Kontent qismiga oʻtish

Hoji Badal masjidi

Koordinatalari: 40°45′20″N 48°23′26″E / 40.75555°N 48.39045°E / 40.75555; 48.39045
ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Masjid
Hoji Badal masjidi
ozarbayjoncha: Hacı Bədəl
arabcha: مسجد حاجي بادال (باسكال)‎‎
Fayl:Hacı Bədəl məscidi 2024 (5).jpg
Hoji Badal masjidi, 2024-yil
Mamlakat  Ozarbayjon
Joylashuvi Demirchibazar, Basqal
Koordinatalar 40°45′20″N 48°23′26″E / 40.75555°N 48.39045°E / 40.75555; 48.39045
Meʼmoriy uslub Islom arxitekturasi
Binokorlik sanasi 1848 yil
Oʻlchami 200 namozxon
Gumbazlar soni q
Gumbazlar soni q
Minoralar soni 1
Minoralar soni 1
Qurilish materiallari yogʻoch, tosh, temir

Hoji Badal masjidi (ozarbayjoncha: Hacı Bədəl; arabcha: مسجد حاجي بادال (باسكال)‎‎) – Ozarbayjon hududida joylashgan, Basqal davlat tarix-madaniyat qoʻriqxonasi hududidagi masjid, tarixiy meʼmoriy yodgorlik. 1854-yilda bunyod etilgan ushbu masjid Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 2-avgustdagi 132-son qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi

Hoji Badal masjidi 1854-yilda Basqal qishlogʻining Demirchibazar mahallasida qurilgan[1][2]. Masjid Hoji Badal Mashadi ogʻa Ogʻlu tomonidan qurdirilgan. Basqalning Goshabuloq mahallasidan boʻlgan Hoji Badal masjidni qizi Sitora (Sitarə) xotirasiga bagʻishlab bunyod etgan[3]. Qurilish jarayoniga Allohiy va Mashadi Sattor ismli ustalar rahbarlik qilgan[1].

Masjid hovlisida Seyid Ümbülbanu dafn etilgan maqbara ham mavjud[4]. U Imom Jaʼfar Sodiq avlodidan boʻlgan[5]. Maqbara kirishidagi yozuvga koʻra, Seyid Ümbülbanu 1855–1898-yillarda yashagan va shu yerga dafn etilgan[6].

Ozarbayjonda Sovet bosqinidan soʻng 1928-yildan diniy faoliyatga qarshi rasmiy siyosat boshlandi[7]. Oʻsha yil dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi koʻplab masjid, cherkov va sinagogalarni maʼrifiy maqsadlarda klublar ixtiyoriga oʻtkazdi[8]. 1917-yilda Ozarbayjonda 3000 ta masjid boʻlgan boʻlsa, 1927-yilda bu son 1700 taga, 1928-yilda 1369 taga, 1933-yilda esa atigi 17 tani tashkil qilgan[8][9]. Hoji Badal masjidi ham shu davrda yopilgan. Dastlab bino ichiga toʻquv stanoklari oʻrnatilib, ipakchilik ustaxonasi sifatida ishlatilgan[10]. Ikkinchi jahon urushidan keyin bino Qishloq isteʼmol jamiyati ombori sifatida foydalanilgan[11]. 1985-yilda masjid keng koʻlamli taʼmirdan chiqarildi, tom, poldagi qoplama va hovlining tosh qoplamasi yangilandi[10]. 1989-yilda masjid joylashgan hududda Basqal davlat tarix-madaniyat qoʻriqxonasi tashkil etildi[12][13].

Ozarbayjon 1991-yilda mustaqilligini tiklagach, masjid yana ibodat uchun ochildi[14]. 2001-yil 2-avgustda mahalliy ahamiyatga ega tarixiy-madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritildi[15].

Meʼmorchiligi

Masjidning shift qismi yogʻochdan, pol qismi esa toshdan ishlangan[3]. Tomi temir listlar bilan yopilgan. Masjid ichida 2 ta yarim doira va 6 ta toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi oyna mavjud[16]. Namozxona ayollar va erkaklar boʻlimiga boʻlingan. Namozxona 200 kishini sigʻdira oladi. Masjid minbari yogʻochdan yasalgan[16], mehrob esa basqalik xattotlar tomonidan turli naqshlar bilan bezatilgan[3]. Masjidda 1 ta gumbaz va 1 ta minora bor. Gumbazning balandligi 4 m (13 ft)[16].

