Kontent qismiga oʻtish

Hamza Maxdum

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Pir

Hamza Maxdum
حمزه مخدوٗم
Shaxsiy maʼlumotlar
Tavalludi
Hamza Maxdum

milodiy 1494 (hijriy 900-yil)
Vafoti milodiy 1576 (hijriy 984)
Srinagar, Kashmir
Koh-e-Maran, Srinagar, Kashmir
Dini Islom
Ota-onasi
  • Usmon Maxdum (otasi)
  • Maryam (onasi)
Era Shoh Mir davri
Hudud Kashmir
Mazhab Sunnat
Yurisprudensiya Hanafiy
Imom Moturidiy
Alma mater Darul Shifo madrasasi, Shamsi Chak seminariyasi
Tariqat Suhrovardiya, Kubroviya
Tanilgan sohasi Tasavvuf
Qarindoshlar Ali Maxdum (aka)

Hamza Maxdum, xalq orasida Maxdum Sohib nomi bilan mashhur boʻlgan (tax. 1494 —  1576), Kashmir vodiysida yashagan soʻfiy orif edi[1][2][3][4]. Uni baʼzan Mehbub-ul-Olam (soʻzma-soʻz, „olamning mahbubi“) va Sulton-ul-Orifin (soʻzma-soʻz, „Allohni biluvchilar orasidagi sulton“) deb ham atashadi.

Hayoti

Hamza Maxdum Baramulla tumanidagi Sopore yaqinidagi Tujjar qishlogʻida tugʻilgan va Muhammad Hamza Rayna ismi berilgan. U Usmon Rayna va Rayna qabilasining Chandravanshi rajput oilasidan chiqqan Bibi Maryamning oʻgʻli edi[1]. Rivoyatlarga koʻra, oʻsmir Hamza Maxdum bir yil Shamsi Cha monastirida tahsil olgan, keyinroq esa Ismoil Kubroviy asos solgan madrasada fiqh, hadis, falsafa, mantiq, axloq va irfonni oʻrgangan[1].

Taʼlimoti

Sermahsul olim va ruhiy voiz Hamza Maxdum anʼanaga amal qilgan hamda Jahoniyon Jahongashtning evarasi boʻlgan dehlilik Sayyid Jamoluddin Buxoriyning shogirdi edi[1]. U oʻz taʼlimotini ayniqsa islom izdoshlariga qaratgan va uning taʼsiri ostida Kashmir aholisining bir qismi chinakamiga hanafiy fiqhiga amal qila boshladi. U shariat va sunnatning qatʼiy izdoshlaridan edi.

Shogirdlari

Hamza Maxdumning oʻzi ham bir qancha mashhur shogirdlarni jalb etgan. Uning eng eʼtiborli shogirdlari orasida quyidagilar bor edi:

Baba Dovud Xoki (vaf. 1587), faqih, shoir va keyinchalik Kashmir bosh qozisi. U Dastur-ul-Salikin, Vird-ul-Murideen va Qasida-i-Jalaliyya kabi asarlar yozgan[5][6]. Alloma Shamsuddin Pal – Hamza Maxdum bilan ruhiy bogʻliqligi bilan tanilgan yetuk olim. U keyinchalik Makkaga safar qilgan va Madinadagi al-Baqiʿ qabristoniga dafn etilgani aytiladi[7]. Mulla Ahmad Chagli – uning xonaqohi bilan bogʻliq kashmirlik olim. Mir Haydar Tulmuli – zamondosh shogird boʻlib, uning taʼlimotini mahalliy darajada targʻib qilgan. Baba Hardi Rishi va Shayx Rupa Rishi – mahalliy kashmiriy Rishi anʼanasining vakillari boʻlib, unga yaqinlashgan; bu hol uning Rishi harakatini soʻfiy amaliyotlari bilan uygʻunlashtirishdagi rolini aks ettiradi. Baba Nasibuddin Gʻozi[8], Mir Muhammad Afzal, Boyazid Shumnagi, Feruz Ganaiy va Muhammad Ali Rayna esa uning taʼlimotini Kashmirning turli hududlariga yoygan. Ushbu shogirdlar orqali Hamza Maxdumning taʼsiri butun vodiy boʻylab kengayib borgandi[9].

Vafoti

U 1576-yilda (hijriy 984-yil) Srinagarda 82 yoshida vafot etgan.

Vafotidan qariyb oʻn toʻrt yil oʻtgach, podsho Akbar u yerda ziyoratgoh qurdirdi. U keyinchalik afgʻonlar hukmronligi davrida hokim Atta Muhammad Xon tomonidan taxminan 1821-yilda qayta bunyod etilgan[10]. Hari Parbat tepaligining janubiy yonbagʻrida joylashgan va xalq orasida Maxdum Sohib hamda Hazrat Sulton deb ataladigan bu ziyoratgoh[11] Kashmirda muhim ziyorat markazidir.

Atta Mohammad Xon Barakzaiy uning sharafiga NUriddin-Rishiy va Hamza Maxdum nomlari bitilgan tangalarni muomalaga chiqargan[12][13].

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Yoginder Sikand. „The Muslim Rishis of Kashmir: Crusaders for Love and Justice“. Qaraldi: 2015-yil 5-yanvar.
  2. ↑ „Makhdoom Sahib“ (en). The Nation (2020-yil 5-fevral). Qaraldi: 2021-yil 28-noyabr.
  3. ↑ Shah, Sayid Ashraf. My Musings (Part I): Current Events (en). Ashraf Fazili, 2021-11-28 — 261-bet. 
  4. ↑ Safvi, Rana. In Search of the Divine: Living Histories of Sufism in India (en). Hachette India, 2022-09-21. ISBN 978-93-93701-16-9. 
  5. ↑ „Shrine Of Hazrat Shiekh Hamza Maqdoomi ( RA) ,a blessing to all“ (en-US). The Kashmir Horizon (2021-yil 22-sentyabr). Qaraldi: 2025-yil 18-sentyabr.
  6. ↑ Ahad, Zeeshan „Baba Dawood Khaki's Spiritual Journey as Sheikh Hamza Makhdoom's Disciple“ (en). the himalayan post (2024-yil 20-yanvar). Qaraldi: 2025-yil 18-sentyabr.
  7. ↑ Pen, Kashmir „Allama Shamsu-Din PalAnd His Spiritual Connection withSheikh Hamza Mukhdoom (RA)“ (en). KashmirPEN (2022-yil 1-sentyabr). Qaraldi: 2025-yil 18-sentyabr.
  8. ↑ Bhat, Haroon Rashid „Baba Naseeb-ud-Din Gazi - A saint leader“ (en-US). Greater Kashmir (2024-yil 22-iyun). Qaraldi: 2025-yil 18-sentyabr.
  9. ↑ Bhat, Haroon Rashid. The Spiritual Garden of Sultan-Ul-Arifeen Sheikh Hamza Mukhdoom RA, 1st (English), Nitya Publications, Bhopal. ISBN 978-81-19147-89-2. 
  10. ↑ Raza, Syed Asif „Hazrat Makhdoom: Our Great Saint“ (en). Greater Kashmir (2021-yil 7-oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 1-noyabr.
  11. ↑ „Makhdoom Sahib in Srinagar“. 2015-yil 5-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 3-yanvar.
  12. ↑ AHMAD, IQBAL „The saints on the coins“ (en). Greater Kashmir (2022-yil 19-mart). Qaraldi: 2022-yil 1-noyabr.
  13. ↑ „Ata Muhammad Khan Barzakai“. www.google.com. Qaraldi: 2022-yil 1-noyabr. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Hamza_Maxdum&oldid=472786" dan olindi