Grokko nafasi
 | Bu maqola vikilashtirilishi kerak. (2025-05) |
Grokko nafasi – bu nafas olishning patologik turi boʻlib, markaziy asab tizimi faoliyatining ogʻir buzilishlari natijasida yuzaga keladi. Grokko nafasi, odatda, chuqur koma holatidagi bemorlarda kuzatiladi va nafas olish markazining soʻnishi bilan bogʻliq[1]. Grokko nafasi, asosan, miya ustuni (bulbar soha)ning jiddiy shikastlanishlari natijasida yuzaga keladi. Bu holat quyidagi sabablarga bogʻliq boʻlishi mumkin:
1.Ogʻir miya shikastlanishlari:
• travmatik shikastlar
• qon quyilishi
• o‘smalar.
• dori vositalari yoki zaharli moddalar bilan zaharlanish.
3.Yuqori darajadagi gipoksiya:
• kislorod yetishmovchiligi.
4.Markaziy asab tizimi kasalliklari:
•ensefalit va boshqa yalligʻlanishli kasalliklar[2].
Mexanizmi
Grokko nafasi nafas olish markazining faoliyati soʻnishi natijasida yuzaga keladi. Bu holatda nafas olish harakatlari toʻxtaydi yoki juda sustlashadi, bu esa kislorod yetishmovchiligi va karbonat angidrid toʻplanishiga olib keladi. Nafas olish markazi faoliyatining toʻxtashi, odatda, miya ustunining shikastlanishi yoki uning funksiyasining buzilishi bilan bogʻliq. Bunday bemorlar sunʼiy nafas oldirishga muhtoj boʻlishadi, aks holda hayot uchun xavf tugʻiladi. Grokko „toʻlqinsimon nafasi“ Cheyn-Stoks nafasini yodga soladi, farqi shundaki, nafas tanaffusi oʻrniga sust, yuzaki nafas harakatlari chuqurligi ortishi kuzatilib, keyin susayishi roʻy beradi. Hansirashning ushbu turini Cheyn-Stoks nafasini yuzaga keltirgan patologik jarayonlarning ilk bosqichi sifatida qabul qilish mumkin[3]. Grokko nafasi (paradoksal nafas) – nafas markazining koordinasion qobiliyati buzilganda paydo boʻladi. Qovurgʻalararo mushaklar va diafragma qisqarishi buziladi. Natijada, shunday holat yuzaga keladiki, bunda koʻkrak qafasining yuqori va oʻrta qismlari nafas olish fazasida boʻladi, pastki qismi esa goʻyo nafas chiqarish harakatlarini amalga oshiradi.