Ibn Hud
| Ibn Hud | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Saltanat | 1228–1238 | ||||
| Vafoti | 1238 | ||||
| |||||
| Klan | Banu Hud | ||||
| Dini | Sunniy islom | ||||
Abu Abdulloh Muhammad ibn Yusuf ibn Hud al-Judhamiy (arabcha: محمد بن يوسف بن هود, 1238-yilda vafot etgan), odatda Ibn Hud nomi bilan tanilgan, 1228-yildan 1238-yilgacha al-Andalusning katta qismini nazorat qilgan taifa amiri edi. U 1118-yilgacha Saragosa taifasini boshqargan Hudiylar sulolasi avlodlaridan boʻlgan[1].
1212-yilda Las Navas de Tolosa jangida nasroniylar koalitsiyasidan butkul magʻlubiyatga uchraganidan soʻng, Almohadlar hukmronligi al-Andalusda tanazzulning soʻnggi bosqichiga oʻtadi. Ibn Hud 1228-yil may oyida qoʻzgʻolon boshlaydi va tezda xalq qoʻllab-quvvatlashiga erishadi, Mursiya hamda Valensiya hokimlarini tor-mor keltiradi. Bu orada Almohad xalifasi Idris al-Maʼmun qolgan askarlari bilan birga jiyani va raqibi Yahyoni Marokashda magʻlub etish uchun Sevilyani tark etishga majbur boʻlgan, bu esa Ibn Hudning deyarli qarshiliksiz holda al-Andalusning aksar qismini egallab olishiga imkon berdi[2], bundan istisno ravishda Valensiyada u yerning hokimi Zayyan ibn Mardanish unga qarshi chiqadi.
Oʻz hukmronligini qonuniylashtirish maqsadida Ibn Hud Bagʻdoddagi Abbosiy xalifalariga sadoqat bildirdi va Amir al-moʼminin hamda al-Mutavakkil ('[Xudoga] tavakkal qiluvchi') unvonlarini oladi[2]. Biroq 1231-yilda uning qoʻshinlari Xeres jangida Kastiliya qirolligi tomonidan, shuningdek Merida yaqinida Leon qirolligi tomonidan qaqshatqich magʻlubiyatga uchraydi. Bu magʻlubiyatlar uni qoʻllab-quvvatlovchilardan mahrum etadi va unga „Mahrum“ taxallusining berilishiga sabab boʻladi[3].
1232-yilda Granada Muhammad I (Ibn Nasr) Xaen viloyatida oʻzini sulton deb eʼlon qildi va tez orada Ibn Hudning eng qudratli raqibiga aylanib, uni Kastiliya bilan sulh tuzishga majbur qildi. Garchi Ibn Hud 1234-yilda dastlab Ibn Nasrni magʻlub eta olgan boʻlsa-da, u 1236-yilda Kordovani Kastiliyalik Ferdinand III tomonidan bosib olinishidan asray olmaydi va Ferdinand III hamda Ibn Nasr bilan yana bir sulh tuzishga majbur boʻladi. 1237-yilda Granada Ibn Nasrni oʻz hukmdori sifatida tan oldi. Ibn Hud 1238-yil yanvarida Almeriya darvozalari oldida oʻldiriladi va Mursiyada dafn etiladi[4].
Manbalar
- ↑ E. Gerli, Michael. Medieval Iberia: An Encyclopedia. New York: Routledge, 2003 — 415-bet. ISBN 9780415939188.
- ↑ 2,0 2,1 Kennedy, Hugh. Muslim Spain and Portugal: A Political History of al-Andalus. New York: Routledge, 1996 — 268-bet. ISBN 9781138135314.
- ↑ Ballandalus „The Reign of Ibn Hud (r. 1228-1238) according to Abu al-Walid ibn al-Hajj (d. 1318)“ (en). Ballandalus (2016-yil 25-fevral). Qaraldi: 2020-yil 19-iyul.
- ↑ Mas'ūd, Muhammad Khalid (1976). "Political Developments in Fourteenth Century Muslim Spain". Islamic Studies 15 (1): 3–17. ISSN 0578-8072. https://www.jstor.org/stable/20846977.
Adabiyotlar
- Meri, Josef W. Meri va Bacharach, Jere L.: Oʻrta asr islomiy sivilizatsiyasi: Ensiklopediya. Routledge, London 2006, ISBN 0-415-96690-6.
- OʻCallaghan, Joseph F.: Oʻrta asr Ispaniyasida Reconquista va salib yurishi. University of Pennsylvania Press, Filadelfiya 2004, ISBN 0-8122-1889-2.