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 Əliyeva, Həbibə; Xəlilli, Fariz. Basqal epiqrafikası. I kitab-albom. (az). Bakı: Elm və təhsil nəşriyyatı, 2019 — 27-bet. Qaraldi: 2024-yil 9-sentyabr (2024-yil 9-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan). 
  2. ↑ Babayev, Tofiq; Şahbazov, Tahir. Basqal: tarixi-etnoqrafik tədqiqat (az). Bakı: Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondu, 2017 — 143-bet. ISBN 978-9952-516-04-3. Qaraldi: 2024-yil 9-sentyabr (2024-yil 24-aprelda asl nusxadan arxivlangan). 
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Muradzadə, Aynurə „Qədim və müasir sima - Basqal“. 525-ci qəzet (2023-yil 2-may). Qaraldi: 2024-yil 9-sentyabr.
  4. ↑ Əliyeva, Həbibə; Xəlilli, Fariz. Basqal epiqrafikası. I kitab-albom. (az). Bakı: Elm və təhsil nəşriyyatı, 2019 — 34-bet. Qaraldi: 2024-yil 9-sentyabr (2024-yil 9-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan). 
  5. ↑ „İsmayıllı rayonu Hacı Bədəl məscidi“. sirat.az (2021-yil 4-noyabr). 2023-yil 30-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 9-sentyabr.
  6. ↑ Babayev, Tofiq; Şahbazov, Tahir. Basqal: tarixi-etnoqrafik tədqiqat (az). Bakı: Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondu, 2017 — 146-bet. ISBN 978-9952-516-04-3. Qaraldi: 2024-yil 9-sentyabr (2024-yil 24-aprelda asl nusxadan arxivlangan). 
  7. ↑ Yunusov. Azərbaycanda İslam (az). Bakı: Zaman, 2004 — 140-bet. ISBN 9952-8052-2-5. Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr (2023-yil 5-iyulda asl nusxadan arxivlangan). 
  8. ↑ 8,0 8,1 Yunusov. Azərbaycanda İslam (az). Bakı: Zaman, 2004 — 141-bet. ISBN 9952-8052-2-5. Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr (2023-yil 5-iyulda asl nusxadan arxivlangan). 
  9. ↑ Ələsgərova, Nəsrin „Ислам в Азербайджане: история и современность | Heinrich Böll Stiftung | Tbilisi – South Caucasus Region“ (ru). ge.boell.org (2005-yil 15-yanvar). 2019-yil 13-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 4-sentyabr.
  10. ↑ 10,0 10,1 Babayev, Tofiq; Şahbazov, Tahir. Basqal: tarixi-etnoqrafik tədqiqat (az). Bakı: Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondu, 2017 — 144-bet. ISBN 978-9952-516-04-3. Qaraldi: 2024-yil 9-sentyabr (2024-yil 24-aprelda asl nusxadan arxivlangan). 
  11. ↑ Hüseynov, Miryavər. Basqal və Basqallılar (az), Bakı, 2015. 
  12. ↑ „"Basqal" Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğuna mediatur təşkil edilib“ (az). medeniyyet.az (2022-yil 14-avgust). 2022-yil 3-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 9-sentyabr.
  13. ↑ „"Basqal" Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu“ (en). www.heritage.org.az. 2024-yil 30-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 9-sentyabr.
  14. ↑ Babayev, Tofiq; Şahbazov, Tahir. Basqal: tarixi-etnoqrafik tədqiqat (az). Bakı: Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondu, 2017 — 145-bet. ISBN 978-9952-516-04-3. Qaraldi: 2024-yil 9-sentyabr (2024-yil 24-aprelda asl nusxadan arxivlangan). 
  15. ↑ „Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 2 avqust Tarixli 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir“ (az). mct.gov.az (2001-yil 2-avgust). 2021-yil 7-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr.
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası (az). Bakı: Beynəlxalq Əlhuda, 2001 — 146-bet. ISBN 964-8121-59-1 (2021-yil 23-iyulda asl nusxadan arxivlangan). 

Havolalar

Vikiomborda „Hoji Badal masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Hoji_Badal_masjidi&oldid=483487" dan olindi