Harakatlanish uchun xavf
Harakatlanish uchun xavf — Oʻzbekiston Respublikasi Yoʻl harakati qoidalarining 1-bobi («Umumiy qoidalar») 6-bandida belgilangan rasmiy huquqiy tushuncha boʻlib, unga koʻra: yoʻl harakati jarayonidan oʻsha yoʻnalishda va oʻsha tezlikda harakatlanishni davom ettirish yoʻl-transport hodisasi sodir boʻlishiga tahdid qiladigan omil[1].
Huquqiy asos
Mazkur atama Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 172-son qarori bilan tasdiqlangan «Yoʻl harakati qoidalari» (1-bob, 6-band) hamda Oʻzbekiston Respublikasining «Yoʻl harakati toʻgʻrisida»gi Qonuni (OʻRQ-900-son)[2] asosida huquqiy tartibga solinadi. Yoʻl harakati ishtirokchilari ushbu tushuncha va unga bogʻliq qoidalar talablarini bilishlari hamda ularga soʻzsiz amal qilishlari shart (YHQ 3-band)[1].
Qoidalardagi bogʻliq talablar
Yoʻl harakati qoidalarining tegishli bandlarida ushbu tushuncha bilan bogʻliq quyidagi meʼyorlar belgilangan[1]:
- 2-band: Oʻzbekiston Respublikasi yoʻllarida transport vositalarining oʻng tomonlama harakatlanish tartibi belgilangan.
- 4-band: Yoʻl harakati ishtirokchilari yoʻldagi boshqa harakat ishtirokchilarining harakatlanishiga toʻsqinlik qilmasligi va xavf tugʻdirmasliklari kerak. Tegishli vakolatga ega boʻlmagan yuridik va jismoniy shaxslarga yoʻl qoplamasini buzish, oʻzgartirish yoki unga zarar yetkazish, ifloslantirish, yoʻl belgilarini, svetoforlarni, shuningdek, yoʻl harakatini tashkil etishning boshqa texnik vositalarini oʻzboshimchalik bilan olib tashlash, oʻrnatish, toʻsib qoʻyish, shikastlantirish, yoʻllarda harakatlanishga toʻsqinlik qiluvchi qurilma va narsalarni qoldirish, tegishli ruxsatsiz yoʻlning qatnov qismiga toʻsiqlar oʻrnatish yoki ularni toʻsib qoʻyish, “sunʼiy notekislik” qurilmalarini oʻrnatish taqiqlanadi. Harakatlanishga toʻsqinlikni yuzaga keltiradigan shaxs uni tezda bartaraf qilish uchun imkoniyati darajasida barcha choralarni koʻrishi, agar buning iloji boʻlmasa, mavjud barcha vositalar bilan xavf-xatar haqida yoʻl harakati ishtirokchilarini ogohlantirishi va ichki ishlar organlariga (keyingi oʻrinlarda — IIO) xabar berishi shart. (4-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30-noyabrdagi 806-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.12.2024-y., 09/24/806/1002-son)
- 10-band: Respublika hududida harakatlanayotgan xorijiy davlat fuqarosi boshqaruvidagi mexanik transport vositasi haydovchisining yonida yoʻl harakati haqidagi Konvensiya talablariga mos keladigan haydovchilik guvohnomasi va transport vositasining (tirkama boʻlsa unga ham) roʻyxatdan oʻtganligi haqidagi hujjat, transport vositasida (tirkama boʻlsa unda ham) roʻyxatdan oʻtkazish davlat raqam belgisi va u roʻyxatdan oʻtgan davlatning taniqlik belgisi boʻlishi shart. Xalqaro yoʻllarda yuklarni tashishni amalga oshirayotgan xorijiy davlat fuqarosi hisoblangan haydovchi tegishli yoʻl belgisi bilan maxsus jihozlangan nazorat punktlarida transport sohasini nazorat qilish boʻyicha vakolatli xodimlarning talabiga muvofiq toʻxtashi va transport vositasini, shuningdek, ruxsatnomani va xalqaro kelishuvlarda nazarda tutilgan boshqa hujjatlarni tekshirish uchun ularga berishi shart.
