Hil masjidi
| Masjid | |
Hil masjidi
| |
 | |
Hil masjidi (ozarbayjoncha: Hil məscidi; arabcha: مسجد هيل (قوسار)) – Ozarbayjonning Qusar tumani hududidagi Hil qishlogʻida joylashgan masjid[1].
1912-yilda qurib bitkazilgan bu masjid 2001-yil 2-avgustdagi 132-sonli qaror bilan Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan[2].
Tarixi
Hil masjidi qurilishi 1908-yilda mahalliy aholi tomonidan yigʻilgan xayriyalar hisobiga boshlangan[1]. Masjid 1912-yilda ibodat uchun ochilgan[3].
Ozarbayjonga Sovet bosqinidan soʻng 1928-yilda dinlarga qarshi rasmiy ravishda kampaniya boshlandi[4]:140. Oʻsha yilning dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi koʻplab masjidlar, cherkovlar va sinagoglarni taʼlim maqsadlarida klublar ixtiyoriga oʻtkazdi[4]:141. 1917-yilda Ozarbayjonda 3000 ta masjid boʻlgan boʻlsa, 1927-yilda bu raqam 1700 ta, 1928-yilda 1369 ta, 1933-yilda esa atigi 17 tani tashkil qilgan[4]:141[5]. Hil masjidi ham shu davrda ibodat uchun yopilgan, binodan klub va omborxona sifatida foydalanilgan[6].
Ozarbayjon mustaqillikka erishgach, masjid qayta ibodat uchun ochildi. 2001-yil 2-avgust kuni masjid rasmiy ravishda mahalliy ahamiyatga ega tarixiy-madaniy yodgorlik sifatida roʻyxatga olindi[2].
Meʼmorchiligi
Masjid poydevori daryo toshlaridan, asosiy bino esa pishiq gʻishtlardan qurilgan. Ichki qismi turli bezaklar bilan bezatilgan. Tomi temir qoplamalar bilan yopilgan[1]. Masjid gumbazi bilan birga uning toʻrt burchagiga 4 ta temir minora oʻrnatilgan boʻlib[7], ularning har biri 4 m (13 ft) balandlikda[6]. Masjid ichida bir vaqtning oʻzida 300 kishi namoz oʻqishi mumkin, ikkinchi qavatda ayollar uchun katta namoz oʻqish xonasi mavjud[8].
2013-yilda masjid jiddiy darajada avariya holatiga kelgan[6]. 2019-yilda qayta taʼmirlash ishlari boshlangan[9]. Taʼmirlash jarayonida binoning tashqi devorlari suvalgan, eshik, deraza va tom qismi yangilangan[9][10].
Galereya
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 „Məscid Hill kəndi“ (az). irs.gov.az. Qaraldi: 2024-yil 12-sentyabr.
- ↑ 2,0 2,1 „Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 2 avqust Tarixli 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir“ (az). mct.gov.az (2001-yil 2-avgust). 2021-yil 7-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 14-dekabr.
- ↑ Kərimova, Sədaqət. Qusar qusarlılar (ensiklopedik toplu) (az). Bakı: Ziya nəşriyyatı, 2011 — 126-bet. ISBN 978-9952-34-579-7. Qaraldi: 2024-yil 12-sentyabr (2021-yil 22-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Yunusov. Azərbaycanda İslam. Bakı: Zaman, 2004. ISBN 9952-8052-2-5 (2023-yil 5-iyulda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ Ələsgərova, Nəsrin „Ислам в Азербайджане: история и современность | Heinrich Böll Stiftung“ [Tbilisi – South Caucasus Region] (ru). ge.boell.org (2005-yil 15-yanvar). 2019-yil 13-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 4-sentyabr.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 „Qusarda "Tac Mahal": Hil kənd məscidi » Shimal News“ (az). Shimal News (2021-yil 28-iyul). 2022-yil 18-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 12-sentyabr.
- ↑ Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası. Bakı: Beynəlxalq Əlhuda, 2001 — 128-bet. ISBN 964-8121-59-1 (2021-yil 23-iyulda asl nusxadan arxivlangan).
- ↑ „Qusarın bir əsrlik tarixi olan "Tac-Mahal" məscidi - VİDEO“ (az) (streaming video). Oxu.az (2022-yil 15-dekabr). Qaraldi: 2024-yil 12-sentyabr.
- ↑ 9,0 9,1 „Qusarın Hil kəndində ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidəsi sayılan məscid təmir edilib“ (az). Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi (2019-yil 2-avgust). Qaraldi: 2024-yil 12-sentyabr.
- ↑ Hüseyn, Fərid „Eşq mülkündən Allah evinə... - REPORTAJ“ (az). kaspi.az (2021-yil 21-avgust). 2024-yil 13-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 12-sentyabr.
Havolalar
Vikiomborda „Hil masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.