Hakima Xotun
- Vikipediyada ismi Hakima boʻlgan boshqa kishilar haqida ham maqolalar mavjud.
Hakima binti Muhammad al-Javod | |
|---|---|
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Samarra, Iroq | |
| Dini | Shia, Islom |
| Ota-onasi |
|
| Boshqa nomlari | Hakima Xotun |
| Qarindoshlar | Ali al-Hadi (akasi)Muso al-Muboraqa (akasi)Hasan al-Askariy(jiyani) |
Hakima binti Muhammad al-Javod (arabcha:حكيمة بنت محمد الجواد)—Hakima Xatun nomi bilan ham tanilgan. Muhammad al-Javodning qizi boʻlgan. Ali al-Hadiyning singlisi[1] va Hasan al-Askariyning xolasi. Ular oʻn ikki shia imomlarining toʻqqizinchi, oʻninchi va oʻn birinchi imomlari boʻlgan. Hakimaning onasi Marokashlik ozod qilingan qul Samana boʻlgan[2]. Oʻn ikki shia dinidagi hurmatga sazovor boʻlgan Hakima, Iroqda joylashgan Samarradagi al-Askariy ziyoratgohiga dafn etilgan.
Faoliyati
Hakima oʻn ikki shiadagi hurmatga sazovor shaxs boʻlib, u haqidagi maʼlumotlarni zamondosh imomlarning tarjimai hollarida tez-tez uchratish mumkin[3]. Per Twelver xabariga koʻra, u oʻninchi va oʻn birinchi imomlar tomonidan yuqori hurmatga sazovor boʻlgan va imomlar tomonidan tushunilishi qiyin boʻlgan diniy bilimlarni unga ishonib topshirilgan. Shialikning ilohiyotshunos Majlesi (1699-yil) Hakimani „imomlarning maxfiy ilmiga ega vakil boʻlgan“ deb taʼriflagan. Ularning oʻn ikkinchi va oxirgi imomi sifatida Muhammad al-Mahdiy 874-yildan beri moʻjizaviy tarzda ommadan yashiringan va oxirzamonda Mahdiy qaytadi, deb ishonilgan[4].
Zamonaviy Iroqda joylashgan Samarradagi al-Askariy ziyoratgohi Hakimaga tegishli boʻlib, u yerda ukasi al-Hadiy, jiyani al-Askariy va Narjis bilan birga dafn etilgan[5]. Ziyoratgoh vaqt oʻtishi bilan turli shia va sunniy homiylar tomonidan ishlab chiqilgan. Majmua 1868-1869-yillarda Fors hukmdori Nasiriddin Shoh Qojar (h. 1848–1896) tomonidan tuzatish ishlari olib borilgan, 1905-yilda esa majmuaga oʻn ikki oltin gumbaz qoʻshilgan[6]. Shia ziyoratchilari uchun muhim hisoblangan manzilgoh 2006-yil fevral oyida bombardimon qilingan va jiddiy zarar koʻrgan[7]. 2007-yil 13-iyundagi yana bir hujum ziyoratgohning ikkita minorasini vayron qilgan[8][9]. Iroq rasmiylari ikkala hujum uchun sunniy ekstremistik Al-Qoida guruhini javobgar deb topgan[10][11].
Manbalar
- ↑ Baghestani 2014.
- ↑ Momen 1985.
- ↑ Pierce 2016.
- ↑ Sobhani 2001.
- ↑ Esposito 2004.
- ↑ Bernheimer 2017.
- ↑ Adamec 2017.
- ↑ „Blast hits key Iraq Shia shrine“. BBC. 2016-yil 7-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 14-sentyabr.
- ↑ „Iraqi blast damages Shia shrine“. BBC. 2016-yil 2-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 14-sentyabr.
- ↑ „Al Qaeda leader in Iraq 'killed by insurgents'“. ABC News (2007).
- ↑ Cave. „Shiite Leaders Appeal for Calm After New Shrine Attack“. The New York Times (2007).