Haysam ibn Xolid
| Haysam ibn Xolid | |
|---|---|
| Shirvonshoh | |
| Saltanat | 861 – noma’lum |
| Oʻtmishdoshi | Muhammad ibn Xolid |
| Davomchisi | Muhammad I |
| Uy | Yazidiylar |
| Otasi | Xolid ibn Yazid ash-Shayboniy |
Lashkar Haysam ibn Xolid (arabcha: هيثم بن خالد) 861-yilda Samarrodagi anarxiyadan soʻng Abbosiylar xalifaligining syuzerenitetini rad etib, Shirvonning mustaqil hukmdori, yaʼni ilk Shirvonshoh boʻlgan hamda Mazyadiylar yoki Yazidiylar sulolasi hukmronligiga asos solgan.
Hayoti
U Xolid ibn Yazid ash-Shayboniyning kenja oʻgʻli va Yazid ibn Mazyad ash-Shayboniyning nabirasi edi. Ularning ikkalasi ham Arminiya hokimi sifatida Abbosiylar xalifaligiga bir necha bor xizmat qilgan[1], bu esa Kavkazortining qismini qamrab olgan ulkan viloyat boʻlib, uning tarkibiga Armaniston, Iberiya (Gruziya) va Albaniya (Ozarbayjon) kirgan[2]. Uning akasi Muhammad ibn Xolid ash-Shayboniy ham Arminiya hokimi boʻlib xizmat qilgan. Shayboniy hokimlarning bunday ketma-ketligi ularga mintaqada, ayniqsa Shirvonda, mustahkam oʻrnashib olish imkonini berdi. Shirvon esa bevosita Haysam tomonidan boshqarila boshladi. Ali ismli yana bir akasi ham boʻlib, u otasi tomonidan qoʻshinga qoʻmondonlik qilish uchun voris etib belgilangan edi.
Haysam tez orada forscha „Shirvonshoh“ unvonini qabul qildi va 861-yilda Abbosiy xalifasi al-Mutavakkil oʻldirilganidan keyin Haysam hamda uning avlodlari Shirvonning de facto mustaqil hukmdorlariga aylandi[3]. Boshqa akasi Yazid ibn Xolid „Layzonshoh“ sifatida hukmronlik qilgan[4], shu tariqa Yazidiylar oilasining forslashuvini boshlab bergan[5]. Dastlabki hukmronligi Shirvondan shimolda joylashgan, xristian Sarir qirolligi bilan urushlarda oʻtgan[6]. Haysam haqida bundan ortiq maʼlumot yoʻq, faqat nomaʼlum bir sanada uning oʻrnini oʻgʻli Muhammad I egallagani maʼlum.
Manbalar
- ↑ Ter-Ghewondyan 1976, ss. 27–28.
- ↑ Ter-Ghewondyan 1976, s. 21.
- ↑ Ter-Ghewondyan 1976, s. 28.
- ↑ Minorsky 1958, s. 27.
- ↑ Madelung 1975, ss. 243–244.
- ↑ Minorsky 1958, s. 26.
Asarlar
- Madelung, W. „Shimoliy Eronning kichik sulolalari“, . The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs. Cambridge: Cambridge University Press, 1975 — 198–249-bet. ISBN 0-521-20093-8.
- Minorsky, Vladimir. 10–11-asrlarda Sharvon va Darband tarixi. Cambridge: W. Heffer & Sons, Ltd., 1958.
- Ter-Ghewondyan, Aram. The Arab Emirates in Bagratid Armenia. Lisbon: Livraria Bertrand, 1976. OCLC 490638192.
Haysam ibn Xolid
| ||
| Humkdorlik unvoni | ||
|---|---|---|
| Yangi daraja Abbosiylar xalifaligidan ajralib chiqish
|
Shirvonshoh 861–noma’lum |
Keyingisi |
| Oldingisi | Shirvon hokimi | Shirvonshoh sifatida mustaqil bo‘ldi |