Hacı İlbey
Hacı İlbey (shuningdek, Hadji Ilbeg yoki Hoji Bey nomlari bilan ham tanilgan; taxminan 1305–1365 yoki 1371) – Usmoniylar imperiyasining dastlabki yillaridagi sarkardalardan biri.
Dastlabki yillari
Hoji Bey taxminan 1305-yilda Onadoʻlining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan Balıkesir shahrida tugʻilgan boʻlishi mumkin. U Dardanell boʻgʻozining Osiyo sohilida joylashgan Karasi beyligida (turkcha: Karasid) sarkarda sifatida xizmat qilgan. Biroq 1340-yillardan keyin beylikdagi siyosiy beqarorlik davrida Hoji İlbey Karasi hududini tark etib, shimolda joylashgan Usmoniy beyligiga, keyinchalik Usmoniylar imperiyasi xizmatiga oʻtgan[1]. 1361-yilda Oʻrxon I hukmronligi davrida Karasiylar hududi toʻliq Usmoniylar tomonidan qoʻshib olingan. Aynan shu davrda Usmoniy davlatining poytaxti Bursadan Edirne shahriga koʻchirilgan.
Usmoniylar qoʻmondoni sifatida
Hoji İlbeyga Rumeliyada (Turkiyaning Yevropa qismi) zabt etish ishlari yuklatilgan, u yerda Usmoniy beyligining ikkinchi hukmdori Oʻrxonning oʻgʻli Sulaymon posho 1354-yilda ilk bor oʻz lashkarini olib oʻtgan edi. Rumeliyada Hoji İlbey oʻzini tajribali va isteʼdodli sarkarda sifatida koʻrsatdi. U Lüleburgazni (oʻrta asrlardagi nomi Arkadiyapolis) va, ehtimol, Edirneni (oʻrta asrlardagi Adrianopolis) egallab olgan. Bu shahar tez orada imperiyaning poytaxtiga aylangan[2].
Chirmən jangi
Yangi sulton Murod I Biga shahrini (qadimgi Pigas) egallash bilan band boʻlgan paytda Rumeliyada Maritsa daryosi boʻyida salibchi qoʻshin paydo boʻldi. Hoji İlbey nisbatan kichik qoʻshin bilan salibchilarga qarshi yuborildi va ularni tunda uyushtirilgan kutilmagan hujumda tor-mor keltirdi. Bu jangning aniq sanasi haqida aniq kelishuvga kelinmagan. Usmoniy manbalariga koʻra, jang 1364-yilda, gʻarbiy manbalarga koʻra esa 1371-yilda boʻlib oʻtgan.
Vafoti
Chirmən jangidan koʻp oʻtmay Hoji İlbey vafot etdi. Afsonaga koʻra, u raqibi, yuqori lavozimli qoʻmondon Lala Shahin posho tomonidan zaharlangan, chunki Shahin posho Hoji İlbeyning ortib borayotgan shuhratidan xavotirga tushgan[3][4].
Manbalar
- ↑ On line history
- ↑ Nicolae Jorga: Geschichte des Osmanichen, (trans.: Nilüfer Epçeli) 1-jild, Yeditepe nashriyoti, Istanbul, 2009, ISBN 975-6480-18-1, 201-bet
- ↑ „The page of a school named after Hacı İlbey {{in lang|tr}}“. 2011-yil 5-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 29-may.
- ↑ Joseph von Hammer: Osmanlı Tarihi, 1-jild (ixchamlashtiruvchi: Abdülkadir Karahan), Milliyet nashriyoti, Istanbul. 17-bet