biroq uning qaysi lavozimda xizmat qilgani nomaʼlum[1].
Biroq Arslonshohning hukmronligi uzoq davom etmadi. Uning Saljuqiylar malikasi boʻlgan onasi Gavhar Xotunga yomon munosabatda boʻlingani sababli bu ayolning ukasi Ahmad Sanjar Arslonshoh hududlariga bostirib kirdi. Arslonshohni qatʼiy ravishda magʻlub etib, ukasi Bahramshohni Gʻaznaviylar taxtiga oʻtqazdi va shu bilan birga Saljuqiylar ustuvorligini tan oldirdi. Shunga qaramay, Arslonshoh hujumdan omon qolib, Hindistonga qochdi va u yerda Bu Halim birodarlari hamda boshqa amaldorlar tomonidan qoʻllab-quvvatlandi.
Sanjar Gʻaznaviylar poytaxti Gʻaznani tark etgach, Arslonshoh yana poytaxtga qaytib, Bahramshohni magʻlub etdi. Ahmad Sanjar tez orada yana qaytib kelib, Arslonshohni yana magʻlub etdi. Shundan soʻng, u yana qochishga majbur boʻldi, ammo saljuqiy sarkarda tomonidan qoʻlga olinib, qatl etildi. Shunga qaramay, Bu Halim birodarlari Bahromshohga qarshi kurashni davom ettirdilar. Hindistonda boʻlgan Imoduddin Muhammad Bahromshoh hujumiga qarshi bir muddat bardosh bera oldi. Oxir-oqibat, 1119-yilda Lohurda magʻlub etilib, asir olindi[1].
Imoduddin Muhammadning Hindistonda Gʻaznaviylarga koʻrsatgan katta xizmatlari sababli Bahramshoh uni kechirdi va yana Hindistondagi Gʻaznaviylar qoʻshinining bosh qoʻmondoni etib tayinladi. Biroq Imoduddin Muhammad oʻzining bir necha oʻgʻillari, jumladan, Muʼtasim ibn Muhammad bilan birga tez orada Bahromshohga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi[1]. Natijada, Imoduddin va oʻgʻillari Bahramshoh yuborgan qoʻshin tomonidan oʻldirildi. Ushbu voqeadan soʻng Bu Halim sulolasi haqida manbalarda eslatmalar mutlaqo qayd etilmagan[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Bosworth 1989, s. 489.
Adabiyotlar
- Bosworth, C. Edmund (1989). "BŪ ḤALĪM ŠAYBĀNĪ FAMILY". Encyclopaedia Iranica, Vol. IV, Fasc. 5. London et al.: C. Edmund Bosworth. 489 b. http://www.iranicaonline.org/articles/bu-halim-family-of-military-commanders-and-governors.