Ҳангул


Ҳангул (корейсча: 한글 Ҳанъгул (Жанубий Кореяда) ёки 조선글 Чосўнъгул (Шимолий Кореяда)) корейс миллий алифбосидир.
Унли ҳарфлар
10 Тамал унлилар
ㅏ ㅑ ㅓ ㅕ ㅗ ㅛ ㅜ ㅠ ㅡ ㅣ
11 Ярим унлилар
ㅘ ㅝ ㅙ ㅞ ㅐ ㅔ ㅒ ㅖ ㅚ ㅟ ㅢ
Ундош (Товушлар) ҳарфлар
14 Тамал ундошлар
ㄱ ㄴ ㄷ ㄹ ㅁ ㅂ ㅅ ㅇ ㅈ ㅊ ㅋ ㅌ ㅍ ㅎ
Жанубий Кореяда Ҳангул (инглизча: /ˈҳɑːнɡуːл/ ҲАҲН-гоол[1]) ва Шимолий Кореяда Чосŏн'гŭл номи билан танилган корейс алифбоси корейс тилининг замонавий расмий ёзув тизимидир. Бешта асосий ундошнинг ҳарфлари уларни талаффуз қилиш учун ишлатиладиган нутқ органларининг шаклини акс эттиради ва улар фонетик хусусиятларни кўрсатиш учун тизимли равишда ўзгартирилади; шунга ўхшаб, унли ҳарфлар бир-бирига боғлиқ товушлар учун мунтазам равишда ўзгартирилиб, ҳангул тилини ўзига хос ёзув тизимига айлантиради. У бўғинли алифбо сифатида тавсифланган, чунки у алифбо ва бўғин ёзуви тизимларининг хусусиятларини ўзида мужассам этган, гарчи у абугида бўлиши шарт эмас.
Ҳангул 1443 йилда Буюк Қирол Сежонг томонидан корейслар томонидан корейс тилини ёзишда асосий ёзув сифатида фойдаланилган Хитой-Корея ханжа логографикига тўлдирувчи (ёки муқобил) сифатида хизмат қилиб, саводхонликни ошириш мақсадида яратилган. Гожосеон даврида (минг йилдан ортиқ вақтни қамраб олган ва милоддан аввалги 108-йилда тугайди), классик хитой тилидан фойдаланиш билан бирга. Натижада, Ҳангул дастлаб корейс зиёлилари томонидан қораланди ва ёмонланди. Ёзув эонмун ("халқ ёзуви", йīмī, йāн) номи билан танилди ва Корея ХХ аср ўрталарида Япониядан мустақил бўлганидан кейинги ўн йилликлар ичида асосий корейс ёзувига айланди.
Замонавий ҳангул орфографиясида 24 та асосий ҳарф ишлатилади: 14 та ундош ҳарф ва 10 та унли ҳарф. Шунингдек, асосий ҳарфларнинг бирлашиши натижасида ҳосил бўлган 27 та мураккаб ҳарф мавжуд: 5 та замон ундош ҳарфи, 11 та мураккаб ундош ҳарф, ва 11 та мураккаб унли ҳарфлар. Асл алифбодаги тўртта асосий ҳарф энди ишлатилмайди: 1 та унли ҳарф ва 3 та ундош ҳарф. Корейсча ҳарфлар алифбо ҳарфлари тартибланган ҳолда бўғин блокларида ёзилади. икки ўлчовда. Масалан, корейсча “асал ари” (ккулбеол) сўзи ㄲㅜㄹㅂㅓㄹ эмас, гаэба деб ёзилади. Бўғинлар ундош ҳарф билан бошланади, кейин унли ҳарф, кейин эса батчим деб аталадиган бошқа ундош ҳарф (корейсча:받침 даэwон). Агар бўғин унли товуш билан бошланса, ундош ㅇ (нг) унсиз ўрин эгалловчи вазифасини бажаради. Бироқ, ㅇ гапни бошлаганида ёки узоқ паузадан кейин қўйилса, у глоттал тўхташни билдиради.
Бўғинлар асосий ёки замон ундошлари билан бошланиши мумкин, лекин мураккаб эмас. Унли товуш асосий ёки мураккаб, иккинчи ундош эса асосий, мураккаб ёки чекланган миқдордаги замон ундошлари бўлиши мумкин. Бўғин қандай тузилганлиги унли белгисининг асосий чизиғи горизонтал ёки вертикал бўлишига боғлиқ. Агар асосий чизиқ вертикал бўлса, биринчи ундош ва унли иккинчи ундошнинг устига (агар мавжуд бўлса) ёзилади, лекин горизонтал асосда барча компонентлар юқоридан пастга қараб алоҳида ёзилади.
Анъанавий хитой ва япон ёзувларида, шунингдек, Шарқий Осиёдаги бошқа кўплаб матнларда бўлгани каби, корейсча матнлар ҳам анъанавий тарзда юқоридан пастгача, ўнгдан чапга ёзилар эди, баъзан стилистик мақсадларда ҳам шундай. Бироқ, энди корейс тили одатда чапдан ўнгга ёзилади, япон ва хитой тилларидан фарқли ўлароқ, сўзлар орасидаги бўшлиқлар ажратувчи вазифасини бажаради. Ҳангул - Шимолий ва Жанубий Корея бўйлаб расмий ёзув тизими. Бу Хитойнинг Жилин провинсиясидаги Янбиан Корея автоном префектураси ва Чангбай Корея автоном округидаги ҳамкорликдаги расмий ёзув тизими. Ҳангул, шунингдек, Cиа-Cиа тилида чекланган фойдаланишни кўрган.
Яна қаранг
Ҳаволалар
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |