Hasan Fehmi
Hasan Fehmi Bey (1874 – 6-aprel 1909) – Usmonli jurnalisti, Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi (CUP) ga qarshi maqolalar yozgan Serbestî gazetasining bosh muharriri edi[1].
Serbestî sultonning ukasi tomonidan moliyalashtirilgan CUP ga qarshi kundalik gazeta edi. 1909-yil mart oyida gazeta CUP ni tanqid qiluvchi bir qator maqolalar nashr etdi[2]. 1909-yil 6-aprelda Fehmi doʻsti va sobiq hokim Şakir Bey bilan Galata koʻprigidan oʻtayotganda nomaʼlum shaxslar tomonidan oʻldirilgan[3]. Şakir yarador boʻlib, omon qoladi. 8-aprel kuni Serbestî gazetasining birinchi sahifasida Fehmi ruhi uchun Al-Fotiha oʻqilgani haqida yagona satr yozilgan[2].
Istanbuldagi vaziyat tezda yomonlashdi. Liberal partiya rahbariyati CUP ni Fehmining oʻldirilishi uchun aybladi; boshqalar asl qotil saroydan boʻlgan deb daʼvo qilishadi. Volkan gazetasi CUP ni Fehmining oʻldirilishi uchun mas’ul deb ochiqdan-ochiq ayblaydi.
Merosi
Fehmining dafn marosimiga 50 000 dan ortiq odam qatnashdi va tezda CUP ga qarshi ommaviy namoyishga aylandi[2]. Fehmining 1909-yilda oʻldirilishi, muharrir Ahmet Samimning 1910-yilda, jurnalist Zeki Beyning 1911-yilda oʻldirilishi va Hüseyin Cahit Yalçınga 31-mart voqeasi paytida suiqasd qilish ularning CUP ni tanqid qilishi bilan bogʻliq degan fikr keng tarqalgan[4].
U Istanbuldagi Divan Yolu Caddesida joylashgan Sulton Mahmud II maqbarasiga (türbe) dafn etilgan.
Manbalar
- ↑ Lewis, B. (2012-04-24), „Ḥasan Fehmī“, Encyclopaedia of Islam, Second Edition (inglizcha), Brill, qaraldi: 2023-12-05
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Matossian, Bedross Der. Shattered Dreams of Revolution: From Liberty to Violence in the Late Ottoman Empire (en). Stanford University Press, 2014-10-15 — 150–151-bet. ISBN 978-0-8047-9270-7.
- ↑ Sohrabi, Nader. Revolution and Constitutionalism in the Ottoman Empire and Iran (en). Cambridge University Press, 2011-10-31 — 236–238-bet. ISBN 978-1-139-50405-8.
- ↑ Baykal, Erol A. F.. The Ottoman Press (1908-1923) (en). BRILL, 2019-06-17 — 120–121-bet. ISBN 978-90-04-39488-9.
 | Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |