Ibn az-Zahabiy
Abu Muhammad Abdallah ibn Muhammad al-Azdiy (arabcha: ابو محمد عبدالله بن محمد الأزدي) (1033-yilda vafot etgan; Ibn az-Zahabiy nomi bilan ham tanilgan) – arab tabibi. Tibbiyotning birinchi alifbo ensiklopediyasini yozish bilan mashhur.
Biografiyasi
Az-Zahabiy Ummonning Suhar shahrida tugʻilgan. Keyin Basraga, undan soʻng Forsga koʻchib oʻtgan. Keyinchalik u Quddusga koʻchib oʻtgan va nihoyat al-Andalusdagi Valensiya shahriga joylashgan[1].
Asarlari
U Kitab al-Maʼa (Suv kitobi) nomli tibbiyot ensiklopediyasi bilan mashhur boʻlib, unda kasalliklar, dori-darmonlar, fiziologik jarayonlar va muolajalar nomlari keltirilgan. Bu tibbiy atamalarning birinchi maʼlum boʻlgan alifbo tartibidagi tasnifidir. Ushbu ensiklopediyada Ibn az-Zahabiy nafaqat nomlarni sanab oʻtadi, balki inson aʼzolarining funksiyasi haqida koʻplab oʻziga xos gʻoyalarni ham qoʻshadi. Kitob, shuningdek, turli oʻsimliklardan foydalaniladigan muolajalar va psixologik alomatlarni davolash kursini ham oʻz ichiga oladi. Asosiy tezis shundan iboratki, davolash toʻgʻri ovqatlanish va jismoniy mashqlardan boshlanishi kerak. Agar kasallik saqlanib qolsa, aniq alohida dori vositalari qoʻllaniladi; agar yana davom etsa, murakkab dori aralashmalari ishlatiladi; agar kasallik shunda ham davom etsa, jarrohlik amaliyoti oʻtkaziladi[2][3].
Manbalar
- ↑ Jabban, Hamed Ziad; Khouli, Wael (2017–2019). "Terms of Oral and Dental Diseases in the Book of Al Ma'a by Al Üzdi Al Sahàri". Journal of the International Society for the History of Islamic Medicine: 76–81. https://ishim.net/ishimj/JISHIM_2017_2018_2019%20.pdf#page=90.
- ↑ „The Book of Water (Kitab Al-Ma'a)“. Muslim Heritage (2003-yil 17-yanvar). Qaraldi: 2021-yil 6-may.
- ↑ "Ibn Al-Thahabi Abu Mohammed Abdellah Ibn Mohammed Al- Azdi(C. 1033 CE)" (en). Qatar Medical Journal 2009 (1): 4. 2009-05-01. doi:10.5339/qmj.2009.1.4. ISSN 0253-8253. https://www.qscience.com/content/journals/10.5339/qmj.2009.1.4.