Ichki nutq

Ichki nutq — 1) kishining oʻzoʻziga qaratilgan (koʻpgina xattiharakatini rejalashtirish maqsadidagi) nutqi, ovozsiz ichki mulohaza. Bu ichki kodga muvofiq, oshkora tovushsiz amalga oshiriladi; 2) tovushsiz artikulyar harakat ("ichda gapirish"). I.n.ni oʻrganish, tajriba asosida qayd etish til va tafakkur, til va nutq, fikrlash shakli hamda nutqni Idroklash jarayonlarini chuqur tadqiq etish imkonini beradi. Ichki nutq, aslida, aqliy voqealar dunyosini ochib berishga xizmat qiladi va bu ma'noda tilshunoslar, psixologlar hamda fiziologlar kabi turli sohalardagi olimlar tomonidan chuqur o'rganiladi. Ushbu jarayon haqida ma'lumotlarni "O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi"ning birinchi jildida, 2000-yilda Toshkentda chop etilgan nashrda ham topish mumkin.

Tadqiqotdan kelib chiqqan holda, ichki nutq asosan monologiky xarakterda bo'lib, u kishi ruhiyatining ichki tovushlariga qaraganda, fikrlar bayoniga ko'proq asoslanadi. Bu nutq shakli, o'z-o'zini anglash, shaxsiy refleksiya, ichki kechinmalar va individuallikni aks ettiruvchi ichki suhbattir. Ushbu jarayon shaxsning o'z-o'zini tahlil qilishida va o'ziga xos analitik hamda mulohazali fikrlar ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi. Qolaversa, ichki nutqi rivojlangan inson tashqi nutq sohasida ham rivojlanishga erishsa, bu ikkisi birlashib, chiroyli va jozibador nutq hosil qiladi. Ushbu jarayon ta'sirli va mukammal nutq mahoratini shakllantirish uchun ham muhimdir. Bu borada S. Karimovning "Nutq madaniyati va mutolaa san'ati" kitobi foydali ma'lumotlar beradi.