HEMIS
HEMIS (Higher Education Management Information System) — O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalari uchun yaratilgan yagona elektron boshqaruv axborot tizimi. Tizim oliy ta’lim jarayonini raqamlashtirish, shaffoflikni oshirish, ma’lumotlarni markazlashtirish va boshqaruv samaradorligini kuchaytirish maqsadida joriy etilgan. HEMIS, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan boshqariladi va respublikadagi barcha davlat hamda xususiy oliy ta’lim muassasalari uchun majburiy hisoblanadi[1].
Tarixi
O‘zbekistonda oliy ta'lim tizimini raqamlashtirish davlat siyosati darajasiga 2019–2020-yillarda ko‘tarildi. Shu doirada oliy ta’lim muassasalari faoliyatini yagona platformaga o‘tkazish, talabalar harakati, reyting baholari, davomat, hujjatlar aylanishi va statistika jarayonlarini elektron shaklga o‘tkazish vazifasi qo‘yildi.
2020-yilda HEMIS dastlab bir nechta oliy ta’lim muassasalarida sinov tariqasida ishga tushirilgan. 2021–2022-yillardan boshlab tizim barcha O‘zbekiston OTMlarida majburiy joriy etila boshlandi[2].
Tizimning asosiy funksiyalari
HEMIS oliy ta’lim jarayonini to‘liq raqamli boshqarishni ta’minlaydi. Asosiy imkoniyatlari:
- Talabalar reytingi va baholash jarayonini elektron yuritish
- Davomatni avtomatlashtirilgan tarzda qayd etish
- Akademik reja, fanlar, o‘quv dasturlari va kredit-modul tizimini boshqarish
- Elektron hujjatlar aylanishi
- Onlayn ariza, murojaat va so‘rovlar
- O‘qituvchilar uchun yuklama va dars jadvalini boshqarish
- Akademik qoldiq, qayta o‘qish, akademik mobillik jarayonlarini yuritish
- Statistika va analitika modullari orqali rahbariyat uchun boshqaruv qarorlarini qo‘llab-quvvatlash
Joriy etilishi
610-sonli Qarorga ko‘ra, HEMIS O‘zbekistonning barcha oliy ta’lim muassasalarida majburiy hisoblanadi[1] Tizim hududlar bo‘yicha bosqichma-bosqich joriy qilindi. 2022-yildan boshlab davlat va xususiy sektordagi barcha OTMlar talaba faoliyatini, o‘quv jarayonini va hisobotlarni faqat HEMIS orqali yuritishi belgilandi[3]..
Markazlashtirilgan serverlar Oliy ta’lim vazirligiga qarashli bo‘lib, barcha universitetlar yagona ma’lumotlar bazasida ishlaydi. Tizim O‘zbekistonning kredit-modul siyosati va ta’lim standartlari bilan bog‘langan.
O‘zbekistondagi ahamiyati
HEMIS joriy qilinishi bilan O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida:
- talaba harakati shaffoflashgan,
- baholash mexanizmlari standartlashgan,
- statistika real vaqt rejimida shakllana boshlagan,
- akademik faoliyatni nazorat qilish yengillashgan,
- universitetlar o‘rtasida ma’lumot almashinuvi avtomatlashtirilgan.
Shuningdek, tizim mavjud bo‘lmasa, OTMga litsenziya berilmasligi amaliyotda qayd etilgan, chunki raqamli boshqaruv davlat talabi hisoblanadi[4].
Tanqid va muammolar
Ba’zi universitetlarda HEMIS joriy etilish bosqichida:
- internet tezligi pastligi,
- texnik infratuzilmaning yetishmasligi,
- katta yuklama vaqtida tizimning sekinlashuvi,
- pedagoglarning raqamli ko‘nikmaları pastligi
kabi muammolar kuzatilgan[5].
Shu bois tizimda takomillashtirish ishlari muntazam amalga oshirilmoqda.
Shuningdek qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 31-oktabrdagi "Oliy ta’lim tizimini raqamlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi 610-son qarori.
- ↑ Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi rasmiy ma’lumoti. "Oliy ta’lim jarayonlarida HEMIS tizimi to‘liq joriy etildi".
- ↑ Norma.uz — "Oliy ta’lim jarayonlari to‘liq elektron shaklga o‘tkaziladi" (2022).
- ↑ Spot.uz — "OTMlarda raqamli boshqaruv: HEMIS tizimi majburiy qilinadi" (2021).
- ↑ Gazeta.uz — "Oliy ta’limda raqamlashtirish: muammolar va rivojlanish istiqbollari" (2022).