Hammad ibn Abu Sulaymon
Hammad ibn Abu Sulaymon | |
|---|---|
حماد بن أبي سليمان | |
 Arab xattotligida yozilgan Hammod ismi | |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Vafoti |
738 |
| Dini | Islom |
Hammad ibn Abu Sulaymon ((arabcha: حماد بن أبي سليمان); 737—738-yil vafot etgan) kufalik ilk musulmon huquqshunosi boʻlib, hanafiy huquq mazhabining nomi boʻlgan Abu Hanifaning asosiy ustozi sifatida tanilgan[1].
Hayoti
Hammod haqidagi mavjud tarjimai hol maʼlumotlari cheklangan. U Muhammad paygʻambarning sahobalari orasida boʻlgan Abu Muso al-Ash’ariy oilasining mavlosi (homiysi) ekanligi maʼlum[2]. Otasi badavlat boʻlganligi sababli, Hammad oʻzini butunlay fiqh ilmini oʻrganishga bagʻishlagan. U Kufada Ibrohim al-Naxoiyga shogird tushgan. Al-Shaʼbiy qoʻlida ham taʼlim olgan, Hasan al-Basriy, Said ibn al-Musayyib va sahoba Anas ibn Malik bilan uchrashgan boʻlsa-da, fiqh boʻyicha asosiy ustozi al-Naxoiy boʻlgan[2]. U al-Naxoiy hayotlik paytidayoq huquqiy fatvolar berishni boshlagan va 714-yilda ustozi vafot etgach, uning ilm halaqasini (oʻquv doirasini) meros qilib olgan[2].
Hammadning fiqh ilmi, bu borada al-Naxoiyga ergashgan holda, hukmlarning asosiy sabablarini (illat) tushunish va raʼyga asoslanardi. Turli rivoyatlarda, Hammadni huquqiy qiyos (qiyas) usulidan foydalangani uchun olomon masxara qilgani tasvirlangan.
Abu Hanifa oʻn sakkiz yildan yigirma yilgacha Hammadning halaqasiga qatnashib, oxir-oqibat qobiliyati tufayli toʻgʻridan-toʻgʻri Hammadning oldida oʻtirish imtiyoziga ega boʻldi[1]. Abu Hanifa – Hammad – Naxoiy isnolari „oltin Kufon zanjiri“ sifatida qaraladi. Hammad 738-yilda Kufada vafot etdi. Shundan soʻng Abu Hanifa oʻz xalaqasiga boshchilik qilgan va ustozi sharafiga oʻgʻliga Hammad deb ism qoʻygan[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Yanagihashi, Hiroyuki, „Abū Ḥanīfa“, Encyclopaedia of Islam Three Online (inglizcha), Brill, qaraldi: 2024-12-21
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Aras, Mehmet Özgü „HAMMÂD b. EBÛ SÜLEYMAN“ (tr). TDV İslâm Ansiklopedisi. Qaraldi: 2024-yil 21-dekabr.