- 35-band: Qatnov qismidagi harakatlanish yoʻnalishi qarama-qarshi tomonga oʻzgarishi mumkin boʻlgan tasmalarida transport vositalarining harakatlanishini tartibga solish uchun X-simon qizil ishorali va pastga yoʻnalgan koʻrsatkich koʻrinishidagi yashil ishorali reversiv svetoforlar qoʻllaniladi. Bu ishoralar qaysi tasma ustiga oʻrnatilgan boʻlsa, unda harakatlanishni taqiqlaydi yoki harakatlanishga ruxsat beradi. Ikki tomoni 1.9 yoʻl chizigʻi bilan belgilangan tasma ustiga oʻrnatilgan va ishoralari oʻchirilgan reversiv svetofor shu tasmaga kirishni taqiqlaydi.
- 36-band: Tramvaylarning hamda maxsus ajratilgan tasma boʻylab harakatlanayotgan boshqa yoʻnalishli transport vositalarining harakatlanishini tartibga solish uchun “T” harfi koʻrinishida joylashgan toʻrtta doirasimon oq rang ishorali svetoforlar qoʻllanilishi mumkin. Yuqoridagi bir yoki bir nechta va pastki ishora bir vaqtning oʻzida yonganda, harakatlanishga ruxsat etiladi. Ulardan chapdagisi chapga, oʻngdagisi oʻngga, oʻrtadagisi toʻgʻriga yurishga ruxsat beradi. Pastdagi ishora oʻchirilib, yuqoridagi uchta ishora bir vaqtda yonsa, harakatlanish taqiqlanadi.
- 45-band: Haydovchi harakatlanishni boshlashdan, qayta tizilishdan, burilish (qayrilib olish)dan va toʻxtashdan oldin tegishli yoʻnalishni koʻrsatuvchi yorugʻlik ishoralarini yoqishi, ular boʻlmaganda yoki ishlamaganda qoʻl bilan ishoralar berishi shart. Chapga burilish (qayrilib olish)ni bildiruvchi ishoraga chap qoʻlni yonga uzatish yoki oʻng qoʻlni tirsakdan toʻgʻri burchak ostida bukib, yuqoriga koʻtarish mos keladi. Oʻngga burilish (qayrilib olish)ni bildiruvchi ishoraga oʻng qoʻlni yonga uzatish yoki chap qoʻlni tirsakdan toʻgʻri burchak ostida bukib, yuqoriga koʻtarish mos keladi. Toʻxtash ishorasi chap yoki oʻng qoʻlni yuqoriga koʻtarib beriladi.
- 53-band: Haydovchi harakatlanishni boshlash, manyovr qilish (qayta tizilish, burilish, qayrilib olish, quvib oʻtish va aylanib oʻtish) va toʻxtashdan oldin bajarilayotgan manyovr boshqa yoʻl harakati ishtirokchilarini harakatlanishiga xavf tugʻdirmasligi kerak. (53-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30-noyabrdagi 806-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.12.2024-y., 09/24/806/1002-son)
- 54-band: Haydovchi yondosh hududdan yoʻlga chiqayotganda unda harakatlanayotgan piyodalar va transport vositalariga, shuningdek, yoʻldan chiqishda harakatlanish yoʻnalishini kesib oʻtayotgan piyodalar va velosipedchilarga yoʻl berishi kerak.
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. „Yoʻl harakati qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (172-son qaror, 1-ilova, 1-bob, 6-band)“. Oʻzbekiston Respublikasi Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi (Lex.uz) (2022-yil 12-aprel). Qaraldi: 2026-yil 13-noyabr.
- ↑ Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi. „Oʻzbekiston Respublikasining «Yoʻl harakati toʻgʻrisida»gi Qonuni (OʻRQ-900-son)“. Lex.uz (2024-yil 19-yanvar). Qaraldi: 2026-yil 13-noyabr.