Kontent qismiga oʻtish

Grace Malie

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Grace Malie – tuvalulik iqlim faoli boʻlib, Tuvaluda iqlim oʻzgarishining taʼsirlariga qaratilgan ishlar olib boradi. U Xalqaro Adliya sudida guvohlik bergan va Birlashgan Millatlar Tashkiloti oldida oʻz mamlakatining muammolari haqida gapirgan. U Rising Nations Initiative tashkiloti yoshlar elchisi hisoblanadi.

Hayoti

Grace Malie Tuvaluning Funafuti orolida oʻsgan[1]. U Fijidagi maktabda oʻqigan, u yerda Tuvaludan kelgan bolalar uni „choʻkib borayotgan orol“ aholisi deb masxara qilishgan[2].

Malie oʻz mamlakatiga iqlim oʻzgarishlarining taʼsiri haqida ochiq soʻzlaydi[2]. U Rising Nations Initiative tashkiloti yoshlar elchisi boʻlib[3], bu tashkilot dengiz sathining koʻtarilishi tahdidi ostida qolgan Tinch okeani orol mamlakatlari madaniyatini saqlab qolishga intiladi[4]. 2023-yil oxirida u Dubayda boʻlib oʻtgan COP28da ishtirok etgan va u yerda Britaniya qiroli Charles III bilan uchrashgan[3]. Uni Hamdoʻstlik bosh kotibi Patricia Scotland qirol bilan tanishtirgan va Malie qirolning qoʻllab-quvvatlashiga erishgan[5].

2024-yil 8-sentyabrda[6] Malie va Tuvalu bosh vaziri Feleti Teo Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 79-sessiyasida dengiz sathining koʻtarilishi masalasiga bagʻishlangan nutq soʻzladi[2][7]. U sammitda Tuvalu iqlim oʻzgarishiga unchalik sabab boʻlmagan boʻlsa-da, eng katta zararni koʻrayotganini taʼkidlab, „Siz munozara qilayotgan paytingizda, okean toʻlqinlari orolning bir qismini yuvib yubormoqda. Siz muhokama qilishni davom ettirganingizda, tuvalulik yoshlarning umidlari yoʻqolmoqda. Siz Parij kelishuvini amalga oshirish yoki zararni qoplash uchun pul toʻlashni kechiktirganingizda, nafaqat tuvaluliklar, balki boshqa katta okean davlatlari ham xavf ostida qolmoqda. Biz bu inqirozga eng kam sabab boʻldik, lekin eng katta zararni koʻrayotgan ham bizmiz“ deb aytgan[5].

2024-yil dekabr oyida Malie Tuvaluning iqlim oʻzgarishiga eng koʻp hissa qoʻshayotgan davlatlarga qarshi ishida qatnashdi, bu ishni Tuvalu bosh prokurori Laingane Italeli Talia Xalqaro Adliya sudi (ICJ) oldida taqdim etgan[8]. Tuvalu va Kichik orol davlatlari ittifoqining boshqa aʼzolari hududlariga tahdid qilayotgan dengiz sathining koʻtarilishi haqida ish qoʻzgʻatildi. Vanuatu ICJni javobgar davlatlarning huquqiy pozitsiyasi boʻyicha maslahat berishni tashkil qildi. Sudga bu Tuvalu orollari uchun eng katta tahdid ekanligi aytildi. Professor Phillipa Webb Maliening soʻzlarini keltirgan:„Tuvalu koʻtarilayotgan dengizga jimjitgina choʻkib ketmaydi.“[8][9]

Malie shuningdek TEDxLondonda ham taqdimot qilgan[10].

Manbalar

  1. ↑ Scott, Elfy. „Meet the young people who could outlive their own country“. SBS News (2024-yil 14-sentyabr). Qaraldi: 2025-yil 25-mart.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Borenstein, Seth. „Young people in island nations face an existential question: Should they stay or should they go?“ (en). AP News (2024-yil 25-sentyabr). Qaraldi: 2025-yil 2-yanvar.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Teenager states fears of rising malaria cases and links to extreme weather“ (en). East London and West Essex Guardian Series. PA News Agency (2023-yil 2-dekabr). Qaraldi: 2025-yil 3-yanvar.
  4. ↑ Lowy Institute. „Major projects“ (en). Lowy Institute Pacific Aid Map. Qaraldi: 2025-yil 3-yanvar.
  5. ↑ 5,0 5,1 „Tuvalu: the fight to save a sinking nation from climate change“ (en-GB). Channel 4 News (2024-yil 27-sentyabr). Qaraldi: 2025-yil 3-yanvar.
  6. ↑ „COP28 EU Side Events - Speakers: Grace Malie“. COP28 European Union Side Events. 2024-yil 8-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 25-mart.
  7. ↑ „Tuvalu is sinking: How do you relocate an entire country?“. Channel 4 News. BBC (2023-yil 4-dekabr). Qaraldi: 2025-yil 25-mart.
  8. ↑ 8,0 8,1 Dhakal, Tanka. „'We Will Not Go Quietly Into the Rising Sea,' Tuvalu Tells International Court of Justice“ (en-gb). Global Issues. Inter Press Service (2024-yil 13-dekabr). Qaraldi: 2025-yil 2-yanvar.
  9. ↑ Yeo, Sophie. „Tuvalu: The disappearing island nation recreating itself in the metaverse“ (en-GB). BBC (2024-yil 21-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 2-yanvar.
  10. ↑ Pasha, Maryam „BOSS series: Tuvalu's climate superpower“ (en-GB). TEDxLondon (2024-yil 5-yanvar). Qaraldi: 2025-yil 2-yanvar. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Grace_Malie&oldid=459040" dan olindi