Hedy Lamarr
| Hedy Lamarr | |
|---|---|
 Lamarr 1944-yil | |
| Tavalludi |
Hedwig Eva Maria Kiesler 9-noyabr 1914-yil Vena, Avstria-Vengriya |
| Vafoti |
19-yanvar 2000-yil (85 yoshda) Casselberry, Florida, AQSh |
| Kasbi |
|
| Faoliyat yillari | 1930–1958 |
| Turmush oʻrtogʻi |
|
| Bolalari | 3 |
Hedy Lamarr (tugʻilgan paytdagi ismi Hedwig Eva Maria Kiesler; 1914-yil 9-noyabr, 2000-yil 19-yanvar) avstriyalik va amerikalik aktrisa hamda ixtirochi. Muvaffaqiyatli kino yulduzi sifatida tanilgan boʻlsa-da, u Ikkinchi Jahon urushi davrida radio boshqaruv tizimini ixtiro qilgan.
Chexoslovakiyada qisqa epizodli kino faoliyatidan soʻng, shu jumladan munozarali romantik drama Ecstasy (1933) filmida ishtirok etgach, u birinchi eri Fredrix Mandldan qochib, yashirincha Parijga koʻchib oʻtdi. London orqali sayohat qilib, u Louis B. Mayer bilan uchrashdi va Mayer unga Gollivudda kino shartnomasini taklif qildi. Lamarr romantik drama Algiers (1938) filmidagi roli bilan kino yulduziga aylandi[1].
U Gʻarb filmi Boom Town (1940) va drama White Cargo (1942) orqali yanada katta muvaffaqiyatga erishdi. Lamarrning eng muvaffaqiyatli filmi diniy epik Samson and Delilah (1949) boʻlgan[2]. U 1958-yilda oʻzining soʻnggi filmi chiqquncha televizion ishlarda ham ishtirok etdi. 1960-yilda u Hollywood „Shon-shuhrat xiyoboni“da yulduz bilan taqdirlandi.
Ikkinchi jahon urushi boshida, bastakor George Antheil bilan birga, Lamarr Ittifoqchilarning (Antigitler koalitsiyasi) torpedolari uchun radio boshqaruv tizimini ixtiro qildi. Bu tizim tarqalish spektri va chastota sakrashi texnologiyalariga asoslangan boʻlib, Berlin-Rim oʻqi tomonidan radio signalni buzish (radio jamming) tahdidini bartaraf etishga qaratilgan edi. Ushbu yondashuv „Maxfiy aloqa tizimi“ sifatida ishlab chiqilgan boʻlib, qurolni boshqarish uchun signalni bir nechta chastotalar boʻylab tarqatish orqali xavfsiz va buzishga chidamli aloqa taʼminlashni maqsad qilgan edi[3][4][5][6].
Shunga oʻxshash texnologiya faqat 1962-yildan boshlab amaliy tizimlarda qoʻllanila boshlandi[7]. Uning tamoyillari bugungi kunda simsiz aloqa tizimlarida, jumladan Bluetooth va Wi-Fi ning ilk versiyalarida, maʼlumotlarni ushlash va shovqindan himoya qilish uchun qoʻllaniladigan tarqalish spektri texnologiyalarida ishlatiladi[8][9][10].
Manbalar
- ↑ Severo, Richard. „Hedy Lamarr, Sultry Star Who Reigned in Hollywood of 30s and 40s, Dies at 86“. The New York Times (2000-yil 20-yanvar). Qaraldi: 2018-yil 24-dekabr.
- ↑ Haskell, Molly. „European Exotic“. The New York Times (2010-yil 10-dekabr). 2018-yil 8-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 26-iyul.
- ↑ „Hedy Lamarr │ The National Inventors Hall of Fame“ (en). www.invent.org (2025-yil 3-avgust). Qaraldi: 2025-yil 4-avgust.
- ↑ Kristy „2024 Hedy Lamarr“ (en-US). Wireless History Foundation (2024-yil 23-oktyabr). Qaraldi: 2025-yil 4-avgust.
- ↑ „Biography: Hedy Lamarr“ (en). National Women's History Museum. Qaraldi: 2025-yil 4-avgust.
- ↑ „Hedy Lamarr's WWII Invention Helped Shape Modern Tech“ (en). The National WWII Museum | New Orleans (2025-yil 23-aprel). Qaraldi: 2025-yil 4-avgust.
- ↑ Fleming, Meeks (14 May 1990). "I Guess They Just Take and Forget About a Person". Forbes 145 (10): 136–138. https://archive.org/details/sim_forbes_1990-05-14_145_10/page/136.
- ↑ O'Brien, Elle „Hedy Lamarr: actress, inventor, wartime code maker“. Massive Science (2020-yil 8-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 4-avgust.
- ↑ „Hedy Lamarr and Frequency Hopping Technology – News – SparkFun Electronics“. news.sparkfun.com. Qaraldi: 2025-yil 4-avgust.
- ↑ samainstage „Actress/Inventor Hedy Lamarr – and How Far Wireless Communication Has Come“ (en). IEEE Standards Association (2023-yil 23-iyun). Qaraldi: 2025-yil 4-avgust.