Hammod ar-Roviya
| Hammad Ar-Raviya | |
|---|---|
| Vafoti | Bagʻdod, Iroq |
| Fuqaroligi | eronlik |
| Kasbi | Olim |
Hammod ar-Roviya ((arabcha: حماد الراوية, „rivoyatchi Hammod“) (Abu-l-Qosim Hammad ibn Abi Laylo Shopor (yoki ibn Maysara)) (8-asr)) eronlik[1] olim, Kufada tugʻilgan. U deylam[2] kelib chiqishiga mansub edi. Tugʻilgan sanasi ayrimlar tomonidan milodiy yil 694-yil deb, boshqalar tomonidan esa 714-yil deb beriladi[3]. U arab sheʼriyatini tizimli ravishda toʻplagan birinchi kishi hisoblanadi[4].
U „arablar kunlari“ (yaʼni ularning asosiy janglari), ularning hikoyalari, sheʼrlari, nasabnomalari va lahjalari borasida oʻz davrining eng bilimdon odami sifatida tanilgan. Aytilishicha, u arab alifbosining har bir harfiga (yaʼni har bir harfda qofiyalangan) yuztadan uzun qasidani, bularning barchasi islomdan oldingi davrga oid boʻlgan holda, qisqaroq asarlar va keyingi sheʼrlarni hisobga olmaganda ham yoddan aytib berishi bilan maqtalgan. Shundan uning „Hammod ar-Roviya“ – „sheʼrlarni yoddan oʻqib beruvchi“ taxallusi kelib chiqqan[3].
Biroq arab tanqidchilari aytishicha, uning ilmiga qaramay, u arab tili isteʼdodining asl mohiyatini chuqur anglamagan va u Qurʼonni oʻqiyotganda talaffuzda oʻttizdan ortiq (ayrimlar aytishicha uch yuzgacha) xato qilgan. Muallaqiyni toʻplaganlik ham unga nisbat beriladi. Uning hech qanday devoni bizgacha yetib kelmagan, garchi u oʻzi ham sheʼr yozgan boʻlsa va ehtimol oʻzidan oldingi shoirlarga nisbat bergan sheʼrlarining ancha qismi oʻziga tegishli boʻlgan boʻlsa ham[3].
Adabiyotlar
- ↑ Drory, Rina, The Abbasid Construction of the Jahiliyya: Cultural Authority in the Making in Studia Islamica, No. 83 (1996), p. 40
- ↑ Hitti, Philip K.. History of the Arabs from the earliest times to the present, 10th, London: Macmillan, 1977 — 252-bet. ISBN 978-0-333-09871-4. „Hammad was born in al-Kufah of a Daylami (Persian) prisoner of war (...)“
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Oldingi jumlalardan biri yoki bir nechtasi hozirda jamoat mulki boʻlgan nashrdan olingan matnni oʻz ichiga oladi: Thatcher, Griffithes Wheeler (1911) "Hammād ar-Rāwiya" in Chisholm, Hugh Encyclopædia Britannica 12 (11chi nashri) Cambridge University Press p. 896
- ↑ Monique Bernards, „Pioneers of Arabic Linguistic Studies.“ Taken from In the Shadow of Arabic: The Centrality of Language to Arabic Culture, pg. 213. Ed. Bilal Orfali. Leiden: Brill Publishers, 2011. ISBN 9789004215375
Qoʻshimcha oʻqish uchun
- William McGuckin de Slanening Ibn Xallikon tarjimasidagi tarjimai holi, 1-jild, 470–474-betlar.
- Kitob ul-Agʻdni asarining 5-jildi, 164–175-betlarda u haqda koʻplab hikoyalar keltirilgan.