Imod Sheroziy

Imodiddin Mahmud ibn Masʼud Sheroziy (عمادالدین محمود بن مسعود شیرازی) — 16-asr oʻrtalarida yashagan Eronning Sheroz shahridan boʻlgan fors tabibi.

U Sherozda otasi bilan birga tibbiyotni oʻrgangan va oʻzi ham bir qancha shogirdlarga taʼlim bergan. Faoliyatining dastlabki davrida u Shirvon hokimi xizmatida boʻlgan, shu vaqt ichida hokimning gʻazabiga uchragan va buning uchun sovuq hamda qor ostida bir kecha tashqarida qolish jazosini olgan. Oʻsha kechada Imodiddin Mahmud Sheroziy afyun isteʼmol qilgan va sovuqning bevosita taʼsiridan qutulgan boʻlsa-da, umrining oxirigacha unda qaltirash bilan bogʻliq muammo saqlanib qolgan. U afyunxoʻrga aylangan va afyunning davolovchi xususiyatlariga ishongan.

Oʻz tajribasini aks ettirgan holda, Imodiddin Mahmud Sheroziy afyunning tibbiy va qaramlik keltirib chiqaruvchi xususiyatlari hamda uning murakkab dorilardagi qoʻllanilishi haqida fors tilida risola yozgan. Milliy tibbiyot kutubxonasida ushbu risolaning 1591-yilda Kirmonda koʻchirilgan nusxasi saqlanadi. Bu asar muallif hayotligi davrida yoki undan koʻp oʻtmay tayyorlangan boʻlishi mumkin. 1737—1744-yillar orasida koʻchirilgan ushbu 16-asrga oid fors qoʻlyozmasining yana bir nusxasi Ibn Sino nomidagi Oʻrta asrlar tibbiyoti va fanlari akademiyasi kutubxonasida mavjud.

Imodiddin Mahmud Sheroziy, shuningdek, sifilis haqida fors tilidagi ilk monografiyani va sharqiy Osiyoda uchraydigan qadimgi dunyo smilaks turining ildizpoyasi boʻlgan hamda sifilisni davolash uchun tavsiya etilgan xitoy ildizi (chub-i chini) haqida muhim risola ham yaratgan. U arab tilida murakkab dorilar haqida risola va anatomiya haqida monografiya yozgan. Bu tibbiy asarlarning koʻpida ilk yangi davr Yevropa taʼsiri koʻzga tashlanadi.