Ibrohim ibn Muhammad
| Ibrohim ibn Muhammad | |
|---|---|
| إِبْرَاهِيم ٱبْن مُحَمَّد | |
 | |
| Tavalludi |
Ibrohim ibn Muhammad Zulhijja 8-hijriy; taxminan milodiy 630 yil mart/aprel |
| Vafoti |
Shavvol 29, 10 hijriy; tax. 632 yil 27-yanvar Madina, Hijoz, Arabiston |
| Otasi | Muhammad |
| Onasi | Maria al-Qibtiyya |
Ibrohim ibn Muhammad (arabcha: إِبْرَاهِيم ٱبْن مُحَمَّد), Islom paygʻambari Muhammad(s.a.v) va Mariya al-Qibtiyyaning oʻgʻli edi[1][2].
Tutilishning paydo boʻlishi
Ibn Kasir oʻzining " Al-Bidoya va-n-Nihoya " kitobida Ibrohim alayhissalomning 10- hijriy 10 rabi'ul-avval payshanba kuni vafot etganini va uning vafotidan soʻng darhol quyosh tutilishi sodir boʻlganini, shuning uchun hozirgi paytda odamlar Alloh taolo quyosh tutilishi bilan paygʻambariga ta’ziya bildirayotgani haqida gapira boshladi. Muhammad alayhissalom hamrohlarining oʻziga yoki oʻgʻliga ilohiylik aytib, fitnaga tushib qolishlarini istamay, masjidda turib:[3]
"Quyosh va oy birovning oʻlimi yoki hayoti (ya'ni tugʻilishi) tufayli tutilmaydi. Tutilishni koʻrsangiz namoz oʻqing va Allohga duo qiling."[4]
Kasallik va oʻlim
Muhammadning xotini va Ibrohimning onasi 628-yilda Vizantiya amaldori Muqavqis tomonidan Muhammadga sovgʻa sifatida yuborilgan misrlik ayol edi. Ibn Kasirning Ibn Sa'ddan iqtibos keltirganiga koʻra, u 8 -hijriy yilning oxirgi oyida tugʻilgan, ya'ni 630 -yilga toʻgʻri keladi[5]. Muslim Ibn Hajjoj va Nasoiy kabi musulmon olimlari Al-Voqidiy ishonchli emasligini va iqtibos keltirish ishonchli emasligini ta'kidlaydilar. Bolaga yahudiy, nasroniy va musulmon urf-odatlarida hurmatga sazovor boʻlgan Bibliya paygʻambari Ibrohim (yoki arabcha Ibrohim) sharafiga nomlangan. Ibrohim oʻsha davr arablari anʼanasiga koʻra temirchi Abu Sayfning xotini Ummu Sayf ismli hamshiraning qaramogʻiga topshirilgan va Muhammad sutini toʻldirish uchun unga bir necha echki bergan[6]. U kasal boʻlib qolganda, uni onasi va uning singlisi Shirin qaramogʻidagi xurmo bogʻiga koʻchirishdi. Uning tirik qolmasligi aniq boʻlgach, Muhammadga xabar berildi[6] Uning bu xabarga munosabati quyidagicha:
U bu xabardan juda hayratga tushdiki, tizzalari endi uni koʻtarolmasligini his qildi va Abdurahmon ibn Avfdan unga suyanish uchun qoʻlini berishini soʻradi. U zudlik bilan bogʻ tomon yoʻl oldi va onasining bagʻrida oʻlayotgan goʻdak bilan xayrlashish uchun oʻz vaqtida yetib keldi. Muhammad paygʻambar bolani olib, qoʻl silkitgancha, uni oʻz bagʻriga qoʻydi. Uning yuragi yangi fojiadan parchalanib ketdi, uning chehrasi ichki dardni aks ettirdi. Gʻamdan boʻgʻilib oʻgʻliga: “Ey Ibrohim, Allohning hukmiga qarshi, biz senga hech qanday foyda keltira olmaymiz”, dedi-da, jim qoldi. Koʻzlaridan yosh oqardi. Bola asta-sekin oʻtib ketdi, onasi va xolasi tinimsiz tomosha qildilar va yigʻladilar va Paygʻambar ularni toʻxtatishni hech qachon buyurmagan. Ibrohim oʻlimga taslim boʻlgach, Muhammad paygʻambarning unga qisqa vaqt tasalli bergan umidi butunlay puchga chiqdi. Koʻzlarida yosh bilan oʻlgan bolaga yana bir bor gapirdi: “Ey Ibrohim, agar haqiqat bizdan keyingilar birinchilar qatoriga qoʻshilishi aniq boʻlmasa edi, senga hozirgidan ham koʻproq yigʻlagan boʻlardik”. Bir lahzadan keyin u zot dedilar: "Koʻzdan yosh oqadi, qalb gʻamgin boʻladi, lekin biz Robbimiz rozi boʻladigan soʻzdan boshqa hech narsa demaymiz. Albatta, ey Ibrohim, bizdan ketishingdan xafa boʻldik"[7]
Dafn
Muhammad, shuningdek, Mariya va Siringa Ibrohimning jannatda oʻz qarovchisi boʻlishini xabar qilgani haqida xabar berilgan. Turli rivoyatlarda Ibrohimga gʻuslni Ummu Burda yoki al-Fadl ibn Abbos dafn qilishga tayyorgarlik koʻrgani aytiladi. Keyin Muhammad, amakilari Abbos va boshqalar uni qabristonga olib borishdi. Bu yerda Muhammad imomlik qilgan janoza namozidan keyin dafn qilindi. Shundan soʻng Muhammad qabrni qum bilan toʻldirib, ustiga suv sepib, ustiga belgi qoʻyib: “Qabr toshlari yaxshilik ham, yomonlik ham qilmaydi, balki tiriklarni tinchlantirishga yordam beradi. Inson nima qilsa, Alloh unga yaxshilik tilaydi”[6].
Aka-uka opa-singillar
- Qosim ibn Muhammad
- Abdulloh ibn Muhammad
- Zaynab binti Muhammad
- Ruqayya binti Muhammad
- Ummu Kulsum binti Muhammad
- Fotima Zahra binti Muhammad
Yana qarang
Manba
- ↑ Tafsir (Exegesis) of Quran by Ibn Kathir for Chapter 66 of Quran verses 1-5.
- ↑ Zaad al-Ma’aad, 1/103.
- ↑ „الكتب - البداية والنهاية - سنة إحدى عشرة من الهجرة - فصل في ذكر أولاده عليه وعليهم الصلاة والسلام- الجزء رقم8“. Islamic Library. Qaraldi: 2019-yil 28-noyabr.
- ↑ /buxoriy/16/4 „Hadis - Tutilishlar kitobi - Sahih al-Buxoriy - Paygʻambar Muhammad (ṣly̱ ạllh ʿlyh w slm) soʻzlari va ta'limotlari“. Sunnah. Qaraldi: 28 noyabr 2019.
- ↑ „Ibn Kathir, quoting Ibn Saad“. 2010-yil 3-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 9-iyun.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Muhammad Husayn Haykal, Translated by Isma'il Razi A. al-Faruqi, The Life of Muhammad, American Trust Publications, 1976, ISBN 0-89259-002-5 Manba xatosi: Invalid
<ref>tag; name "Haykal" defined multiple times with different content - ↑ Manba xatosi: Invalid parameter "haykal" in
<ref>tag. The supported parameters are: dir, follow, group, name.